Ορόσημο στην ανανέωση του Στόλου οι δύο νέες φρεγάτες

Σ ημαντικό ορόσημο στην ανανέωση του Στόλου των μειζόνων μονάδων επιφανείας του Πολεμικού Ναυτικού αποτελούν οι δύο τελευταίοι μήνες του 2026, καθώς δύο νεότευκτες φρεγάτες θα ενταχθούν σε υπηρεσία.

• Από τoν Περικλή Ζορζοβίλη

Την Παρασκευή 30 Οκτωβρίου έλαβε χώρα στο ναυπηγείο της κατασκευάστριας Naval Group, στο Λοριάν, η τελετή ονοματοδοσίας, ύψωσης σημαίας και ένταξης της φρεγάτας «ΝΕΑΡΧΟΣ F-602», της δεύτερης του τύπου FDI-HN. Περίπου έξι εβδομάδες αργότερα, στις 17 Δεκεμβρίου, πρόκειται να λάβει χώρα, επίσης στο Λοριάν, η αντίστοιχη τελετή για τη φρεγάτα «ΦΟΡΜΙΩΝ F-603», την τρίτη κατά σειρά φρεγάτα του τύπου.

Η «ΝΕΑΡΧΟΣ» παρελήφθη στη διαμόρφωση Standard 2, περιλαμβάνοντας παραδοτέες στη Γαλλία, τις συμπληρωματικές και επιπρόσθετες δυνατότητες που απαιτούνται. Η διαμόρφωση Standard 2, που αποτελεί αναβάθμιση της διαμόρφωσης Standard 1, κατά βάση αυτή που προμηθεύεται το ναυτικό της Γαλλίας, επιτυγχάνεται με την προμήθεια συλλογής «Επιπρόσθετων Δυνατοτήτων», η οποία για κάθε φρεγάτα περιλαμβάνει:

■ εκτοξευτή αντιβληματικής άμυνας Mk 49 GMLS, με 21 κατευθυνόμενα βλήματα (Κ/Β) RIM-116C RAM Block 2,

■ δύο επιπλέον συστήματα κάθετης εκτόξευσης Sylver A50 έκαστο, με οκτώ κελιά εκτόξευσης, συνολικά 16 επιπρόσθετα Κ/Β ASTER B1 (συνολικά 32 κελιά) και

■ σύστημα εκτόξευσης αντιμέτρων για αντιαεροπορικό πόλεμο AAW DLS (Anti-Air Warfare Decoy Launching System) SYLENA Mk. 2, κατασκευής της γαλλικής Lacroix, το οποίο έχει τη δυνατότητα εκτόξευσης αντιμέτρων της οικογένειας SEACLAD κατά επερχόμενων βλημάτων καθοδήγησης ραντάρ και υπερύθρων, κατά τορπιλών και κατά απειλών καθοδήγησης ηλεκτροοπτικής και λέιζερ.

Στην αρχική σύμβαση 016Β/21 η τιμή κάθε συλλογής «Επιπρόσθετων Δυνατοτήτων» είχε καθορισθεί στα 68.315.000 ευρώ, τίμημα που για τις πρώτες τρεις φρεγάτες περιλαμβάνεται στο συνολικό κόστος των 2.261.000.000 ευρώ.

Σύμφωνα με τη σύμβαση, οι συμπληρωματικές δυνατότητες που την αναβαθμίσουν σε διαμόρφωση Standard 2+ με συμβατικό κόστος 5.043.000 ευρώ θα παραδοθούν στην Ελλάδα μέχρι 31 Ιανουαρίου 2028 και οι συμπληρωματικές δυνατότητες για την περαιτέρω αναβάθμισή της σε διαμόρφωση Standard 2++ με συμβατικό κόστος 5.043.000 ευρώ θα παραδοθούν επίσης στην Ελλάδα μέχρι 30 Απριλίου 2029.

