Η άνοδος των εθνικών εθνικολαϊκών κομμάτων στην ευρωπαϊκή ήπειρο αποτελεί κυρίαρχο πολιτικό φαινόμενο, με τη Γερμανία να είναι ο πιο πρόσφατος κρίκος μιας μακράς αλυσίδας μεταβολής.
- Από τον Νικ. Σταυρουλάκι
Η ήττα του Βίκτορ Ορμπαν στις εκλογές της 12ης Απριλίου 2026 από το κεντροδεξιό κόμμα Tisza του Πέτερ Μάγιαρ δεν φαίνεται ότι ανακόπτει το κύμα συναφών με τις απόψεις Ορμπαν πολιτικών δυνάμεων, που αντιτάσσονται στην εκμηδένιση του έθνους κράτους, ανθίστανται στη λαθρομετανάστευση και τη woke ατζέντα και πρεσβεύουν επιστροφή στις ευρωπαϊκές ρίζες, όπως θεμελιώθηκαν ανά τους αιώνες.
Στην Αθήνα η κυβερνώσα παράταξη δεν κρύβει την ανησυχία της. Το ισχυρό στρατηγικό επικοινωνιακό «χαρτί» του πρωθυπουργού για τήρηση της τετραετίας με το σχήμα «οι εκλογές θα γίνουν στην ώρα τους», μοιάζει τώρα με λαιμητόμο. Στο Μέγαρο Μαξίμου οι «λύσεις» που δίνονται είναι αφενός η ενίσχυση της εικόνας των «αδιαπέραστων συνόρων» (που δεν ισχύει) και η στροφή της ρητορικής σε πιο καθαρό «εθνικό λόγο».
Η κυβέρνηση αποφάσισε να ρίξει επικοινωνιακό βάρος στο Μεταναστευτικό κάπως αργά. Ηδη στα μέσα ενημέρωσης έχουν κάνει την εμφάνισή τους σποτάκια με θέμα την «ασφαλή φύλαξη των συνόρων μας», την ώρα που η καθημερινή ειδησεογραφία διαψεύδει το αφήγημα. Πληροφορίες αναφέρουν ότι μελλοντικές κινήσεις της κυβέρνησης στο διεθνές προσκήνιο θα κατατείνουν στο να ενισχύσουν την αίσθηση «στιβαρής αποτελεσματικότητας» στους ψηφοφόρους.
Οι μεταβολές στον ευρωπαϊκό πολιτικό χάρτη διατρέχουν ήδη αρκετά κομβικά σημεία της ηπείρου. Το πολιτικό σκηνικό διανύει περίοδο βαθιάς δομικής μεταβολής. Η άνοδος των εθνικών, συντηρητικών εθνικολαϊκών κομμάτων δεν αποτελεί παροδικό συμβάν διαμαρτυρίας ή κάποια περιφερειακή ιδιαιτερότητα, αλλά εξελίσσεται σε κυρίαρχο ιδεολογικό και πολιτικό ρεύμα που επανακαθορίζει τις ισορροπίες και μέσα στην Ε.Ε.
Κυρίως στην κεντρική Ευρώπη καταγράφεται συστηματική αμφισβήτηση των κυρίαρχων ελίτ των Βρυξελλών, των πολιτικών της παγκοσμιοποίησης και της μεταφοράς εθνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων σε υπερεθνικά σύνολα. Το πρόσφατο παράδειγμα της Γερμανίας είναι χαρακτηριστικό. Για δεκαετίες το πολιτικό σύστημα της χώρας θεωρούνταν απρόσβλητο από δεξιές εθνικές πατριωτικές δυνάμεις, λόγω του μαύρου ιστορικού παρελθόντος της. Μάλλον η παρατεταμένη οικονομική στασιμότητα, η ενεργειακή κρίση και οι λοιπές συνέπειες της πολιτικής των «ανοιχτών θυρών» στο Μεταναστευτικό άλλαξαν άρδην τα δεδομένα.
