Οι συνομιλίες του υπουργού Εξωτερικών Νίκου Κοτζιά στην Ουάσινγκτον επιτρέπουν το πρώτο συμπέρασμα (αν και εκκρεμούσαν σημαντικές συναντήσεις έως την ώρα εκτύπωσης της «δημοκρατίας») ότι η Ελλάδα κατέχει εξέχουσα θέση στον σχεδιασμό ασφαλείας της διοίκησης Τραμπ για την ευρύτερη περιοχή μας εν όψει των τελικών αποφάσεων στον Λευκό Οίκο, στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ και το Πεντάγωνο.
Εγκυρες ελληνικές και ξένες διπλωματικές πηγές σημειώνουν ότι ο κύριος Κοτζιάς μετέβη στην Ουάσινγκτον γνωρίζοντας άριστα εκ των προτέρων (όπως δήλωσε και δημόσια) ότι ο Αμερικανός ομόλογός του Ρεξ Τίλερσον «αυτήν την περίοδο περισσότερο ακούει» και δεν ήταν δυνατόν να συζητήσει «επιμέρους ζητήματα», όπως η Σούδα, οι σχέσεις με την Τουρκία, το Κυπριακό και η οικονομική κρίση.
Αλλωστε, το φαινόμενο της παρέλευσης αρκετού χρόνου έως τη διαμόρφωση κατευθυντήριων γραμμών της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ δεν είναι πρωτόγνωρο, όταν αναλαμβάνει καθήκοντα νέος πρόεδρος. Η ελληνική διπλωματική υπηρεσία έχει βιώσει το φαινόμενο το 1993, επί Κλίντον, όταν η τότε κυβέρνηση Μητσοτάκη μετατόπισε το θέμα των Σκοπίων από την Ε.Ε. στον ΟΗΕ και καταβάλλονταν προσπάθειες για την ένταξή τους με την προσωρινή ονομασία ΠΓΔΜ, ώστε να αποφευχθεί ο όρος «Μακεδονία». Παρομοίως, επί Μπους νεότερου, η κυβέρνηση Σημίτη χρειάστηκε να περιμένει αρκετούς μήνες (και να μεσολαβήσει η συγκλονιστική 11η Σεπτεμβρίου 2001) μέχρι να υπάρξουν αξιόπιστοι δίαυλοι, κυρίως, με τον υπουργό Εξωτερικών Κ. Πάουελ.
Τώρα, το θετικό στοιχείο είναι ότι η ελληνική διπλωματία πέτυχε, δύο φορές εντός δύο μηνών, να είναι από τις πρώτες που συνομιλούν εγκαίρως με το επιτελείο Τραμπ: στις αρχές Ιανουαρίου, πριν από την ορκωμοσία του νέου προέδρου, και επίσης χθες και προχθές, προτού συρρεύσουν στην Ουάσινγκτον υπουργοί… 68 χωρών για τη Διάσκεψη κατά του ISIS, στις 22-23 Μαρτίου. Εκ των πραγμάτων, ο κύριος Τίλερσον θα «ξεπετάξει» σε 10 λεπτά τον καθένα, ενώ οι προηγηθέντες, όπως ο Ελληνας υπουργός, είχαν το πλεονέκτημα χρόνου και αναλυτικής καταγραφής των απόψεων και των προτάσεών τους. Σε αυτό το πλαίσιο, οι συζητήσεις Ελλάδας – ΗΠΑ συνοψίζονται στα εξής:
Πρώτον, για την Τουρκία, αν και οι Αμερικανοί υπηρεσιακοί αξιωματούχοι αποφεύγουν κρίσεις και προβλέψεις, είναι σαφές ότι η Ουάσινγκτον θεωρεί ότι ο πρόεδρος Ερντογάν και η Αγκυρα «χάνονται» για τον δυτικό κόσμο. Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν, αλλά πώς, πότε και πόσο γρήγορα η γειτονική χώρα θα διολισθήσει προς ακόμα πιο επικίνδυνη πορεία. Εως τότε, οι ΗΠΑ, όπως και η Γερμανία, επιδιώκουν διαρκή διάλογο με την Αγκυρα, μήπως αποσοβήσουν τα χειρότερα, ενώ η Ελλάδα είναι σε ετοιμότητα για την -εν μέρει- κάλυψη του κενού για τη Δύση.
Δεύτερον, η συνεργασία Αθήνας – Ουάσινγκτον σε θέματα άμυνας και ασφάλειας αποτελεί προτεραιότητα, λόγω των πολλών ανοιχτών κρίσεων στον άμεσο περίγυρό μας. Η βάση της Σούδας αξιολογείται ως κύριας σημασίας όχι μόνον για αμιγώς στρατηγικούς λόγους, αλλά και από την οικονομική – τεχνική σκοπιά, καθώς το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ τη χρησιμοποιεί (και, ειδικά, πολύ πρόσφατα) για επείγουσες εργασίες σε μεγάλα πλοία.
– Τρίτον, πέραν του υπουργού Εμπορίου, του εκατομμυριούχου Γουίλμπορ Ρος (που έχασε χρήματα από επενδύσεις στην Ελλάδα), κανένα βασικό στέλεχος της διοίκησης Τραμπ δεν έχει ενημερωθεί, αναλυτικά, για την ελληνική οικονομική κρίση. Ενδεχομένως να συζητηθεί στη μεθαυριανή συνάντηση Τραμπ – Μέρκελ, αλλά μείζων αμερικανική παρέμβαση δεν αναμένεται σύντομα.
Η επιτυχής συνάντηση Κοτζιά – Τίλερσον αποτελεί καλή αρχή, αλλά πολλά παραμένουν ανοιχτά, ενώ οι (άγνωστης προέλευσης) διαρροές περί «προχωρημένων επαφών για τηλεφωνική επαφή Τραμπ – Τσίπρα» ήταν πρόωρες, προκαλώντας απορίες. Πάλι καλά, αφού ανήμερα των συνομιλιών Κοτζιά – Κέρι, τον Απρίλιο 2015, κάποιοι ανόητοι ετοίμαζαν την αποφυλάκιση του τρομοκράτη Σάββα Ξηρού!
Αλέξανδρος Τάρκας
*Εκδότης του περιοδικού «Αμυνα & Διπλωματία» και σύμβουλος ξένων εταιριών μελέτης επιχειρηματικού ρίσκου για τη ΝΑ Ευρώπη.
