Καίρια ανάγκη να χτυπηθούν οι μηχανισμοί επηρεασμού των ψηφοφόρωνΑπό τον
Μανώλη Κοττάκη
Η συζήτηση που άνοιξε προκλητικά σε παλαιότερες εκλογές από υπουργούς του ΣΥΡΙΖΑ περί της ανάγκης να κλειδώνει κάποιος τους γέροντες για να μην ψηφίζεται η συντηρητική παράταξη αλλά και ο θόρυβος από τις δηλώσεις γνωστού ποινικολόγου ότι η ψήφος των μεταναστών, των Αθιγγάνων και των ατόμων με διαφορετικό σεξουαλικό προσανατολισμό είναι δευτέρας διαλογής αποτελούν τις όψεις του ίδιου νομίσματος.
Το πολίτευμά μας και οι θεσμοί αντιπροσώπευσης περνούν σοβαρή υπόγεια κρίση.
Οι απόψεις αυτές δεν είναι μεμονωμένες. Για την αναγκαιότητα περικοπής της ψήφου των γερόντων άκουσα δεκαεφτάρη να επιχειρηματολογεί υπέρ αυτής με το επιχείρημα «μου κόβουν το μέλλον».
Και όταν του επισήμανα πως το πρόβλημά του δεν είναι οι γέροντες αλλά το γεγονός πως αποτελούν πλειονότητα λόγω του δημογραφικού (άρα το πρόβλημα είναι η υπογεννητικότητα, να ποιος κόβει το μέλλον), η συζήτηση πήρε άλλη τροπή.
Οι απόψεις για τους μετανάστες και τους Αθίγγανους, που για ένα τμήμα του πληθυσμού θεωρούνται τμήματα της κοινωνίας που απολαμβάνουν το κοινωνικό κράτος χωρίς ουσιαστική συνεισφορά στη φορολογία, είναι επίσης υπαρκτές .
Δεδομένου, μάλιστα, ότι ισχυρές ομάδες του εκλογικού σώματος μετακόμισαν στα μεγάλα κόμματα -τα άκρα κρύφτηκαν στα κόμματα εξουσίας-, θα είναι στο εφεξής δύσκολα ανιχνεύσιμες. Αρα και καταπολεμήσιμες.
Ισχυρίζομαι, ωστόσο, το εξής: Τώρα που άρχισε η συζήτηση για τον νέο εκλογικό νόμο Μητσοτάκη, που ίσως είναι μεικτό σύστημα σταυρού και λίστας, δεν πρέπει να βάλουμε πάλι τα σκουπίδια κάτω από το χαλί.
Διότι, πλην του απαράδεκτου ψιθύρου περί περιορισμού της ψήφου -η δημοκρατία δεν είναι πολίτευμα σχεδιασμένο για αποκλεισμούς-, διαπιστώνονται τεράστια προβλήματα στην οργάνωση της ψηφοφορίας, μη ανιχνεύσιμα.
Συχνά, για παράδειγμα, γίνεται συζήτηση για απόπειρες εξαγοράς των πληβείων Αθίγγανων και μεταναστών αντί ευτελών ποσών, αλλά ουδείς τολμά να ψιθυρίσει αν απαντώνται και ανάλογα φαινόμενα εξαγοράς πατρικίων σε θεωρητικώς πλούσιες εκλογικές περιφέρειες.
Κανείς επίσης δεν τολμά να ακουμπήσει τη δύναμη του κεφαλαίου, όταν αυτό παρεμβαίνει υπέρ συγκεκριμένων υποψηφίων.
Στις πρόσφατες εκλογές με σταυροδοσία συνέβησαν πολλά. Από τη μια, το κράτος για λογαριασμό του ΣΥΡΙΖΑ και, από την άλλη, συγκεκριμένες εκδοχές του κεφαλαίου -δεν τις ονομάζω καν αστικές- υπέρ εκλεκτών υποψηφίων.
Και, βεβαίως, δεν αναφέρομαι στις κλασικές συγκεντρώσεις ευυπόληπτων πολιτών σε αυλές και κήπους των βορείων προαστίων.
Οχι. Αλλα έχω στον νου μου, φαινόμενα που παρατηρήθηκαν κατά μήκος όλου του Νότου (καταλαμβάνει τρεις περιφέρειες) του λεκανοπεδίου. Βουλευτές που κατάφεραν να εκλεγούν με τον σταυρό στο χέρι διηγήθηκαν απίστευτα περιστατικά.
Τα αυτά ισχύουν για ό,τι συμβαίνει μέσα στα εκλογικά τμήματα. Τα ψηφοδέλτια που ρίπτονται στην κάλπη ασταύρωτα παραμένουν μέχρι τέλους ασταύρωτα ή μήπως, ακολουθώντας μια παλιά παράδοση, «ξυπνούν» την επομένη… σταυρωμένα;
Μα πέρα από τα περίεργα την ημέρα της ψηφοφορίας, σημασία έχει και ο προεκλογικός αγών. Πόση τύχη μπορεί να έχει ένας άξιος μη αναγνωρίσιμος πολιτευτής, αν έχει δικαίωμα μιας εμφάνισης στην τηλεόραση και αν το ψηφοδέλτιο ανακοινώνεται την τελευταία στιγμή; Οχι πολλές.
Τώρα που αρχίζει ο διάλογος για τον εκλογικό νόμο, πρέπει να τα συζητήσουμε όλα.
Η πρόνοια του γερμανικού εκλογικού νόμου που επιτρέπει στον πολίτη να ψηφίζει άλλο κόμμα και άλλο βουλευτή παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον γιατί «σπάει» τα μικρά δίκτυα διαπλοκής και τις εξαρτήσεις.
Η κατάτμηση της Β΄ Αθηνών έκανε φθηνότερη την καμπάνια του βουλευτή, αλλά δεν ακύρωσε τις παρεμβάσεις της διαπλοκής.
Επειδή το παιχνίδι μοιράστηκε, ίσως να τη διευκόλυνε κιόλας να ασκήσει επιδοματική πολιτική μικράς κλίμακος αλλά μεγαλύτερης έκτασης, αντίστοιχη αλλά όχι ανάλογη με αυτή που άσκησε το κράτος του ΣΥΡΙΖΑ για τους Αθίγγανους και τους μετανάστες.
Το κρίσιμο, και με αυτό καταλήγω, δεν είναι ποιος έχει δικαίωμα ψήφου – όλοι πρέπει.
Το κρίσιμο είναι «πώς» ψηφίζει καθένας. Χρέος της Πολιτείας μέσω του νέου συστήματος είναι να χτυπήσει όλους τους μηχανισμούς επηρεασμού του εκλογικού σώματος με υλικά ανταλλάγματα νόμιμα και παράνομα, χρέος είναι να περιφρουρεί τις κάλπες για να μην υπάρχει δυνατότης αλλοίωσης σταυροδοσίας υποψήφιων βουλευτών, διότι αυτό δεν είναι δημοκρατία.
Χρέος όλων ημών που ακούμε αυτές τις ιστορίες είναι να μη σηκώνουμε αδιάφορα τους ώμους.
Αν τα κάνουμε όλα αυτά, τα υπόλοιπα θα τα βρούμε.
Η δημοκρατία είναι ένα πολίτευμα σχεδιασμένο για την πειθώ!
