Επιδείνωσε αντί να λύσει το Στεγαστικό ο Μητσοτάκης
Μετέτρεψε την κατοικία σε εμπόρευμα. Παταγώδης αποτυχία τα προγράμματα «Σπίτι μου». Αύξησαν αντί να ρίξουν τις τιμές, σπαταλώντας χρήματα φορολογουμένων
Κόντρα σε κάθε λογική και σε κάθε προειδοποίηση, αλλά και κόντρα στην ολοκληρωμένη πρόταση της Ευρωπαϊκής Ενωσης, η κυβέρνηση Μητσοτάκη επιμένει σε ιδεολογικές αγκυλώσεις οι οποίες επιδεινώνουν αντί να λύνουν το φλέγον ζήτημα της στεγαστικής κρίσης. Ενώ λοιπόν το ιερατείο των Βρυξελλών και οι λοιπές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, στη συντριπτική τους πλειονότητα δεξιές ή κεντροδεξιές, λαμβάνουν γενναίες αποφάσεις, η Αθήνα εξακολουθεί να κινείται στην αντίθετη κατεύθυνση, ρίχνοντας τα χρήματα των φορολογουμένων σε ένα βαρέλι δίχως πάτο.
Η μελέτη του ΠΑΝΣΥΠΟ (Πανελλήνιος Σύλλογος Υπαλλήλων ΟΑΕΔ – τ.ΟΕΕ – τ.ΟΕΚ) συγκεντρώνει όλα τα κομμάτια του παζλ που δείχνουν πως μπορεί μία κυβέρνηση να κάνει τα πάντα… λάθος. Οπως υπενθυμίζει, η Ευρωπαϊκή Ενωση διατύπωσε για πρώτη φορά ολοκληρωμένη στεγαστική πολιτική. Παρουσίασε το Ευρωπαϊκό Σχέδιο για την Προσιτή Κατοικία (16 Δεκεμβρίου 2025), την πρόταση Σύστασης για τον στεγαστικό αποκλεισμό (6 Μαΐου 2026) και, στις 9 Σεπτεμβρίου 2026, την Πράξη για την Προσιτή Κατοικία μαζί με τη συνοδευτική Σύσταση. Τα κείμενα έχουν κοινό άξονα: περισσότερες κατοικίες κάτω από τις τιμές της αγοράς, μόνιμο κοινωνικό απόθεμα, δημόσια γη που παραμένει δημόσια και παρέμβαση προτού χαθεί η κατοικία.
Την ίδια περίοδο, η Ελλάδα κινήθηκε προς την αντίθετη κατεύθυνση. Το βασικό της εργαλείο ήταν το επιδοτούμενο στεγαστικό δάνειο. Σύμφωνα με τον επίσημο απολογισμό της κυβέρνησης (Δεκέμβριος 2025), τα «Σπίτι μου Ι» και «Σπίτι μου ΙΙ» είχαν προϋπολογισμό 3 δισ. ευρώ, ενώ τα δύο προγράμματα που δίνουν πράγματι κατοικία με χαμηλό ενοίκιο είχαν μαζί 22,9 εκατ. ευρώ. Η αναλογία είναι περίπου 130 προς 1. Τον Σεπτέμβριο 2026 ανακοινώθηκε και το «Σπίτι μου ΙΙΙ», με άλλα 2 δισ. ευρώ. Συνολικά, δηλαδή, σχεδιάζεται να… σπαταληθεί ένα τεράστιο ποσό 5 δισ. ευρώ για να αγοραστούν σπίτια που δεν υπάρχουν! Με αποτέλεσμα, αυτά τα λίγα που υπάρχουν -και πολλοί δικαίως τα χαρακτηρίζουν «χρέπια»- να πωλούνται σε τιμές πολλαπλάσιες της πραγματικής τους αξίας.
Το Ευρωπαϊκό Σχέδιο ξεκινά από μια αρχή: η στέγη «δεν είναι απλώς εμπόρευμα, αλλά θεμελιώδες δικαίωμα και θεμέλιο της ανθρώπινης αξιοπρέπειας». Η Σύσταση της 9ης Σεπτεμβρίου 2026 μετατρέπει την αρχή αυτή σε συγκεκριμένες κατευθύνσεις προς τα κράτη-μέλη:
■ να αυξηθεί η προσφορά κατοικιών κάτω από τις τιμές της αγοράς ως ποσοστό του συνολικού αποθέματος, με τοπικούς στόχους
■ η επιδοτούμενη κατοικία να διατηρεί τον κοινωνικό της χαρακτήρα για τουλάχιστον 20 έτη, όπου εφαρμόζεται το ευρωπαϊκό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων
■ να δημιουργηθούν δημόσιοι οργανισμοί γης, τράπεζες γης και δημόσιοι αναπτυξιακοί φορείς
■ όταν διατίθεται δημόσια γη, το Δημόσιο να διατηρεί την κυριότητα, για παράδειγμα με μακροχρόνια μίσθωση.
