Με την τελική υπογραφή της συμφωνίας με τον Λίβανο, η Κυπριακή Δημοκρατία ανοίγει τον δρόμο για οριοθέτηση και με τη Συρία, ενώ ενισχύσει τη θέση της στην περιοχή και επιφέρει καθοριστικό χτύπημα στην πολιτική της Αγκυρας και στο ανατολικό άκρο του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας»
Η ελληνική διπλωματία κατέγραψε μια τεραστίων διαστάσεων επιτυχία, όταν εξασφάλισε την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση χωρίς προηγουμένως να έχει επιτευχθεί λύση του Κυπριακού, ενώ ταυτοχρόνως βρήκε τον τρόπο, με τη σθεναρή πατριωτική στάση του αείμνηστου Τάσσου Παπαδόπουλου και τη βοήθεια του Κώστα Καραμανλή, να απορρίψει το Σχέδιο Ανάν, που οδηγούσε στην καταστροφή του κυπριακού κράτους.
- Του Σάββα Καλεντερίδη
Στη συνέχεια η Κυπριακή Δημοκρατία, ενισχυμένη μετά την ένταξή της στην Ε.Ε. και επωφελούμενη της ενασχόλησης του Ερντογάν με τους υπονομευτές στο εσωτερικό, διαμόρφωσε μια στρατηγική οριοθέτησης των θαλάσσιων ζωνών της με τις γειτονικές χώρες.
Στο πλαίσιο αυτό, και αναγνωρίζοντας τη σημασία της αξιοποίησης της θέσης της Κύπρου στο ζωτικό γεωστρατηγικό πεδίο της ανατολικής Μεσογείου και των πολλαπλασιαστικών οφελών που δημιουργεί η ανάπτυξη ισχυρών δεσμών με τις γείτονες χώρες, η Κυπριακή Δημοκρατία έχει προβεί στη σύναψη συμφωνιών οριοθέτησης του θαλάσσιου συνόρου της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, με βάση την αρχή της «Μέσης Γραμμής» και σύμφωνα με τις πρόνοιες της Διεθνούς Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS ’82), με την Αραβική Δημοκρατία της Αιγύπτου (2003), τη Δημοκρατία του Λιβάνου (2007) και το Κράτους του Ισραήλ (2010).
Η συμφωνία που υπέγραψε η Κυπριακή Δημοκρατία με τον Λίβανο είχε προκαταρκτικό χαρακτήρα και θα έπρεπε να ολοκληρωθεί και να επικυρωθεί. Πλην, όμως, η συμφωνία Κύπρου – Ισραήλ, στις 17 Δεκεμβρίου 2010, προκάλεσε την αντίδραση του Λιβάνου, επειδή δεν ζητήθηκε η γνώμη του ούτε συμφώνησε με την τροποποίηση της μέσης θαλάσσιας γραμμής μεταξύ Κύπρου και Ισραήλ, η οποία, σύμφωνα με τη Βηρυτό, μείωνε τη θαλάσσια έκταση του Λιβάνου. Αυτό εκμεταλλεύθηκε το δίδυμο Χεζμπολάχ – Τουρκίας και όλα αυτά τα χρόνια το ζήτημα της οριστικοποίησης της συμφωνίας παρέμενε σε εκκρεμότητα, παρά τις προσπάθειες που έγιναν αυτά τα 18 χρόνια, κυρίως από πλευράς Λευκωσίας.
Συνομιλίες
Μέχρι που το 2022, με παρέμβαση των ΗΠΑ και υπό την εποπτεία του ΟΗΕ, Ισραήλ και Λίβανος υπέγραψαν συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ, ανοίγοντας τον δρόμο στη Λευκωσία να αναθερμάνει τις συνομιλίες με τη Βηρυτό για το επίμαχο θέμα της οριοθέτησης. Ετσι, το 2022 ανακοινώνεται ότι βρέθηκε φόρμουλα για επανέναρξη διαπραγματεύσεων, με τον Elias Bou Saab, αντιπρόσωπο της Βουλής του Λιβάνου, να δηλώνει: «Με την Κύπρο είναι δυνατόν να συνεργαστούμε και να επωφεληθούμε από την εμπειρία των Κυπρίων. Εργαστήκαμε σύντομα για να μπει αυτή η υπόθεση στον σωστό δρόμο και σήμερα φάνηκε πως είμαστε στον σωστό δρόμο».
Σημειώνεται ότι ρόλο στην απόφαση του Λιβάνου να συνεχίσει συνομιλίες με την Κύπρο έπαιξε η ανάγκη εξασφάλισης εσόδων από τις εξορύξεις και την εκμετάλλευση κοιτασμάτων φυσικού αερίου στην ΑΟΖ του, για να βελτιωθεί η τραγική κατάσταση της οικονομίας της χώρας, που ήλθε στο χείλος της καταστροφής μετά την καταστροφική έκρηξη στο λιμάνι της Βηρυτού, τον Αύγουστο του 2020.