Η «ΝΕΑΡΧΟΣ» τις επόμενες ημέρες θα μεταβεί στη Βρέστη, όπου θα λάβει χώρα η φόρτωση των όπλων της και αναμένεται να καταπλεύσει στον Ναύσταθμο Σαλαμίνας περί τα τέλη Νοεμβρίου. Μετά την άφιξή της θα ενταχθεί σε διαδικασία εκπαίδευσης, αξιολόγησης και πιστοποίησης από το Αρχηγείο Στόλου, ώστε να κριθεί επιχειρησιακά ικανή.

Η διαδικασία, που εκτιμάται ότι θα διαρκέσει περί τους τρεις μήνες, θα ενσωματώσει και όλα τα διδάγματα και τις εμπειρίες που αποκόμισε η μέχρι σήμερα επιχειρησιακή αξιοποίηση της πρώτης φρεγάτας του τύπου, της «ΚΙΜΩΝ F-601», η τελετή ονοματοδοσίας, ύψωσης σημαίας και ένταξης της οποίας πραγματοποιήθηκε στα ναυπηγεία της Naval Group, στο Λοριάν της Γαλλίας, στις 18 Δεκεμβρίου 2025.

Για την ολοκλήρωση του προγράμματος των φρεγατών FDI-HN υπολείπεται μόνο η παραλαβή της τέταρτης φρεγάτας του τύπου, της «ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ F-600», η οποία συμβατικά προβλέπεται να λάβει χώρα στις 21 Δεκεμβρίου 2028. Ας σημειωθεί εδώ ότι εφόσον είχε ασκηθεί το δικαίωμα προαίρεσης (option) για την τέταρτη φρεγάτα μέχρι τις 30 Ιουνίου 2023, η παραλαβή της σε διαμόρφωση Standard 2 προβλεπόταν στις 21 Δεκεμβρίου 2027, δηλαδή έναν χρόνο νωρίτερα.

Η ένταξη σε διάστημα σχεδόν 12 μηνών (Δεκέμβριος 2025 – Δεκέμβριος 2026) των τριών νεότευκτων φρεγατών τύπου FDI-HN αποτελεί μείζον τεχνολογικό άλμα για το Πολεμικό Ναυτικό. Πρόκειται για τις πρώτες πλήρως ψηφιακές πλατφόρμες σε ελληνική υπηρεσία που χαρακτηρίζονται από υψηλό βαθμό αυτοματοποίησης στη λειτουργία τους, γι’ αυτό και απαιτούν σημαντικά μικρότερο πλήρωμα (123 άτομα) σε σχέση με τις τύπων MEKO-200HN και Standard.

Η λειτουργία και ο έλεγχος των συστημάτων τους γίνονται από δύο χωρικά απομακρυσμένα, παράλληλης – εναλλάξιμης λειτουργίας κέντρα δεδομένων (data center), αρχιτεκτονική που, εκτός της αντοχής σε βλάβες και ζημίες μάχης, επιτρέπει την ταυτόχρονη αναβάθμιση του λογισμικού χωρίς να επηρεάζεται η λειτουργία της πλατφόρμας. Η ψηφιακή υποδομή περιλαμβάνει, επίσης, περισσότερα από 1.800 προγράμματα λογισμικού και τις μήκους περίπου 360 χλμ. καλωδιώσεις (περίπου 3.000 φορές μεγαλύτερες από το μήκος της φρεγάτας).

Είναι, επίσης, αυτονόητο ότι η λειτουργία, η υποστήριξη, η συντήρηση και η αναβάθμιση των φρεγατών του απαιτούν αριθμό εξειδικευμένων ειδικοτήτων (όπως τεχνικοί δικτύων, προγραμματιστές), που την παρούσα περίοδο έχουν υψηλή ζήτηση στην πολιτική αγορά που παρέχει εξαιρετικά ανταγωνιστικούς όρους εργασίας (απολαβές, συνθήκες, ωράρια).

