Οι πολίτες έχουν πλέον καθαρό στο μυαλό τους ότι η διαφθορά ευθύνεται για την ηθική και οικονομική χρεοκοπία του έθνους. Και η κυβέρνηση θα δοκιμαστεί -εκτός απροόπτου- στους μήνες που έρχονται. Οι σκελετοί στην ντουλάπα της είναι ατέλειωτοι
Οσο περνά ο καιρός και προσεγγίζουμε προς την έναρξη της προεκλογικής περιόδου για τις επόμενες εθνικές κάλπες τόσο κατασταλάζουν μέσα μας τα τρία κυριότερα διακυβεύματα που θα μας οδηγήσουν σε αυτές αλλά θα κυριαρχήσουν και έπειτα από αυτές.
Το πρώτο μεγάλο διακύβευμα είναι η κάθαρση. Η διαφθορά θα βαρύνει πολύ στην τελική διαμόρφωση των πολιτικών και κοινωνικών συσχετισμών. Η Ν.Δ. θα επιχειρήσει να χρησιμοποιήσει ως αντίβαρο στη βαριά σκιά που έχει «πέσει» πάνω στον δημόσιο βίο τη μεταρρύθμιση του Συντάγματος, αλλά δεν είναι έκπληξη. Το τελευταίο χαρτί μιας απερχόμενης κυβέρνησης υπό την παρούσα μορφή της (αυτοδύναμη πλειοψηφία) είναι η συνταγματική μεταρρύθμιση. Το επιχείρησε η κυβέρνηση Σημίτη με το Σύνταγμα το 2001 και με τον εκλογικό νόμο το 2004, αλλά δεν της «βγήκε».
Εγκατέλειψε κατά τον τερματισμό. Θα το επιχειρήσει και τώρα ο Κυριάκος Μητσοτάκης, με τον εκλογικό νόμο της «σταθερότητας» και με μια αναθεώρηση προσανατολισμένη στην οικονομία, αλλά και πάλι οι προσδοκίες είναι περιορισμένες. Η μόνη συνταγματική αναθεώρηση που είχε απόδοση στις κάλπες ήταν η ρήξη του 1985 για τις προεδρικές αρμοδιότητες. Κάθαρση VS μεταρρυθμίσεις θα είναι το πρώτο διακύβευμα, λοιπόν.
Το δεύτερο διακύβευμα θα είναι: Μπορεί η διάχυτη δυσαρέσκεια στο 75% του ελληνικού λαού να οδηγήσει στην ίδρυση και συγκρότηση μιας μεγάλης παράταξης που θα διαπερνά τα κόμματα και θα αποτελέσει γνησία εναλλακτική; Οι προϋποθέσεις υπάρχουν, οι μνηστήρες είναι πολλοί, αλλά κάθε ίδρυση νέου κόμματος δεν είναι περίπατος! Το να γίνει η δυσαρέσκεια επιλογή θέλει βαθιά γνώση και ταύτιση με τις αγωνίες του κόσμου.
Το τρίτο διακύβευμα είναι η συμπεριφορά του συνόλου του πολιτικού συστήματος (Πρόεδρος Δημοκρατίας, πρωθυπουργός, αρχηγοί κομμάτων) σε συνθήκες εθνικής κρίσης, με δεδομένο ότι η εμπιστοσύνη στην κορυφή έχει καταλυθεί. Κανείς δεν εμπιστεύεται κανέναν. Και αυτό σε διαδοχικές αναμετρήσεις, που ίσως οδηγήσουν σε συγκρότηση υπηρεσιακής κυβέρνησης με επικεφαλής δικαστή, μπορεί να οδηγήσει σε εθνική περιπέτεια. Αυτά τα κενά εξουσίας, τη μετάβαση από μία κατάσταση σε μία άλλη, εκμεταλλεύονται συνήθως οι γείτονες (Αττίλας 2, Ιμια) για νέα τετελεσμένα.
