Κάρολ Ναβρότσκι: Έγινε η «φωνή του λαού» στα όργια Τουσκ

Είναι η κορυφαία εταιρία δημοσκοπήσεων στην Πολωνία. Η IBRIS κατατάσσεται στην πρώτη θέση στη χώρα και έχει βραβευτεί δύο φορές για την ακρίβεια των γκάλοπ της. Στην έρευνα κοινής γνώμης που δημοσιεύτηκε στις 30 Οκτωβρίου, στην κορυφή των αξιολογήσεων εμπιστοσύνης για τους πολιτικούς βρισκόταν ο πρόεδρος της χώρας Κάρολ Ναβρότσκι, με το 46% των πολιτών να τον εμπιστεύεται.

• Από τον Βασίλη Γαλούπη

Ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ κατατάχθηκε μόλις τέταρτος, με 39,7%. Εν τω μεταξύ, ο αριθμός των Πολωνών που δεν τον εμπιστεύονται είναι ακόμη μεγαλύτερος, στο 44,3%. Αυτή τη στιγμή στο πολωνικό πολιτικό δράμα που εξελίσσεται ο πρόεδρος Ναβρότσκι είναι ο βασικός πυλώνας αντίστασης απέναντι στον πρωθυπουργό Τουσκ και στις Βρυξέλλες.

Ειδικά στη μάχη για το Συνταγματικό Δικαστήριο, τον τελευταίο θεσμό που παραμένει εκτός ελέγχου του Ντόναλντ Τουσκ. Η ηγεσία του Συνταγματικού Δικαστηρίου στην Πολωνία συνδέεται ακόμη με την προηγούμενη κυβέρνηση, του κόμματος Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS), που τώρα είναι αντιπολίτευση. Η πλευρά Τουσκ καθαίρεσε τη δικαστική ηγεσία και εξέλεξε πέντε νέους «δικούς της» δικαστές. Αλλά ο Ναβρότσκι αρνήθηκε να τους ορκίσει, ασκώντας τις προεδρικές του αρμοδιότητες.

Οταν ο Τουσκ έστειλε αστυνομικές δυνάμεις στο κτίριο του δικαστηρίου ώστε να εμποδίσουν την είσοδο στους δικαστές που καρατομήθηκαν, και κόσμος συγκεντρώθηκε σε διαδηλώσεις απέξω καταγγέλλοντας «πραξικόπημα», ο Ναβρότσκι πετούσε για επίσημη επίσκεψη στο εξωτερικό. Μόλις ενημερώθηκε για την κατάσταση στο Συνταγματικό Δικαστήριο, έδωσε εντολή να αλλάξει πορεία το προεδρικό αεροπλάνο και επέστρεψε εσπευσμένα στη Βαρσοβία.

Σύμφωνα με Πολωνούς δημοσιογράφους, όμως, ο Τουσκ προσπάθησε να εμποδίσει την προσγείωση του προεδρικού αεροσκάφους στην πρωτεύουσα, ζητώντας την εκτροπή του προς την Κρακοβία ή το Βρότσλαβ, «με στόχο να απομονώσει φυσικά τον αρχηγό του κράτους από τα τεκταινόμενα». Σε πολωνικά ΜΜΕ γράφτηκε πως «Προσπαθούσαν να στείλουν ένα μήνυμα στον πιλότο του αεροπλάνου που μετέφερε τον πρόεδρο ότι η προσγείωση στη Βαρσοβία ήταν απαγορευμένη για λόγους ασφαλείας. Σκέφτηκαν να απομονώσουν τον πρόεδρο από τη Βαρσοβία, να προσγειωθούν στο Βρότσλαβ ή στην Κρακοβία».

Και συνέχιζαν τα ρεπορτάζ: «Η επιχείρηση απέτυχε λόγω της στάσης των πιλότων του προέδρου που το προσγείωσαν σε στρατιωτικό αεροδρόμιο». Η είδηση, που δεν αναμεταδόθηκε από δυτικά μέσα, καταδεικνύει ότι η μοίρα των βασικών κρατικών θεσμών, ποιος δηλαδή θα πάρει τον έλεγχο του δικαστηρίου που μπορεί με τις αποφάσεις του να επηρεάσει τις εκλογές που έρχονται το 2027, κρεμόταν από μια κλωστή. Κυρίως, ότι ο Ντόναλντ Τουσκ αντιμετωπίζει ως βασικό πολιτικό του αντίπαλο τον πρόεδρο της χώρας, περισσότερο και από τα επίσημα στελέχη της κόμματος PiS, της αντιπολίτευσης.

Ο Ναβρότσκι, ο οποίος αυτοπροσδιορίζεται ως συντηρητικός ανεξάρτητος αλλά ανοιχτά ευθυγραμμισμένος με το κόμμα PiS, επιχειρεί να τοποθετεί το αξίωμα της προεδρίας ως ανάχωμα έναντι εξωτερικών παρεμβάσεων αλλά και απέναντι στην εσωτερική πολιτική ατζέντα του Τουσκ. Η μάχη μεταξύ Τουσκ – Ναβρότσκι, δηλαδή μεταξύ των δύο βασικών θεσμών του κράτους (πρωθυπουργός – πρόεδρος), αποτελεί σοβαρή συνταγματική κρίση.

