Οταν ο ποδοσφαιρικός πατριωτισμός θυσιάζεται στον βωμό του κέρδους και του μάρκετινγκΑπό τον
Γιώργο Κ. Στράτο
Τελειώνει αύριο το Μουντιάλ, μακράν η κορυφαία διοργάνωση του πλανήτη. Η μόνη που κινητοποιεί τόσο πολλούς, τόσο διαφορετικούς, με τέτοιο πάθος και σε απέραντο γεωγραφικό εύρος. Η πιο κραυγαλέα και αδιάψευστη απόδειξη ότι το ποδόσφαιρο υπάρχει ως συστατικό του ανθρώπινου DNA! Συμβολικό, αλλά το παιχνίδι φτιάχτηκε από τους Αγγλους, συμπατριώτης των οποίων ήταν και ο Φράνσις Κρικ, ένας από τους δύο ερευνητές που ανακάλυψαν το DNA εργαζόμενοι στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ!
Η εικόνα των ομάδων της Λατινικής Αμερικής και σε αυτό το Παγκόσμιο Κύπελλο υπήρξε από θλιβερή έως πολύ απέχουσα από τις προσδοκίες των φιλάθλων τους αλλά και τις αποδεδειγμένες ατομικές ικανότητες των ποδοσφαιριστών τους. Αυτό σε τίποτα δεν μειώνει την αξία αλλά και το αποτέλεσμα της προσπάθειας των ευρωπαϊκών ομάδων, μία από τις οποίες αύριο θα στεφθεί και παγκόσμια πρωταθλήτρια, δικαίως. Θα είναι, μάλιστα, η πρώτη φορά από την πρώτη διοργάνωση του 1930 στην Ουρουγουάη που ο τίτλος θα πάει για τέταρτη συνεχόμενη φορά σε ομάδα της γηραιάς ηπείρου. Σε όλα τα προηγούμενα Μουντιάλ, με εξαίρεση αυτά του ’34 και του ’38 που κατέκτησε η Ιταλία και αυτά του ’58 και ’62 που πήρε η Βραζιλία, και έως το 2002 το τρόπαιο κατακτούσαν εναλλάξ χώρες από την Ευρώπη και τη Λατινική Αμερική.
Το στοιχείο αυτό μού γεννά έναν προβληματισμό για την πορεία της λατινοαμερικανικής σχολής συνολικά, τον οποίο και σας καταθέτω, μακριά από την πίκρα για την αποτυχία της λατρεμένης μου «σελεσάο» και πέρα από εύκολους εξωραϊσμούς και μυθοποιήσεις προσώπων και καταστάσεων, που προσιδιάζουν περισσότερο σε τουριστικούς οδηγούς παρά σε μία κοινωνιολογική ανάγνωση της μπάλας, την οποία επιχειρώ.
Ανέκαθεν το φυσικό ταλέντο και η απαράμιλλη τεχνική των φτωχόπαιδων από τις παραγκουπόλεις του Ρίο ντε Ζανέιρο, του Σάο Πάολο, του Μπουένος Αϊρες, του Μοντεβιδέο τροφοδοτούσαν τα μεγάλα ευρωπαϊκά πρωταθλήματα και τους σπουδαίους συλλόγους τους· προϊόντος του χρόνου, όχι μόνο τα μεγάλα αλλά όλα, καθώς σήμερα στο σύνολο των ποδοσφαιριστών που αγωνίζονται σε υψηλό επίπεδο παγκοσμίως το 41% είναι Βραζιλιάνοι και το 34% Αργεντινοί!
Αυτή η εξαγωγική βαριά βιομηχανία επέτρεψε σε ομοσπονδίες και ομάδες των φτωχών αυτών χωρών να επιβιώσουν, «φούσκωσε» με κάμποσα εκατομμύρια τους λογαριασμούς μάνατζερ, οικογενειών των παικτών, εκτόξευσε τους τζίρους των μεταγραφών, των διαφημίσεων και των εταιριών αθλητικών ειδών σε δυσθεώρητα ύψη, πέρα από κάθε λογική.
Ολο αυτό το παρανοϊκό σταριλίκι, που στήθηκε περίτεχνα από πολλούς επιτηδείους στην πλάτη ή ακριβέστερα στα πόδια αμόρφωτων και ανώριμων παιδιών, δεν θα μπορούσε παρά να έχει πρώτο και μεγαλύτερο θύμα τον ποδοσφαιρικό πατριωτισμό τους. Ευρισκόμενοι ξαφνικά από τις λαμαρίνες ή μια εργατική πολυκατοικία σε πολυτελή διαμερίσματα, περιβαλλόμενοι από ετερόκλητο πλήθος αμφιβόλου ηθικής και γούστων, διαχειριζόμενοι μυθικά ποσά και δαιδαλώδη συμβόλαια, κυριολεκτικά μόνοι κι έρημοι μέσα στα πλούτη και στην γκλαμουριά της ζωής τους, ευνουχίστηκαν. Ευνουχίστηκαν γιατί κόπηκε η επαφή τους με την πραγματικότητα. Με την πραγματικότητα της παιδικής τους ηλικίας, των γειτονιών όπου γεννήθηκαν, των δικών τους ανθρώπων, της πατρίδας τους (!) και όχι με αυτήν των ευρωπαϊκών μεγαλουπόλεων στις οποίες βιοπορίζονται. Κοντολογίς, χάθηκε ένα κομμάτι της ψυχής τους. Είναι αυτό που ψάχνει το θλιμμένο, απλανές βλέμμα του διαστημικού Λιονέλ Μέσι στο τέλος κάθε ανεπιτυχούς αγώνα της «μπιανκοσελέστε».
Δεν επιχειρώ καμία νοσταλγική αναφορά, πολλώ δε μάλλον… επαναφορά στην «ομορφιά της φτώχειας». Ομιλώ ευθέως και θεωρώ ότι η τρομώδης οικονομική ανισορροπία μεταξύ των εμπλεκομένων βάλλει ευθέως κατά της ψυχής του ποδοσφαίρου, όχι μόνο του λατινοαμερικανικού. Και αυτό θα έπρεπε να απασχολεί τη FIFA, πολύ περισσότερο από τα λάθη των διαιτητών και το VAR! Οι καπιταλιστές Αμερικανοί κάτι έχουν αντιληφθεί επ’ αυτού και έχουν αρκετά να μας μάθουν για την προάσπιση της δικαιοσύνης και του δημοκρατικού δικαιώματος συμμετοχής στα σπορ…
ΥΓ.: Στην περίπτωση που το Βέλγιο και η Κροατία χρησιμοποιηθούν ως παραδείγματα τυχόν αντιλόγου, σεμνά θυμίζω ότι δεν πρόκειται ούτε για «τυχαία» ούτε για «αυτοφυή» κράτη…
*Δικηγόρος – δημοσιογράφος