Ας αρχίσουμε από το τελευταίο. Το κλίμα είναι σήμερα δηλητηριασμένο και δυστυχώς δεν υπάρχουν πολιτικά «μεγέθη» για να συνεννοηθούν στο ύψος των περιστάσεων που τους αρμόζει. Θέλω να θυμίσω ότι σε μια εποχή με παρεμφερή χαρακτηριστικά της σημερινής, υπήρξαν μεγέθη που έβαλαν την πατρίδα πάνω από τον εαυτό τους. Τα έτη 1989-1990 μέσα σε διάστημα εννέα μηνών η Ελλάς οδηγήθηκε λόγω του εκλογικού νόμου Κουτσόγιωργα σε τρεις αλλεπάλληλες αναμετρήσεις. Επειδή οι αριθμοί δεν έβγαιναν, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, ο αρχηγός του πρώτου κόμματος με ποσοστό 44,5% στην πρώτη κάλπη και 46,2% στη δεύτερη, παραχώρησε διαδοχικώς τη θέση του πρωθυπουργού στον Τζαννή Τζαννετάκη και στον Ξενοφώντα Ζολώτα.
Στη «σύσκεψη των τεσσάρων» που έγινε μετά τις εκλογές του Νοεμβρίου, υπό την άψογο διεύθυνση του Προέδρου της Δημοκρατίας Χρήστου Σαρτζετάκη (ο οποίος είχε εκλεγεί με τα έγχρωμα ψηφοδέλτια αλλά με πλειοψηφία 2/3), κάθισαν στο ίδιο τραπέζι ο Μητσοτάκης, που παρέπεμψε τον Ανδρέα στο ειδικό δικαστήριο, και ο Ανδρέας, που παραπέμφθηκε από τον Μητσοτάκη.
Βεβαίως, και ο Χαρίλαος Φλωράκης. Παρά το οξύ κλίμα διχασμού της περιόδου εκείνης η σύσκεψη αυτή έμεινε στην Ιστορία από τις προσφωνήσεις των προαιώνιων εχθρών: «Κώστα μου» – «Ανδρέα μου». Σήμερα τι κατάληξη θα είχε μια ανάλογη άσκηση, δεδομένου ότι ο Κωνσταντίνος Τασούλας εξελέγη ως μονοκομματικός Πρόεδρος χωρίς συναινέσεις και υπάρχει καχυποψία στην αντιπολίτευση για τον ρόλο του; Τι κατάληξη θα είχε μια σύσκεψη αρχηγών στην οποία ο πρωθυπουργός θα επέμενε στην αξίωσή του για πρωθυπουργία με χαμηλότατο ποσοστό, εκβιάζοντας τις δεύτερες εκλογές; Τι κατάληξη θα είχε μια σύσκεψη αν σύμπασα η αντιπολίτευση αντιμετωπίζει τον πρωθυπουργό και τον Πρόεδρος της Δημοκρατίας ως «ενιαίο πολιτικό μπλοκ» ακόμα και αν δεν είναι;
Θα μπορέσει να συνεννοηθεί κανείς με κανέναν; Λαμβανομένου υπ’ όψιν ότι ένα από τα βασικά διακυβεύματα της εκλογής θα είναι η κάθαρση και θα υπάρξει πόλωση, πρέπει να προετοιμάσουμε τους εαυτούς μας για το ατύχημα. Το ρίσκο θα είναι μεγάλο. Ο Ερντογάν δεν κρύβει τον πειρασμό του μέσα από τον αλυτρωτισμό του και τις θεωρίες για τα σύνορα της καρδιάς.
Το δεύτερο μεγάλο διακύβευμα είναι η ίδρυση νέων κομμάτων. Μπορούν να γίνουν πλειοψηφικά ή να αποκτήσουν τέτοια δυναμική ώστε να μετάσχουν υποχρεωτικά στην τελική λύση; Οι ληξίαρχοι του τόπου λένε ότι ιστορικά στην Ελλάδα τα μεγάλα κόμματα είναι προϊόν μεγάλης λαϊκής απαίτησης. Ο κόσμος ήταν ο επισπεύδων, όχι οι ηγεσίες. Οι πολίτες και ο «Σύνδεσμος Ζορμπάς» ανέβασαν τον Ελευθέριο Βενιζέλο και τους «Φιλελευθέρους» στην εξουσία. Οι πολίτες έκαναν τον Κωνσταντίνο Καραμανλή πρωθυπουργό δύο φορές το 1955 και το 1974, καθώς η λαϊκή προσδοκία ταυτίστηκε με το πολιτικό σχέδιο του μεγάλου Μακεδόνα.