Ο ένας κυβερνητικός θεσμός κατηγορεί τον άλλον για πραξικόπημα και σφετερισμό εξουσίας. Η ουσία επικεντρώνεται στην εθνική κυριαρχία, το κράτος δικαίου και τον έλεγχο του ανώτατου δικαστικού θεσμού της Πολωνίας. Δηλαδή, ποια πλευρά θα έχει την κρατική εξουσία στη χώρα. Κι επειδή ο Ναβρότσκι διαθέτει εκτεταμένο προεδρικό βέτο και συνταγματικές εξουσίες, λειτουργεί ως το πιο ισχυρό θεσμικό εμπόδιο στην ατζέντα Τουσκ. Ο Τουσκ κατηγορεί τον Ναβρότσκι ότι ηγείται σε ένα «μέτωπο υπέρ Πούτιν», εχθρικό προς την Ε.Ε.

Αλλά η πολιτική πραγματικότητα στη χώρα περιπλέκεται, πέρα από τις συνηθισμένες ταμπέλες. Ο Τουσκ, που είχε ανέλθει στην εξουσία επειδή μόνο αν εξέλεγαν αυτόν οι Πολωνοί θα έβλεπαν τις Βρυξέλλες να ξεπαγώνουν τα κονδύλια για τη χώρα τους, έχει ήδη φθαρεί από διάφορα σκάνδαλα. Το 2025 ξέσπασε σκάνδαλο γύρω από φερόμενη υπεξαίρεση κονδυλίων της Ε.Ε. για την Πολωνία από το Ταμείο Ανάκαμψης πανδημίας. Η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, που υποτίθεται ήταν η βασική «δύναμη» του Τουσκ, μετατράπηκε σε σκάνδαλο που «κατέστρεψε την εικόνα της κυβέρνησής του», έγραφαν μεγάλα πολωνικά ΜΜΕ.

Ακολούθησαν κι άλλες υποθέσεις διαφθοράς στον χώρο των νοσοκομείων, κατηγορίες για εκδικητικές διώξεις και εκβιασμούς με στόχο δημόσιους λειτουργούς κ.ά. Οι Βρυξέλλες, όμως, σιωπούσαν. Συνεπώς, η αίσθηση που δημιουργήθηκε σε πολλούς Πολωνούς ήταν ότι στην Ε.Ε. σήμερα «τα ανθρώπινα δικαιώματα τελικά προορίζονται για λίγους εκλεκτούς».

Ο Ναβρότσκι κατηγορεί την κυβέρνηση Τουσκ για αντιδημοκρατικές πρακτικές, παρά τη «φιλοευρωπαϊκή» της μαρκίζα. Ιδεολογικά, ο Πολωνός πρόεδρος αντικατοπτρίζει άμεσα τις βασικές αξίες του PiS, δηλαδή κοινωνικό συντηρητισμό, πατριωτική ρητορική, προστατευτικές οικονομικές πολιτικές και σκεπτικισμό απέναντι στην «τωρινή» Ε.Ε. των Βρυξελλών. Στις προεδρικές εκλογές το 2025 ήταν ο επίσημος υποψήφιος που επιλέχτηκε και στηρίχτηκε από το αντιπολιτευόμενο στον Τουσκ PiS. Για τις Βρυξέλλες ο Ναβρότσκι αποτελεί απειλή για τους δημοκρατικούς θεσμούς.

Ο ίδιος υποστηρίζει ότι ο πρόεδρος οφείλει να είναι η «φωνή του λαού», όπως πηγάζει από την εντολή του εκλογικού σώματος και όχι κάποιο ευρωπαϊκό κατεστημένο. Το ότι η πολωνική κοινή γνώμη τον εμπιστεύεται με διαφορά περισσότερο από τον Τουσκ δείχνει ότι η μεγαλώνει η πιθανότητα να ξεφύγουν οι εκλογές του 2027 από τον απόλυτο έλεγχο της Ε.Ε.

ΚΑΡΟΛ ΤΑΝΤΕΟΥΣ ΝΑΒΡΟΤΣΚΙ

Πρόεδρος Πολωνίας

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

Γεννήθηκε το 1983 στο Γκντανσκ. Σπούδασε Ιστορία στο πανεπιστήμιο του Γκντανσκ, απ’ όπου απέκτησε το διδακτορικό του το 2013. Το 2023 ολοκλήρωσε διεθνές MBA στη Στρατηγική, το πρόγραμμα και τη διοίκηση προγραμμάτων μεταπτυχιακών σπουδών στο πανεπιστήμιο Τεχνολογίας του Γκντανσκ. Μεταξύ 2017-2021 διετέλεσε διευθυντής του Μουσείου Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και το 2021-2025 υπηρέτησε ως επικεφαλής του Ινστιτούτου Εθνικής Μνήμης Πολωνίας (IPN). Εχει πολιτική στήριξη από το κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS). Στις προεδρικές εκλογές του 2025 ο ηγέτης του PiS Γιάροσλαβ Κατσίνσκι πρότεινε τον Ναβρότσκι ως υποψήφιο πολιτών της δεξιάς αντιπολίτευσης. Ο Ναβρότσκι κέρδισε τον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών (στις 2 Ιουνίου 2025) με ποσοστό 50,89%, επικρατώντας του φιλελεύθερου Ράφαλ Τρασκόφσκι. Ανέλαβε επίσημα την προεδρία στις 6 Αυγούστου 2025, διαδεχόμενος τον Αντρζεϊ Ντούντα.