Η επιδερμική αντιμετώπιση των οικονομικών σκανδάλων από τον πολιτικό μας κόσμο δημιούργησε την πεποίθηση στους πολίτες ότι το φαινόμενο είναι γενικευμένο στη χώρα
Τα θέματα οικονομικών σκανδάλων και διαφθοράς βρίσκονται πάλι στην επικαιρότητα με αφορμή συζητήσεις για την υπόθεση ΟΠΕΚΕΠΕ, ενώ εδώ και περίπου 35 χρόνια απασχόλησαν πολλές φορές την επικαιρότητα και σίγουρα οι πολίτες θυμούνται τις υποθέσεις Κοσκωτά, SIEMENS, Χρηματιστηρίου, εξοπλιστικών, νοθείας στα καύσιμα κ.ά.
- Του Δημήτρη Γαρούφα*
Η επιδερμική αντιμετώπιση των οικονομικών σκανδάλων από τον πολιτικό μας κόσμο, σε συνδυασμό με τη σύντομη παραγραφή αδικημάτων κάποιων επίορκων πολιτικών, δημιούργησε την πεποίθηση στους πολίτες ύπαρξης γενικευμένης διαφθοράς στη χώρα. Θυμάμαι ότι πριν από χρόνια η Ε.Ε. είχε πραγματοποιήσει έρευνα στις χώρες-μέλη της για το αν και πόσο πιστεύουν οι πολίτες κάθε χώρας για ύπαρξη διαφθοράς στη χώρα τους.
Τα αποτελέσματα είχε ανακοινώσει η τότε επίτροπος εσωτερικών υποθέσεων Σεσίλια Μάλμστρεμ και στην Ελλάδα το 99% των ερωτηθέντων απάντησε ότι η διαφθορά είναι γενικευμένη στη χώρα μας… Επισημαίνω δε ότι και οι ισχυρές χώρες της Ευρώπης βαρύνονται για την ένταση του φαινομένου στις πιο αδύνατες οικονομικά, αρκεί να θυμηθούμε ότι γερμανική εταιρία ήταν η SIEMENS που κατηγορήθηκε ότι διέφθειρε αξιωματούχους σε άλλες χώρες.
Στην αντιμετώπιση του θέματος της διαφθοράς ο πολιτικός μας κόσμος διαχρονικά συμπεριφέρθηκε με αμηχανία και φόβο χωρίς το θάρρος ριζικής αντιμετώπισης του φαινομένου. Για να δούμε ποιο ήταν το κλίμα θα μου επιτραπεί ένδεικτικά να αναφέρω ένα περιστατικό. Στο βιβλίο μου με τίτλο «Με το βλέμμα στο μέλλον» υπάρχει ένα κεφάλαιο για την παθογένεια της διαφθοράς…
Μιλώντας στην παρουσίαση του βιβλίου μου την 1/10/2014 στην Αθήνα ο Γ. Σούρλας (ένας από τους πιο έντιμους πολιτικούς μας) ανέφερε πως όταν κατέθεσε ερώτηση στη Βουλή το 1987 για τον Κοσκωτά, αρκετά πριν ξεσπάσει το σκάνδαλο, ζητώντας έλεγχο, οι συνάδελφοί του στη Βουλή, κι από το κόμμα του ακόμη (με εξαίρεση 2 που τους ανέφερε ονομαστικά), από φόβο τον απέφευγαν και ούτε καν τον χαιρετούσαν…
Δυστυχώς, την περίοδο της Μεταπολίτευσης και λόγω έντονου κομματικού φανατισμού, αν κάποιος τολμούσε να καταγγείλει οικονομικά σκάνδαλα του κόμματός του αυτόματα «περιθωριοποιούνταν», ενώ το ήθος μάλλον δεν εξεταζόταν κατά την επιλογή προσώπων για στελέχωση διοικήσεων κρατικών φορέων κι έτσι κάποιες φορές επιλέγονταν υπόδικοι για διοίκηση κρατικών φορέων έχοντας ήδη παραπεμφθεί για απιστία σε βαθμό κακουργήματος σε άλλη κρατική εταιρία.
Αν κάποιος μελετήσει την ελληνική Ιστορία θα δει ότι η διαφθορά ήταν γενικευμένη σε περιόδους παρακμής του Ελληνισμού, αποτελώντας και αιτία αυτής και μάλιστα ο ιστορικός Πολύβιος έγραφε ότι η Ελλάδα υποδουλώθηκε στους Ρωμαίους λόγω γενικευμένης διαφθοράς (Πολυβίου ιστορ. ΙΗ κεφ. 34,7-8): «ήδη γαρ κατά την Ελλάδα της δωροδοκίας επιπολαζούσης και μηδένα μηδέν δωρεάν πράττειν…».