Τελικά, στις 26 Νοεμβρίου 2025, παρουσία του Προέδρου της Κύπρου Νίκου Χριστοδουλίδη και του Λιβάνου Τζοζέφ Αούν, υπογράφηκε η συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ των δύο χωρών, μια συμφωνία με μεγάλη σημασία για τις δύο χώρες αλλά και ευρύτερο αντίκτυπο για την ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή. Με την τελική υπογραφή της συμφωνίας Κύπρου – Λιβάνου η Κυπριακή Δημοκρατία ανοίγει τον δρόμο για οριοθέτηση και με τη Συρία, ενώ ενισχύσει τη θέση της στην περιοχή και επιφέρει καθοριστικό χτύπημα στην πολιτική της Αγκυρας και στο ανατολικό άκρο του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Ο ναύαρχος ε.α. Κώστας Φυτηρής, σε άρθρο του στην ιστοσελίδα geopolitico.gr, αναφερόμενος στο θέμα, γράφει: «Ηρθε επιτέλους η ώρα για Συμφωνία Ελλάδας – Κύπρου; Η απάντηση είναι ΝΑΙ και μάλιστα τώρα είναι η καλύτερη στιγμή των τελευταίων 20 ετών για τους παρακάτω λόγους:
• Η Τουρκία βρίσκεται σε στρατηγική αποδόμηση των στόχων της μετά τις εξελίξεις στο Ιράν, Γάζα, Λίβανο, Συρία.
• Οι συμφωνίες ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας με Ισραήλ, Αίγυπτο, Λίβανο με βάση το Δίκαιο της Θάλασσας ενισχύει νομικά τη Συμφωνία Θαλασσίων Ζωνών Κύπρου και Ελλάδας.
• Μια συμφωνία Κύπρου – Ελλάδας θα λειτουργήσει ως οριστικό τείχος απέναντι στις παράνομες διεκδικήσεις της Αγκυρας και θα ακυρώσει νομικά και πρακτικά τη “Γαλάζια Πατρίδα” στο σύνολό της.
• Θα προσδώσει στρατηγική ενοποίηση του γεωπολιτικού χώρου του Ελληνισμού, κάτι που εκκρεμεί από το 1982 μετά την εφαρμογή της Σύμβασης του Δικαίου της Θάλασσας.
Οι αμφιβολίες που υπήρχαν στο παρελθόν, όταν η Ελλάδα ανησυχούσε ότι μια τέτοια συμφωνία θα προκαλούσε ένταση, πρέπει να παραμεριστούν. Οι ισορροπίες έχουν αλλάξει. Η Τουρκία χάνει την όποια επιρροή με το μνημόνιο με τη Λιβύη γιατί η διεθνής κοινότητα έχει κατανοήσει τον τουρκικό αναθεωρητισμό. Η ανατολική Μεσόγειος απαιτεί σταθερότητα και ασφάλεια και η Τουρκία δεν μπορεί να ανταποκριθεί σε αυτές τις απαιτήσεις σε αντίθεση με την Κυπριακή Δημοκρατία και την Ελλάδα».
Συμπεράσματα
Και στο τέλος του άρθρου του καταλήγει στα εξής Συμπεράσματα – Προτάσεις: «Η Κυπριακή Δημοκρατία κατοχυρώνει τα δικαιώματά της στον θαλάσσιο χώρο της και η υπογραφή της συμφωνίας με τον Λίβανο είναι γεωπολιτική νίκη που σηματοδοτεί:
• Την αποδυνάμωση της τουρκικής στρατηγικής της “Γαλάζιας Πατρίδας”.
• Την ενίσχυση της ενεργειακής συνεργασίας στην περιοχή με αναντικατάστατο και απαραίτητο “παίκτη” την Κυπριακή Δημοκρατία.
• Ενισχύει την προσπάθεια για την τελευταία ουσιαστική αλλά και συμβολική οριοθέτηση Ελλάδας – Κυπριακής Δημοκρατίας το συντομότερο δυνατό. Εάν η Ελλάδα για διάφορους λόγους δεν μπορεί να προχωρήσει σε συμφωνία με την Κυπριακή Δημοκρατία, μπορεί τουλάχιστον να προβεί σε μονομερή ανακήρυξη της ΑΟΖ της ανατολικά με τη μέθοδο της Μέσης Γραμμής και κατάθεση των συντεταγμένων στον ΟΗΕ, όπως έπραξε και η Κυπριακή Δημοκρατία από το έτος 2019.
Με αυτόν τον τρόπο “θα συναντηθούν” οι ΑΟΖ των δύο κρατών. Εστω και χωρίς συμφωνία μεταξύ τους, Ελλάδα και Κυπριακή Δημοκρατία θα έχουν δηλωμένη την ΑΟΖ τους στον ΟΗΕ με βάση το Δίκαιο της Θάλασσας. Η περίοδος που διανύουμε είναι ώριμη, η Τουρκία πιέζεται και η ανατολική Μεσόγειος αλλάζει, με την πλάστιγγα να γέρνει προς τα συμφέροντα Ελλάδας και Κυπριακής Δημοκρατίας.
Εν κατακλείδι, αυτή η περίοδος είναι πολύ ευνοϊκή για την Κυπριακή Δημοκρατία και την Ελλάδα και έχουν την ευκαιρία, επιτέλους, να παίζουν στη διεθνή διπλωματική σκακιέρα επιθετικά και όχι άμυνα οπισθοφυλακής…» Και αναρωτιέται κανείς. Υπάρχουν ευήκοα ώτα εν Αθήναις;