Η ραγδαία άνοδος του κόμματος Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) σε τοπικές και εθνικές αναμετρήσεις, σε συνδυασμό με την εμφάνιση νέων σχηματισμών που συνδυάζουν την κοινωνική προστασία με τον εθνικό προσανατολισμό, αποδεικνύει ότι ο γερμανικός λαός αναζητά διέξοδο εκτός του παραδοσιακού τόξου, Χριστιανοδημοκρατών – Σοσιαλδημοκρατών. Η Γερμανία αποτελεί τον κανόνα της Ευρώπης που στρέφεται προς την ασφάλεια και την αδιαπραγμάτευτη προστασία των συνόρων της.
Μετά το πρόσφατο εκλογικό «βατερλό» του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος (CDU) στις περιφερειακές εκλογές της 20ής Σεπτεμβρίου 2026, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, ενώ είχε υποβάλει την παραίτησή του, άλλαξε γνώμη δηλώνοντας κατηγορηματικά ότι θα παραμείνει στη θέση του καγκελαρίου και του αρχηγού του κόμματος. Ο Μερτζ χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «καταστροφικό», όμως γεγονός είναι ότι δεν είναι εύκολα ανατρέψιμο.
Δημοσκόπηση
Πρόσφατη δημοσκόπηση του ινστιτούτου Forsa (23/926) καταγράφει ότι το 55% των Γερμανών επιθυμεί την παραίτηση του καγκελαρίου, με τη δημοτικότητά του να βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλά (μόλις 11%). Ο Μερτς δέχεται και εσωκομματική αμφισβήτηση, με υψηλόβαθμα στελέχη του CDU και πρωθυπουργοί κρατιδίων να θέτουν θέμα ηγεσίας, συζητώντας ακόμα και το σενάριο της «αντικατάστασης καγκελαρίου» (σ.σ.: ο γερμανικός όρος είναι Kanzlertausch) χωρίς να πέσει η κυβέρνηση.
Η κατάσταση στο Βερολίνο είναι τόσο δραματική, ώστε ο Φρ. Μερτς επέλεξε να ακυρώσει το ταξίδι του στη Νέα Υόρκη, στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, για να διαχειριστεί την εσωτερική πολιτική κρίση στη χώρα του. Εχει, επίσης, αποκλείσει το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών ή ψήφου εμπιστοσύνης.
Η Ελλάδα δεν υπάρχει η παραμικρή περίπτωση να μην επηρεαστεί από τον ευρωπαϊκό παλμό – όπως ιστορικά συμβαίνει σε όλες τις χρονικές περιόδους, με την προοπτική να φέρνει ταραχή στο Μέγαρο Μαξίμου. Ακόμη και κάποιες πρόσφατες πολιτικές ανατροπές, όπως η ήττα του Βίκτορ Ορμπαν (σ.σ.: τον οποίο ο πρωθυπουργός απεκήρυττε) στις πρόσφατες εκλογές (12/4/26), δεν φαίνεται ότι ανακόπτουν το γενικότερο ιδεολογικό ρεύμα. Ακόμα και ο ίδιος ο Μάγιαρ υποχρεώνεται να κινηθεί σε ένα πλαίσιο κεντροδεξιάς ρητορικής, η οποία δεν απορρίπτει τις βασικές εθνικές «σταθερές Ορμπαν».
Η προστασία των ουγγρικών συνόρων, η άρνηση συμμετοχής σε υποχρεωτικές ποσοστώσεις μετεγκατάστασης μεταναστών και η διατήρηση των παραδοσιακών κοινωνικών αξιών αποτελούν πλέον κοινό τόπο για την πλειοψηφία του ουγγρικού εκλογικού σώματος. Η ήττα του Ορμπαν ήταν περισσότερο αποδοκιμασία μιας μακροχρόνιας διακυβέρνησης και των συνήθων κατηγοριών για διαφθορά, παρά μια απόρριψη των εθνικών και συντηρητικών ιδεών τις οποίες πρέσβευε.