Τα δάνεια ανεβάζουν τις τιμές που υποτίθεται ότι αντιμετωπίζουν. Εκαναν το αντίθετο από αυτό που ζητεί η Ευρώπη, και το έκαναν με δημόσιο χρήμα. Πάνω από 1,5 δισ. ευρώ δημόσιου χρήματος, από το Ταμείο Ανάκαμψης και από τα αποθεματικά του πρώην ΟΕΚ, δηλαδή χρήματα των Ευρωπαίων φορολογουμένων και των εργαζομένων που πλήρωναν εισφορές για την εργατική κατοικία, δόθηκαν για να επιδοτηθεί η ζήτηση σε μια αγορά χωρίς προσφορά. Μόνο στο «Σπίτι μου ΙΙ» η δημόσια στήριξη ξεπέρασε τα 940 εκατ. ευρώ. Στο «Σπίτι μου Ι» το 75% κάθε δανείου το χορήγησε άτοκα η ΔΥΠΑ, από τα αποθεματικά του πρώην ΟΕΚ.
Η Τράπεζα της Ελλάδος συμπεριλαμβάνει το πρόγραμμα στους παράγοντες ανόδου των τιμών. Οι τιμές ανέβηκαν 9,1% το 2024, 8,3% το 2025 και 5,5% σε ετήσια βάση το β΄ τρίμηνο 2026. Από το 2018 έως το 2024 αυξήθηκαν συνολικά 67,7% στη χώρα και 84,2% στην Αθήνα. Τα χρήματα που η Ευρώπη θέλει να χτίσουν μόνιμο κοινωνικό απόθεμα στην Ελλάδα τροφοδότησαν την ακρίβεια. Το «Σπίτι μου ΙΙ» έκλεισε στις 31 Αυγούστου 2026 με 14.114 συμβάσεις ύψους 1,54 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου το 77% του αρχικού προϋπολογισμού των 2 δισ. ευρώ.
Στα τέλη του 2025 οι τράπεζες προειδοποιούσαν ότι από τα 2,4 δισ. ευρώ του «Σπίτι μου ΙΙ» και του «Αναβαθμίζω» κινδύνευαν να μείνουν αδιάθετα περίπου 800 εκατ. Για το «Σπίτι μου ΙΙ» εξηγούσαν και γιατί: δεν υπήρχαν αρκετές επιλέξιμες κατοικίες στις τιμές που επέτρεπε το πρόγραμμα. Και το πρόγραμμα δεχόταν μόνο κατοικίες κατασκευής έως το 2007, αποκλείοντας από τον σχεδιασμό του κάθε νέα κατοικία. Το «Σπίτι μου Ι» (1 δισ. ευρώ) είχε φτάσει στο 87% και το «Αναβαθμίζω το σπίτι μου» (400 εκατ. ευρώ) μόλις στο 17%.
Δεν δημοσιοποιήθηκαν οι εκταμιεύσεις!
Τα δάνεια που εγκρίθηκαν αλλά δεν υπογράφηκαν έως την προθεσμία του Ταμείου Ανάκαμψης (2 Ιουνίου 2026) καλύφθηκαν από πόρους της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας. Το Ινστιτούτο ΕΝΑ καταγράφει 760 εκατ. ευρώ από το δανειακό σκέλος του Ταμείου Ανάκαμψης για το «Σπίτι μου ΙΙ», χωρίς να έχουν δημοσιοποιηθεί οι πραγματικές εκταμιεύσεις. Και αντί για απολογισμό, ανακοινώθηκε το «Σπίτι μου ΙΙΙ».
Ούτε όσοι πήραν δάνειο βγήκαν κερδισμένοι. Ο μέσος δικαιούχος του «Σπίτι μου ΙΙ» αγόρασε κατοικία 88,5 τ.μ., κατασκευής 1982, αξίας 152.100 ευρώ με δάνειο 120.400 ευρώ. Ο ΠΑΝΣΥΠΟ υπολόγισε το πλήρες μηνιαίο κόστος στέγασης: δόση, ρεύμα, θέρμανση και ψύξη, νερό, ΕΝΦΙΑ, τέλη, ασφάλιση, κοινόχρηστα και συντήρηση. Φτάνει τα 720 ευρώ τον μήνα, δηλαδή το 46,6% του διαθέσιμου εισοδήματος, πάνω από το όριο υπερεπιβάρυνσης του 40%.