Ο οποίος, σε αντίθεση με τον Βενιζέλο, δεν χρειάστηκε τον διχασμό για να κυριαρχήσει, αλλά την εθνική ενότητα. Οι πολίτες, τέλος, ηγήθηκαν του μεγάλου κοινωνικού ρεύματος που ζήτησε αλλαγή και εγκατέστησε το ΠΑΣΟΚ στην εξουσία. Ο Ανδρέας έβαλε στο παιχνίδι, ακόμα και με οικονομικό ρίσκο για τις επόμενες γενιές, ένα μεγάλο τμήμα του ελληνικού λαού, τους μη προνομιούχους. Αύξηση 40% στους μισθούς έδωσε άπαξ ο υπουργός Εργασίας Απόστολος Κακλαμάνης στους εργαζομένους του ιδιωτικού τομέα το 1982.
Ολα τα υπόλοιπα κόμματα που ιδρύθηκαν αποτέλεσαν στην καλύτερη περίπτωση το αμορτισέρ του συστήματος, αλλά εξέπνευσαν πριν από τη δεκαετία (ΣΥΡΙΖΑ, ΛΑΟΣ, Ανεξάρτητοι Ελληνες, Ποτάμι, Ενωση Κεντρώων, Πολιτική Ανοιξη, ΚΕΠ, Δημοκρατική Συμμαχία, ΔΗΚΙ, Ενωση Κεντρώων, ΚΟΔΗΣΟ, Δημοκρατική Αριστερά, Ταύροι, ΚΙΔΗΣΟ Εθνική Παράταξη, Χρυσή Αυγή κ.λπ.). Για να ηγηθείς μεγάλου κόμματος και μεγάλου κοινωνικού ρεύματος, πρέπει να σε έχει ξεχωρίσει και να στο ζητά ο λαός και όχι εσύ, και πρέπει να μπορείς να διαχειριστείς τη λαϊκή προσδοκία. Δεν θα γίνεις ποτέ Καραμανλής, Παπανδρέου και Βενιζέλος αν δεν συνδεθείς με την εθνική σκέψη και τις προτεραιότητές της.
Το τρίτο διακύβευμα, που εμμέσως συνδέεται με το δεύτερο, είναι η κάθαρση. Είναι παλλαϊκή απαίτηση πλέον η κάθαρση. Οχι η περιορισμένη κάθαρση σε έναν πυλώνα του συστήματος, όπως ήταν οι τράπεζες και τα ΜΜΕ, όπως συνέβη το 1989 με το σκάνδαλο Κοσκωτά. Οι πολίτες έχουν πλέον καθαρό στο μυαλό τους ότι η διαφθορά ευθύνεται για την ηθική και οικονομική χρεοκοπία του έθνους. Για την εξαθλίωσή τους. Οτι πρόκειται για βαθύ συστημικό πρόβλημα που έχει «πνίξει» όλους τους θεσμούς και πως το ξερίζωμά του είναι απαραίτητο για την εθνική ανασύνταξη.
Η κυβέρνηση θα δοκιμαστεί -εκτός απροόπτου- στους μήνες που έρχονται. Οι σκελετοί στην ντουλάπα της είναι ατέλειωτοι. Και η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, ο μόνος θεσμός που εμπιστεύονται οι Ελληνες, δείχνει διατεθειμένη να τους βγάλει έξω από την ντουλάπα. Προϊόντος του χρόνου ο κύριος Μητσοτάκης θα μοιάζει όλο και περισσότερο με τον Ζελένσκι. Θα αυξάνεται ο κλοιός γύρω από τους στενούς του συνεργάτες, το στενότατο περιβάλλον του και κατ’ επέκταση αποφάσεις στις οποίες ίσως και να ενέχεται ο ίδιος. Η εισβολή της OLAF στην Κοινωνία της Πληροφορίας προκάλεσε ταραχή και άγχος στο ευρύτερο σύστημα γιατί ξέρει τι έχει κάνει. Ακόμα και αν η διαφθορά γίνει τσουνάμι και απειλήσει την κυβέρνηση, πάλι δεν έχουμε λύση. Ο τόπος, εκτός από τη μεγάλη απόρριψη, έχει ανάγκη επειγόντως και μια μεγάλη κατάφαση. Ποιος μπορεί; Να σηκώσει το χέρι αφού κοιτάξει καλά γύρω του. Χωρίς τη μεγάλη συσπείρωση, η μετάβαση στη μεταπολίτευση της Δ’ Ελληνικής Δημοκρατίας αναβάλλεται.