«Aνελεύθερη δημοκρατία»
Το ιδεολογικό οικοδόμημα της λεγόμενης «ανελεύθερης δημοκρατίας» υποχωρεί ταχέως. Η παρατηρούμενη δυναμική υπερβαίνει πρόσωπα και συγκεκριμένες κυβερνήσεις. Οι πολιτικές δυνάμεις που αντιτάσσονται στην εκμηδένιση του έθνους-κράτους ανθίστανται στην ανεξέλεγκτη μετανάστευση και αντιπαρατίθενται σκληρά με τη λεγόμενη «woke ατζέντα», κερδίζουν διαρκώς έδαφος, πρεσβεύοντας την επιστροφή στις παραδοσιακές ευρωπαϊκές ρίζες, τη χριστιανική κληρονομιά και την πυρηνική οικογένεια, όπως αυτά θεμελιώθηκαν ανά τους αιώνες.
Μεταστροφή με τρεις πυλώνες
Σε τρεις πολιτικούς πυλώνες συγκροτούνται η μεταστροφή στο πολιτικό σκηνικό και η άνοδος των πολιτικών εθνικών δυνάμεων σε πανευρωπαϊκό επίπεδο.
■ Υπεράσπιση του έθνους – κράτους. Σε αντίθεση με την ομοσπονδιοποίηση – εμβάθυνση της Ε.Ε. και με την τάση των Βρυξελλών της Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν να επιβάλουν με το ζόρι ενιαίες πολιτικές σε κυρίαρχα κράτη, έχει κόστος βαρύ, το οποίο οι υπεύθυνοι δεν θα γλιτώσουν να πληρώσουν. Η θέση για μια «Ευρώπη των Εθνών», όπου η εθνική νομοθεσία και τα εθνικά Κοινοβούλια έχουν τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο, ενισχύεται διαρκώς.
■ Παράνομη μετανάστευση. Η πεποίθηση ότι η δημογραφική και πολιτισμική αλλοίωση της Ευρώπης αποτελεί υπαρξιακή απειλή διατρέχει το σύνολο των ευρωπαϊκών λαών. Καθολικό αίτημα είναι η πλήρης σφράγιση των εξωτερικών συνόρων, η αυστηροποίηση των απελάσεων και ο τερματισμός των επιδοματικών πολιτικών που λειτουργούν ως μαγνήτης για παράνομες ροές. Με τις νεφελώδεις πολιτικές της κυβέρνησης Μητσοτάκη στο Μεταναστευτικό, η Ελλάδα δεν έχει πάρει πολύ καλό βαθμό σε αυτόν τον έλεγχο.
■ Woke ατζέντα. Η έντονη αντίδραση στις απόπειρες αποδόμησης των παραδοσιακών εννοιών του φύλου, της οικογένειας και της ιστορικής μνήμης γυρνάει μπούμεραγκ. Οι νέες δυνάμεις αυτές προτάσσουν την επιστροφή στις χριστιανικές ρίζες και στην κλασική παιδεία, που έχει ως βάση την ελληνική γραμματεία. Οι δυνάμεις αυτές θεωρούν ότι ο άκρατος δικαιωματισμός αποδυναμώνει κοινωνικούς δεσμούς και οδηγεί το ανθρώπινο είδος σε απόλυτα ατέρμονα αδιέξοδα.
Σε ποιες χώρες καταγράφονται τα νέα δεδομένα
Η ιδεολογική μεταστροφή της Ευρώπης προς τον εθνικό συντηρητισμό επεκτείνεται ραγδαία. Η κόπωση των πολιτών από την οικονομική στασιμότητα, η αντίδραση στις μεταναστευτικές πιέσεις και η απόρριψη της woke ατζέντας δημιουργούν τα νέα πολιτικά δεδομένα.