Ενώ ιστορικά η πρώτη περίπτωση διαφθοράς αναφέρεται στην εποχή του Τρωικού Πολέμου, όταν ο Αγαμέμνονας κατηγορήθηκε ότι δωροδοκήθηκε από τον Εχέπωλο, τρυφηλό νέο από τη Σικυώνα, που του έδωσε δώρο την Αίθη, μια εντυπωσιακή φοράδα του, με αντάλλαγμα να μην τον πάρει μαζί του στην εκστρατεία στην Τροία…
Πολλά θα μπορούσε να πει κάποιος για την παθογένεια της διαφθοράς που φθείρει τους θεσμούς και κλονίζει την πίστη των πολιτών στην αξιοπιστία τους. Κατά καιρούς για την αντιμετώπιση του φαινομένου ασχολήθηκαν και κάποιοι ανεξάρτητοι επιστημονικοί φορείς, όπως π.χ. οι δικηγορικοί σύλλογοι που στις 12/11/2005 η Ολομέλεια προέδρων δικηγορικών συλλόγων που έγινε στην Αθήνα ασχολήθηκε με την αντιμετώπιση της παθογένειας αυτής. Μάλιστα, ο Δικηγορικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης, του οποίου ήμουν τότε πρόεδρος, με εισήγησή μου εξέδωσε στις 22/9/2006 ψήφισμα, στο οποίο μεταξύ άλλων επεσήμανε:
«Το Διοικητικό Συμβούλιο του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης παρακολουθεί με αισθήματα θλίψης και ανησυχίας τα περιστατικά διαφθοράς στη Δημόσια Διοίκηση που απασχολούν τα ΜΜΕ εδώ και πολλά χρόνια και κλονίζουν την πίστη του Ελληνα πολίτη στους θεσμούς του δημοκρατικού πολιτεύματος. Ο Δικηγορικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης, που υπήρξε σημαιοφόρος στον αγώνα για κάθαρση στον χώρο της Δικαιοσύνη, επισημαίνει ότι δυστυχώς τα φαινόμενα διαφθοράς στη Δημόσια Διοίκηση αποτελούν παθογένεια της ελληνικής κοινωνίας και επιβάλλεται συστράτευση όλου του πολιτικού και πνευματικού κόσμου σε αγώνα για θωράκιση των θεσμών, με καθιέρωση αξιοκρατικών διαδικασιών στελέχωσης του κρατικού μηχανισμού και εκσυγχρονισμό της διοίκησης σε βαθμό που δεν θα επιτρέπει αυθαιρεσίες κρατικών οργάνων».
Οι ανεξάρτητοι φορείς, όπως π.χ. οι δικηγορικοί σύλλογοι, τα ΑΕΙ, το ΤΕΕ κ.ά., θα μπορούσαν με τις παρεμβάσεις τους να βοηθήσουν στον περιορισμό του φαινομένου, επισημαίνοντας και καταγγέλλοντας τις παρεκτροπές της εκάστοτε εκτελεστικής εξουσίας, ενώ ασκώντας τον ρόλο αυτό θα συμβάλλουν και στη δημιουργία κοινωνίας ενεργών πολιτών.
Δεν έχει νόημα να πούμε περισσότερα. Σίγουρα θα ήταν καλύτερη η κατάσταση αν μέσω παιδείας και ΜΜΕ προβάλλονταν στη νέα γενιά υγιή πρότυπα και αν διαχρονικά οι ηγέτες μας θυμούνταν τον Ν. Πλαστήρα που διετέλεσε πρωθυπουργός και πέθανε σε στρατιωτικό κρεβάτι εκστρατείας χωρίς περιουσία. Ισως ακόμα θα έπρεπε κάποιος να υπενθυμίσει στους πολιτικούς μας τον Αριστοτέλη, που έλεγε ότι οι νόμοι και οι θεσμοί σε μια Δημοκρατία πρέπει να είναι τέτοιοι που να μην μπορούν να πλουτίζουν οι ασκούντες εξουσία: «και τοις νόμοις και τη άλλη οικονομία ούτω τετάχθαι ώστε μη είναι τας αρχάς κερδαίνειν» (πολ.1308b, 32-34).
* Πρώην πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης
