Στο άρθρο μας, της Παρασκευής, αναφερθήκαμε στις αντικειμενικές συνθήκες που προκάλεσαν το ομολογουμένως ειρηνικό ξέσπασμα του κόσμου εναντίον του Ερντογάν και της κυβέρνησής του, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι τα αίτια αυτής της κρίσης είναι ενδογενή, με κυριότερα τη ρατσιστική πολιτική εναντίον των μη σουνιτών και κυρίως εναντίον των αλεβιτών, τη διαφθορά που αγγίζει πλέον και τον ίδιο τον Ερντογάν, την ισλαμική ατζέντα, που ανασύρει από το σουνιτικό του συρτάρι και φοβίζει τη φιλελεύθερη κοινωνία, και την αλαζονική συμπεριφορά προς όλους όσοι δεν τον στηρίζουν.
Οσον αφορά τους εξωγενείς παράγοντες, να σημειώσουμε ότι ασφαλώς και επεδίωξαν να παίξουν κάποιον ρόλο στην κρίση, κυρίως μέσα από επίσημες δηλώσεις και παρεμβάσεις διά του Τύπου. Επειδή έχουν γραφτεί πολλά για τη στάση των ΗΠΑ, η εκτίμησή μας είναι ότι οι Αμερικανοί επίσημοι που έκαναν δηλώσεις για το θέμα ακολούθησαν την πολιτική «μια στο καρφί και μια στο πέταλο», όχι τόσο γιατί είναι δυσαρεστημένοι από τον Ερντογάν, αλλά κυρίως γιατί ανησυχούν ότι με τον χαρακτήρα και την αλαζονική του συμπεριφορά μπορεί να οδηγήσει τα πράγματα στα άκρα, ακόμη και στην ανατροπή του, κάτι που ασφαλώς δεν θέλουν να συμβεί!
Φυσικά υπάρχουν κύκλοι που επηρεάζουν πράγματα στο εσωτερικό των ΗΠΑ -και δεν είναι μόνον οι εβραϊκοί-, αλλά και σε άλλες χώρες που δεν είναι ευχαριστημένοι με τις επιλογές του Ερντογάν. Ολοι αυτοί τήρησαν μια στάση που έδειχνε ότι ήθελαν την αποδυνάμωση του Ερντογάν σε τέτοιο βαθμό που να μην έχει τη δυνατότητα να αντιστέκεται και να λέει «όχι», αλλά και να μην αμφισβητηθεί η θέση του στην εξουσία, γιατί είναι εξαιρετικά δύσκολο να διακρίνει κανείς ποια και πώς θα είναι η επόμενη μετά τον Ερντογάν ημέρα στην Τουρκία, χωρίς να επικρατήσουν χάος και αστάθεια στο εσωτερικό και τον περίγυρό της!
Την ίδια στρατηγική ακολούθησαν και οι Κούρδοι, έχοντας ως στόχο να έχουν απέναντί τους, στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, έναν Ερντογάν πιο εύκολα διαχειρίσιμο, αλλά όχι τόσο αποδυναμωμένο που να μην μπορεί να σηκώσει το βάρος της πολιτικής λύσης του Κουρδικού, διαδικασία που είναι σε εξέλιξη μέσω ημιεπίσημων συνομιλιών μεταξύ κυβέρνησης και ΡΚΚ – Οτζαλάν!
Οσον αφορά την Ελλάδα, αντί να διακινούνται σενάρια -που δεν έχουν λογική βάση- για εξαγωγή της κρίσης από την κυβέρνηση Ερντογάν μέσω ενός επεισοδίου με την Ελλάδα, καλό είναι να δούμε την όντως σοφή στάση που ακολουθούν προαναφερθέντες παράγοντες στο ζήτημα αυτό! Για να δικαιολογήσουμε το «δεν έχουν λογική βάση» τα σενάρια περί εξαγωγής κρίσης, να σημειώσουμε ότι κάτι τέτοιο μάλλον θα αποδυνάμωνε παρά θα ενίσχυε την κυβέρνηση Ερντογάν, αφού θα αποτελούσε κάτι σαν «φιλί της ζωής» στο στρατιωτικό κατεστημένο, ο ρόλος του οποίου θα αναδεικνυόταν από μια στρατιωτική κρίση με την Ελλάδα! Πάντως, αν είναι δυνατόν να συμβεί κάτι στο ζήτημα αυτό, πιο πιθανό είναι να γίνει μια καθαρή προβοκάτσια από τους στρατιωτικούς, για να πλήξουν τον Ερντογάν, παρά κάτι από την κυβέρνησή του. Από την πλευρά μας, δίνουμε ελάχιστες πιθανότητες να συμβεί κάτι τέτοιο, χωρίς να έχει «ουρά» που θα φθάνει πέραν του Ατλαντικού!
Τέλος, να αναφερθούμε στις εσωτερικές διεργασίες που γίνονται στην Τουρκία, με αφορμή τις εκδηλώσεις διαμαρτυρίας που συνεχίζονται για έβδομη μέρα (τη στιγμή που γράφεται το άρθρο). Πρώτα απ’ όλα να πούμε ότι είναι η πρώτη φορά που ο τουρκικός λαός συμμετέχει σε εκδηλώσεις διαμαρτυρίας που δεν έχουν σχεδιαστεί από τους μηχανισμούς του βαθέος κράτους. Με άλλα λόγια, είναι η πρώτη φορά που η τουρκική κοινωνία γεύεται τους καρπούς της δημοκρατίας, που μόνο κατ’ όνομα υπήρχε στην Τουρκική Δημοκρατία από το 1923 μέχρι σήμερα. Ενα άλλο θέμα που πρέπει να σημειώσουμε είναι ότι οι διαδηλωτές δείχνουν αξιοσημείωτη ωριμότητα, δεν κάνουν βανδαλισμούς και παραμένουν για μέρες στις πλατείες. Για το τελευταίο υπάρχει η παρακάτω εξήγηση: Οι Τούρκοι δημοκράτες δεν έχουν κάποιο κόμμα ή φορέα για να εκφραστούν μέσω αυτού και δίνουν οι ίδιοι το «παρών», ακηδεμόνευτα, καλύπτοντας αυτό το κενό.
Τι μπορεί να σημαίνουν όλα αυτά για την Τουρκία;
Η Τουρκία με τα γεγονότα του Ταξίμ πήρε μια σημαντική «στροφή» στην ιστορία. Το επόμενο διάστημα θα δούμε αν θα εξελιχθεί σε μια φυσιολογική χώρα και κοινωνία ή αν θα ακολουθήσει τον δρόμο που οδηγεί στο ισλαμικό σουνιτικό σκοτάδι!
Σάββας Καλεντερίδης