Οι κυριότερες χώρες που καταγράφουν ανάλογη πολιτική στροφή περιλαμβάνουν τις εξής:
■ Γαλλία. Ο Εθνικός Συναγερμός (RN) της Μαρίν Λεπέν παραμένει η ισχυρότερη πολιτική δύναμη στη χώρα. Παρά τις πρόσφατες δικαστικές της περιπέτειες για κατάχρηση ευρωπαϊκών πόρων, οι δημοσκοπήσεις (9/26) την εμφανίζουν ως το απόλυτο φαβορί για τον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών, συγκεντρώνοντας ποσοστά μεταξύ 33% και 36%.
■ Ιταλία. Η Ιταλία αποτελεί το βασικό παράδειγμα όπου η σκληρή Δεξιά δεν είναι απλώς αντιπολίτευση, αλλά κυβερνά. Το κόμμα Αδέλφια της Ιταλίας της Τζόρτζια Μελόνι διατηρεί τα ηνία της εξουσίας. Μάλιστα, μόλις στις 20 Σεπτεμβρίου, η Μελόνι ανακοίνωσε ένα νέο αυστηρό νομοσχέδιο που περιλαμβάνει την απαγόρευση της μπούρκας στα σχολεία και πλαφόν στον αριθμό των αλλοδαπών μαθητών ανά τάξη. Tην ίδια ώρα, ενισχύεται ολοένα και περισσότερο εκ δεξιών και το κόμμα του απόστρατου στρατηγού Ρομπέρτο Βανάτσι «Εθνικό Μέλλον» .
■ Ολλανδία. Το αντι-ισλαμικό Κόμμα για την Ελευθερία (PVV) του Χέερτ Βίλντερς, μετά την περσινή του εκλογική νίκη, κατάφερε να ηγηθεί κυβερνητικού συνασπισμού. Παρά τις εσωτερικές τριβές και τις πολιτικές κρίσεις ο Βίλντερς συνεχίζει να καθορίζει την πολιτική ατζέντα της χώρας, ειδικά στο Μεταναστευτικό.
■ Αυστρία. Το κόμμα FPÖ καταγράφει σταθερά υψηλά ποσοστά στις δημοσκοπήσεις, διεκδικώντας με αξιώσεις την πρωτιά, βασιζόμενο στην ακραία ρητορική κατά της μετανάστευσης και στην έντονη κριτική προς τις Βρυξέλλες.
■ Σλοβακία. Η κυβέρνηση του Ρόμπερτ Φίτσο (Smer) ακολουθεί μια σαφή εθνολαϊκιστική και φιλορωσική ρητορική, παρόμοια με εκείνη που χρησιμοποιούσε ο Ορμπαν στην Ουγγαρία, απομακρύνοντας τη χώρα από τις παραδοσιακές ευρωπαϊκές γραμμές.
■ Φινλανδία. Το εθνικιστικό Κόμμα των Φινλανδών συμμετέχει στην κυβέρνηση.
■ Σουηδία. Οι Σουηδοί Δημοκράτες στηρίζουν κοινοβουλευτικά την υπάρχουσα κυβέρνηση, επηρεάζοντας άμεσα τη νομοθεσία για τη μετανάστευση.
■ Πορτογαλία. Το εθνικό συντηρητικό κόμμα Chega (Φτάνει!), υπό την ηγεσία του Αντρέ Βεντούρα, αναδείχθηκε σε απόλυτο ρυθμιστή των εξελίξεων. Μέσα από διαδοχικές εκλογικές αναμετρήσεις (όπως αυτή του Μαΐου 2025), το Chega σταθεροποίησε τα ποσοστά του πάνω από το 22%, καταγράφοντας μια τριπολική διάσπαση του πολιτικού σκηνικού.
■ Ισπανία. Η πολιτική ένταση στην Ισπανία παραμένει στο κόκκινο, με το εθνικοπατριωτικό κόμμα Vox να εδραιώνεται ως η τρίτη ισχυρότερη δύναμη στη χώρα, καταγράφοντας σταθερή άνοδο στις δημοσκοπήσεις του Σεπτεμβρίου 2026 γύρω στο 16%-18%. Η στρατηγική απόφαση του Vox να αποχωρήσει από τις τοπικές κυβερνήσεις συνεργασίας με το Λαϊκό Κόμμα (PP) το 2024, λόγω της διαφωνίας του για τη διανομή παράνομων ανήλικων μεταναστών, απέδωσε καρπούς.
