Ο Σινιρλίογλου «κάρφωσε» και εξευτέλισε την Αθήνα μέσα στον ΟΗΕ

Σε διπλωματικό μπούμερανγκ εξελίχθηκε για την Αθήνα η δημόσια ακρόαση του Φεριντούν Σινιρλίογλου στον ΟΗΕ, στις 6 Νοεμβρίου, ως υποψηφίου της Τουρκίας για τη θέση του γενικού γραμματέα. Οταν η Ελληνίδα πρέσβης Αγλαΐα Μπαλτά τον ρώτησε για τις τουρκικές διεκδικήσεις στην ανατολική Μεσόγειο, την παρέκαμψε «καρφώνοντας» και εξευτελί την Αθήνα μέσα στον ΟΗΕ.

«Νομίζω ότι θα πρέπει να θυμάται πως επελέγην και εξελέγην σε αυτή τη θέση στο πλαίσιο κοινής υποψηφιότητας της Τουρκίας και της Ελλάδας και με την υποστήριξη της Ελλάδας κατά την εκλογή» δήλωσε, υπενθυμίζοντας την προηγούμενη ελληνική υποστήριξη προς το πρόσωπό του. Η αποστροφή του έφερε ξανά στο προσκήνιο τη συμφωνία του 2024, την οποία η κυβέρνηση είχε παρουσιάσει ως διπλωματικό κέρδος, παρά το γνωστό ιστορικό του Τούρκου διπλωμάτη στις ελληνοτουρκικές διαφορές.

Η υποστήριξη της υποψηφιότητάς του στον ΟΑΣΕ τού έδωσε πολιτικό επιχείρημα για να αποκρούσει τις σημερινές ελληνικές αιτιάσεις, χωρίς να απαντήσει επί της ουσίας για το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Το 2024 Αθήνα και Αγκυρα προώθησαν από κοινού δύο υποψηφιότητες για κορυφαίες θέσεις στον Οργανισμό για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη.

Η Τουρκία πρότεινε τον Σινιρλίογλου για τη θέση του γενικού γραμματέα του ΟΑΣΕ και η Ελλάδα τη διπλωμάτη Μαρία Τελαλιάν για τη διεύθυνση του Γραφείου Δημοκρατικών Θεσμών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ODIHR).

Οι υπουργοί Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης και Χακάν Φιντάν είχαν υποστηρίξει εγγράφως την κοινή πρωτοβουλία. Η Αθήνα παρουσίασε τότε τη συμφωνία ως κίνηση υψηλού συμβολισμού και διπλωματική επιτυχία. Ο Σινιρλίογλου είχε υπηρετήσει ως μόνιμος αντιπρόσωπος της Τουρκίας στον ΟΗΕ από το 2016 έως το 2023, υπερασπιζόμενος τις τουρκικές θέσεις για τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο. Επί της θητείας του είχαν κατατεθεί επιστολές που αμφισβητούσαν την πλήρη επήρεια ελληνικών νησιών στην οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.

Εντονες συζητήσεις

Το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 είχε ήδη προκαλέσει έντονες συζητήσεις. Παρά το γνωστό διπλωματικό ιστορικό του, η Αθήνα επέλεξε να υποστηρίξει την υποψηφιότητά του στον ΟΑΣΕ. Από πλευράς της η Λευκωσία είχε εκφράσει αντιρρήσεις για την υποψηφιότητα του Σινιρλίογλου, αλλά τελικά συναίνεσε. Στη νέα διαδικασία του ΟΗΕ η μόνιμη αντιπρόσωπος της Κύπρου Μαρία Μιχαήλ έθεσε στον Τούρκο υποψήφιο ζητήματα αναγνώρισης της Κυπριακής Δημοκρατίας, κυριαρχίας, εδαφικής ακεραιότητας Βαρωσίων και Πύλας.

Υπενθύμισε επίσης προηγούμενη επιστολή του, του Μαΐου 2022, στην οποία, σύμφωνα με την κυπριακή πλευρά, υποστήριζε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία είχε παύσει να υφίσταται ως νομική οντότητα το 1963. Ο Σινιρλίογλου περιορίστηκε σε γενικές διαβεβαιώσεις περί ανεξαρτησίας και αμεροληψίας, χωρίς συγκεκριμένες απαντήσεις στα επίμαχα ζητήματα.

Ο πλήρης διάλογος Μπαλτά – Σινιρλίογλου στον ΟΗΕ

Ακολουθεί ο διάλογος σε ελληνική απόδοση, όπως παρατίθεται στο δημοσίευμα.

Προεδρεύων: Δίνω τώρα τον λόγο στη διακεκριμένη εκπρόσωπο της Ελλάδας. Κυρία, έχετε τον λόγο.

Εκπρόσωπος της Ελλάδας – Αγλαΐα Μπαλτά: Ευχαριστώ, κύριε πρόεδρε. Κύριε Σινιρλίογλου, στη δήλωση του οράματός σας δίνετε ιδιαίτερη έμφαση στην καλή πίστη, στον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου, στη διαμεσολάβηση και στην ειρηνική επίλυση των διαφορών. Η Ελλάδα συμμερίζεται πλήρως αυτές τις αρχές, τις οποίες κάθε γενικός γραμματέας οφείλει να ενσαρκώνει και να προασπίζεται χωρίς εξαίρεση.