Αποτελεί, επίσης, μείζον επιχειρησιακό άλμα. Επειτα από κενό δύο δεκαετιών, το Πολεμικό Ναυτικό αποκτά εκ νέου τη δυνατότητα αντιαεροπορικής άμυνας περιοχής έναντι όλων των σύγχρονων εναέριων απειλών: πλεύσης (cruise) ή βαλλιστικών κατευθυνόμενων βλημάτων (υπερηχητικών και υποηχητικών) εκτοξευόμενων από πλοία επιφανείας, υποβρύχια, ξηρά και εναέριες επανδρωμένες (μαχητικά, αεροσκάφη ναυτικής συνεργασίας, ελικόπτερα) ή μη πλατφόρμες.

Με τον πολλαπλό ρόλο πλήρως ψηφιακό, με κεραίες ενεργού ηλεκτρονικής σάρωσης (AESA) ραντάρ Sea Fire, η κάθε φρεγάτα μπορεί να ιχνηλατεί περισσότερους από 800 στόχους ταυτόχρονα σε αποστάσεις έως 470 χλμ., εφόσον πρόκειται για εναέριους στόχους μεγάλης αντανάκλασης, και με τα κάθετης εκτόξευσης κατευθυνόμενα βλήματα (Κ/Β) επιφανείας – αέρος Aster 30 B1 να προσβάλλει στόχους σε βεληνεκή μεγαλύτερα των 120 χλμ. και ύψος έως 20.000 μέτρα. Ταυτόχρονα πλήρως διασυνδεδεμένη με την εθνική αρχιτεκτονική αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας καθίσταται πολλαπλών λειτουργιών (επιτήρηση, προβολή, διοίκηση και έλεγχος) κόμβος του πολυπλέγματος.

Ομως αποτελεί μείζον άλμα και στον τομέα της υποστήριξης, η οποία θα πρέπει να μεταβληθεί ριζικά σε σχέση με τις ισχύουσες πρακτικές. Με τον νόμο 5235/2025, που κύρωσε την 1η τροποποίηση της αρχικής σύμβασης 017Β/2022 που αφορά την προμήθεια της τέταρτης φρεγάτας του τύπου, η Εν Συνεχεία Υποστήριξη (Ε-Σ-Υ) των τεσσάρων φρεγατών του τύπου έχει διασφαλιστεί μέχρι και τον Ιούλιο του 2030. Η προμήθεια Ε-Σ-Υ για τις αρχικές τρεις φρεγάτες έγινε με την ύψους 138 εκατ. ευρώ σύμβαση 017Β/2021, ενώ με την 1η τροποποίηση αυτής διατέθηκαν επιπλέον 60 εκατ. ευρώ για την επέκταση της Ε-Σ-Υ των αρχικών τριών φρεγατών μέχρι τον Ιούλιο του 2030 και την προμήθεια Ε-Σ-Υ για την τέταρτη φρεγάτα μέχρι την ίδια καταληκτική ημερομηνία.

Εκ των ων ουκ άνευ προαπαιτούμενο για την εξασφάλιση ομαλής υποστήριξης – συντήρησης μετά το 2030 αποτελούν η αδιάλειπτη διάθεση επαρκών πιστώσεων, η ανάπτυξη των αναγκαίων οργανικών υποδομών και η λήψη απόφασης για τον βαθμό εμπλοκής της βιομηχανίας.

Προς το παρόν, άμεση προτεραιότητα αποτελεί η συμπλήρωση των φόρτων όπλων σε Κ/Β (32 Aster 30B1 και οκτώ Κ/Β Exocet MM-40 Block 3c κατά στόχων επιφανείας και ξηράς ανά φρεγάτα) σε τορπίλες και αντίμετρα τορπιλών, καθώς δεν περιλήφθηκαν στην προμήθεια της τέταρτης φρεγάτας.

Με το μοναδιαίο κόστος του Aster 30B1 να ανέρχεται σε 5 εκατ. ευρώ, γίνεται εύκολα αντιληπτός ο λόγος. Ομως, παρά το υψηλό κόστος, είναι αναγκαίο να τοποθετηθεί έγκαιρα η σχετική παραγγελία, καθώς η πρόσφατη εμπειρία (Ιράν, Ουκρανία) έχει διδάξει ότι τα Κ/Β είναι είδος εν ανεπαρκεία και ότι οι καταναλώσεις είναι πολύ υψηλότερες των προβλεπόμενων.