■ Τσεχία. Η χώρα αποτελεί το νεότερο προπύργιο της εθνικής – κυρίαρχης τάσης στην κεντρική Ευρώπη. Στις βουλευτικές εκλογές του Οκτωβρίου 2025, το κόμμα ANO του πρώην πρωθυπουργού Αντρέι Μπάμπις κατήγαγε μια σαρωτική νίκη, συγκεντρώνοντας το 34,5% των ψήφων. Η νέα τσεχική κυβέρνηση, η οποία έλαβε ψήφο εμπιστοσύνης τον Ιανουάριο του 2026, έχει θέσει στην κορυφή της ατζέντας της την απόρριψη του ευρωπαϊκού Συμφώνου Μετανάστευσης, τη μείωση της βοήθειας προς την Ουκρανία και την ανάκτηση της εθνικής κυριαρχίας από τις Βρυξέλλες.
■ Βέλγιο. Το πολιτικό σκηνικό παραμένει βαθιά κατακερματισμένο, με τη Φλάνδρα (το πλούσιο ολλανδόφωνο βόρειο τμήμα) να στρέφεται μαζικά προς τα δεξιά. Το δεξιό, αντιμεταναστευτικό κόμμα Vlaams Belang (Φλαμανδικό Συμφέρον), υπό τον Τομ Βαν Γκρίεκεν, αναδείχθηκε σε δεύτερη ισχυρότερη δύναμη του Κοινοβουλίου. Η πίεση που ασκεί στο Μεταναστευτικό ανάγκασε τη νέα κυβέρνηση να υιοθετήσει εξαιρετικά αυστηρά μέτρα για τον περιορισμό του ασύλου και την ενίσχυση της εθνικής ασφάλειας.
■ Ρουμανία. Στην ανατολική πλευρά της ηπείρου η Ρουμανία καταγράφει μια από τις πιο επιθετικές ανόδους εθνικολαϊκών δυνάμεων. Το κόμμα AUR (Συμμαχία για την Ενωση των Ρουμάνων), υπό τον George Simion, έχει εκτοξευτεί στις δημοσκοπήσεις του 2026, αγγίζοντας το 37%.
■ Κροατία. Η χώρα εντάχθηκε και επίσημα στο κλαμπ των ευρωπαϊκών χωρών στις οποίες η εθνική Δεξιά βρίσκεται στον πυρήνα της εξουσίας. Μετά τις τελευταίες αναμετρήσεις, το πατριωτικό και συντηρητικό Κίνημα Πατρίδας (Domovinski Pokret) κατάφερε να εισέλθει στην κυβέρνηση συνεργασίας, αποτελώντας τον βασικό εταίρο της Κεντροδεξιάς.
■ Ηνωμένο Βασίλειο. Παρόλο που βρίσκεται εκτός Ε.Ε., η γεωγραφική Ευρώπη παραμένει ενιαία. Η Βρετανία επηρεάζεται άμεσα από τις εξελίξεις, με το Μεταναστευτικό να αποτελεί μάστιγα. Το κόμμα Reform UK (πρώην κόμμα του Brexit), υπό τη διαρκή επιρροή και καθοδήγηση της εθνικής δεξιάς πτέρυγας, έχει καταγράψει μια εντυπωσιακή άνοδο στις δημοσκοπήσεις του 2026, φτάνοντας στο 28%. Η κατάρρευση των Συντηρητικών και η απογοήτευση των πολιτών από την οικονομική διαχείριση της χώρας έχουν μετατρέψει το Reform UK σε έναν υπολογίσιμο ιδεολογικό πόλο, ο οποίος πιέζει για την πλήρη κατάργηση των woke πολιτικών στους θεσμούς και την επιβολή δρακόντειων μέτρων κατά της νόμιμης και παράνομης μετανάστευσης.