Ωστόσο, η μέχρι σήμερα δράση σας εγείρει ερωτήματα σχετικά με το πώς αυτή η δέσμευση θα μεταφραζόταν στην πράξη. Ως μόνιμος αντιπρόσωπος της Τουρκίας εκείνη την περίοδο, υπερασπιστήκατε θαλάσσιες διεκδικήσεις που είναι ασύμβατες με το Διεθνές Δίκαιο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το λεγόμενο μνημόνιο κατανόησης του 2019 για τη θαλάσσια οριοθέτηση μεταξύ της Τουρκίας και της Λιβύης. Οι δύο αυτές χώρες δεν έχουν ούτε παρακείμενες ούτε αντικείμενες ακτές και, κατά συνέπεια, δεν έχουν κοινά θαλάσσια σύνορα.

Το μνημόνιο αγνοεί πλήρως πολυάριθμα ελληνικά νησιά, συμπεριλαμβανομένων της Κρήτης και των Δωδεκανήσων, καθώς και το δικαίωμά τους να παράγουν θαλάσσιες ζώνες πέραν της αιγιαλίτιδας ζώνης, σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας, όπως αποτυπώνεται στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας. Συνιστά κατάφωρη αναδιαμόρφωση της γεωγραφίας. Το μνημόνιο είναι άκυρο και ανυπόστατο, και η πρόσφατη φερόμενη έγκρισή του από τη λιβυκή Βουλή των Αντιπροσώπων δεν μπορεί να του προσδώσει έννομο αποτέλεσμα. Το ερώτημά μου, επομένως, είναι το εξής: Πώς συμβιβάζετε τη διακηρυγμένη δέσμευσή σας στην καλή πίστη, στο Διεθνές Δίκαιο και στην ειρηνική επίλυση των διαφορών με το γεγονός ότι υπερασπιστήκατε διεκδικήσεις που αγνοούν τη γεωγραφική πραγματικότητα και συνιστούν κατάφωρη παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου, προκαλώντας διαρκή ένταση στην ανατολική Μεσόγειο;

Φεριντούν Σινιρλίογλου: Ευχαριστώ την εκπρόσωπο της Ελλάδας για αυτή τη σημαντική ερώτηση. Θα ήθελα απλώς να της υπενθυμίσω ότι έχω προταθεί από τη χώρα μου, αλλά δεν βρίσκομαι εδώ ως εκπρόσωπος της χώρας μου. Θα ήθελα επίσης να της υπενθυμίσω ότι σήμερα υπηρετώ ως γενικός γραμματέας του ΟΑΣΕ, του μεγαλύτερου περιφερειακού οργανισμού στον κόσμο. Νομίζω ότι θα πρέπει να θυμάται πως επελέγην και εξελέγην σε αυτή τη θέση στο πλαίσιο κοινής υποψηφιότητας της Τουρκίας και της Ελλάδας και με την υποστήριξη της Ελλάδας κατά την εκλογή. Στην πραγματικότητα συμμετείχαμε στην εκλογική διαδικασία ως ομάδα με έναν Ελληνα υποψήφιο, ο οποίος σήμερα συνεργάζεται μαζί μου στην ηγεσία του ΟΑΣΕ, ως διευθυντής του Γραφείου Δημοκρατικών Θεσμών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων – ODIHR.

Επομένως, θα πρέπει να γνωρίζετε, από τη μακρά σταδιοδρομία μου, πώς συνεργάστηκα μαζί σας υπό την εθνική μου ιδιότητα, αλλά και πώς εργάστηκα ως διεθνής δημόσιος λειτουργός, με ανεξαρτησία και αμεροληψία. Οπως όμως είπα, όλοι προερχόμαστε από κάποια χώρα και όλοι έχουμε εθνική ταυτότητα. Εχω, βεβαίως, εθνική ταυτότητα. Εχω όμως επίσης αποδείξει επανειλημμένα ότι μπορώ να είμαι ένας αμερόληπτος και ανεξάρτητος διεθνής δημόσιος λειτουργός. Μπορείτε, επομένως, να είστε βέβαιη γι’ αυτό. Ευχαριστώ.

Στη συνέχεια, μιλώντας με τους δημοσιογράφους, είχε δεχτεί και την εξής ερώτηση: Ορισμένα κράτη-μέλη, όπως είδαμε κατά τη διάρκεια του διαλόγου σας, ανησυχούν για μια πιθανή έλλειψη δέσμευσης απέναντι στο Διεθνές Δίκαιο και στην εδαφική ακεραιότητα. Πώς σκοπεύετε να συνεργαστείτε με αυτά τα μέλη του Συμβουλίου, εφόσον εκλεγείτε;

Σινιρλίογλου: Εχω ήδη απαντήσει σε αυτό το ερώτημα κατά τη διάρκεια του διαδραστικού διαλόγου. Θα είμαι ένας αμερόληπτος και ανεξάρτητος γενικός γραμματέας. Αυτό προβλέπεται από την περιγραφή της θέσης. Δεν μπορώ να λειτουργήσω διαφορετικά από ό,τι ορίζει η ίδια η περιγραφή του ρόλου. Δεν βρίσκομαι εδώ ως εκπρόσωπος της χώρας μου, αλλά ως υποψήφιος που προτάθηκε από τη χώρα μου. Επομένως, όπως εξήγησα, μπορούν να είναι βέβαιοι ότι, όπως ακριβώς ασκώ τα καθήκοντά μου ως διεθνής δημόσιος λειτουργός -σε έναν οργανισμό όπου οι χώρες αυτές είναι επίσης μέλη-, έτσι και ως γενικός γραμματέας, εφόσον επιλεγώ, θα ασκήσω τα καθήκοντά μου με πλήρη διαφάνεια, ανεξαρτησία και αμεροληψία. Τα μόνα που θα με καθοδηγούν θα είναι ο Χάρτης των Ηνωμένων Εθνών και το Διεθνές Δίκαιο.