Χωρίς αξιόλογα ΜΜΕ, στελεχωμένα από καταρτισμένους και καλών προθέσεων επαγγελματίες, δεν μπορεί να ασκηθεί δημόσιος έλεγχος στα πεπραγμένα προσώπων και συλλογικοτήτων και -πάνω απ’ όλα- σε όσα πράττει και παραλείπει η εκτελεστική, νομοθετική και δικαστική εξουσία
- Παναγιώτης Λιάκος
«Αν έπρεπε να αποφασίσω αν πρέπει να έχουμε κυβέρνηση χωρίς εφημερίδες ή εφημερίδες χωρίς κυβέρνηση, δεν θα δίσταζα να προτιμήσω το δεύτερο».
Από επιστολή του Τόμας Τζέφερσον στον Εντουαρντ Κάρινγκτον, 16 Ιανουαρίου 1787. Το πλήρες κείμενο της επιστολής είναι διαθέσιμο στην ιστοσελίδα https://founders.archives.gov/documents/Jefferson/01-11-02-0047 Πηγή: Εθνικά Αρχεία ΗΠΑ.
Ο Τόμας Τζέφερσον έχει χαρακτηριστεί και από τους ιστορικούς και από τον αμερικανικό λαό ως ένας από τους «πατέρες» του νεοσύστατου έθνους. Ηταν ο τρίτος πρόεδρος των ΗΠΑ και βασικός συντάκτης της Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας. Οι επιστολές του, όπως αυτή που έστειλε στον Εντουαρντ Κάρινγκτον, περιέχουν πολύτιμες συμβουλές για την κρατική οργάνωση, την οικονομία, τη διάκριση των εξουσιών, τις διεθνείς σχέσεις και τον πολιτισμό. Μεταξύ των σημαντικών προσωπικοτήτων με τις οποίες αλληλογραφούσε ο Τζέφερσον ήταν και ο Αδαμάντιος Κοραής (τα έτη 1823-1825). Στην αλληλογραφία των δύο ανδρών ο αναγνώστης μπορεί να θαυμάσει τον βαθμό των γνώσεων, της κατανόησης και της εκτίμησης που είχε ο Τόμας Τζέφερσον για την αρχαία ελληνική κληρονομιά.
Αυτός, λοιπόν, ο οξυδερκής και καλλιεργημένος άνθρωπος, που συνδημιούργησε κράτος ισχυρό με προοπτικές πέρα από εκείνες που μπορούσαν να φανταστούν ακόμα και οι πλέον αισιόδοξοι σύγχρονοί του, είχε αντιληφθεί την κρίσιμη σημασία του Τύπου στην καθημερινότητα των ανθρώπων. Η ενημέρωση αποτελεί πυλώνα της εύρυθμης λειτουργίας και του πολιτεύματος, αλλά και της κοινωνίας. Χωρίς αξιόλογα ΜΜΕ, στελεχωμένα από καταρτισμένους και καλών προθέσεων επαγγελματίες, δεν μπορεί να ασκηθεί δημόσιος έλεγχος στα πεπραγμένα προσώπων και συλλογικοτήτων και -πάνω απ’ όλα- σε όσα πράττει και παραλείπει η εκτελεστική, νομοθετική και δικαστική εξουσία.
Στη χώρα μας τα ΜΜΕ νοσούν, όπως νοσεί το σύνολο των λειτουργιών του κράτους, αλλά και σημαντική μερίδα της κοινωνίας. Η κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει ο συλλογικός βίος είναι απότοκο και της άτακτης υποχώρησης των ποιοτικών δεικτών στον χώρο της ενημέρωσης. Το βασικότερο των προβλημάτων είναι η αντίληψη που έχουν σχηματίσει οι ιδιοκτήτες (ακόμα κι όταν πρόκειται για κρατικά ΜΜΕ, όπου σαν «ιδιοκτήτης» λειτουργούν ο πρωθυπουργός και η αυλή του) για την απήχηση που έχει στο κοινό η χαμηλή ποιότητα και το αδιάκοπο ποντάρισμα στα ταπεινότερα των ενστίκτων των ατόμων ξεχωριστά και των μαζών εν τω συνόλω.
Αν αντιμετώπιζε κάποιος συνολικά την ιδιοκτησία των ελληνόφωνων ΜΜΕ ως ένα ενιαίο πρόσωπο, θα εντυπωσιαζόταν από τις… εκκωφαντικές ελλείψεις στη συγκρότηση της προσωπικότητας και στην καλλιέργειά του. Οι άνθρωποι αλλά και οι συλλογικότητες διαλέγονται με το περιβάλλον τους ανάλογα με τις δυνατότητές τους και κατά πως ορίζει ο χαρακτήρας τους. Κρίνοντας από τα έργα τους αλλά και από τις διαθέσιμες πληροφορίες που έχουν κατά καιρούς δημοσιευτεί, μπορούμε να σχολιάσουμε ότι, με ελάχιστες εξαιρέσεις, ο χαρακτήρας των κινούντων τα νήματα στο μιντιακό τοπίο είναι προβληματικός, ελλιπής, χαμηλόθωρος και ανασφαλής, ταλανιζόμενος από τον τρόμο του κενού, που προκαλεί η αντιπνευματική νοηματοδότηση του βίου τους. Οταν ο χρόνος, ο κάματος, οι φιλοδοξίες και οι προσπάθειες ενός ανθρώπου περιστρέφονται γύρω από την ύλη επειδή εκείνος περιφρονεί σαν «ανύπαρκτο» οτιδήποτε βρίσκεται πέραν αυτής, είναι αναμενόμενο να αναπαράγει τις συνθήκες τις οποίες αντιμετωπίζει ως «έγκυρες».
Στο υλικό πεδίο έγκυρη και σεβαστή θεωρείται μόνο η ισχύς – του χρήματος, της πολιτικής εξουσίας, των όπλων, των ηδονών. Αν από τα παραπάνω αφαιρεθεί η πνευματικότητα, το ήθος, η πίστη σε κάτι ανώτερο από τους χοϊκούς νόμους, τα μόνα που εξασφαλίζονται είναι η διαιώνιση και η υποταγή στους νόμους της ζούγκλας. Αν δεν υφίσταται κάτι πέρα και πάνω από την ύλη και τον μόνιμο δυνάστη της, τον νόμο της βαρύτητας, δεν υπάρχει νόημα στην καλοσύνη, στην ηθική συμπεριφορά, στην αλληλεγγύη, στον αυτοπεριορισμό των ελευθεριών μας, στα όρια των ελευθεριών των συνανθρώπων μας. Κι αφού δεν βρίσκουν νόημα στις προαναφερθείσες αξίες, τις τηρούν μόνο προσχηματικά. Μόνο όταν τους βλέπουν άλλοι. Διότι θεωρούν μπορεί να τους προσφέρει περισσότερη υλική ισχύ, όταν οι μάζες πείθονται για τα.. υψηλή ιδανικά τους. Δεν είναι τυχαία η διαχρονική χρήση των λέξεων «Φαρισαίος» και «φαρισαϊσμός».
Η ειρωνεία του πράγματος είναι πως όποτε οι μάζες δίνουν με την προσοχή τους περαιτέρω ισχύ στους λατρευτές της ύλης καταλήγουν να… ξεμένουν από υλικά αγαθά. Οι «Φαρισαίοι» λεηλατούν τις μάζες από τα υπάρχοντά τους την ίδια στιγμή που ηθικολογούν πουλώντας «πνεύμα».
Συνεχίζεται…
