Ο λόγος που η Αγκυρα αποφάσισε εσπευσμένα να στείλει έξι μαχητικά στην Κατεχόμενη Κύπρο
Η Τουρκία, εγκλωβισμένη στις επιλογές του Ερντογάν, αντιλαμβάνεται ότι οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και την ανατολική Μεσόγειο αναβαθμίζουν τον ρόλο της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας και θέτουν την Αγκυρα στο περιθώριο.
- Γράφει ο Λάζαρος Καμπουρίδης*
Αυτό σημαίνει ότι η Τουρκία θα επιδιώξει να πάρει εσπευσμένα θέση στο νέο γεωπολιτικό πλαίσιο που διαμορφώνεται στην περιοχή και θα αναγκαστεί να προβεί σε σπασμωδικές κινήσεις έναντι των δύο πυλώνων του Ελληνισμού, δηλαδή της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Αυτός είναι και ο λόγος που η Τουρκία αποφάσισε εσπευσμένα να στείλει έξι μαχητικά αεροσκάφη στην κατεχόμενη Κύπρο, αφού έχει βρεθεί προ τετελεσμένων γεγονότων από την αστραπιαία ροή των εξελίξεων και ειδικότερα από την ταχύτητα των ελληνικών ενεργειών αποστολής αεροναυτικών στοιχείων στην Κύπρο και εγκατάστασης συστημάτων Patriot στην Κάρπαθο και στη βόρεια Ελλάδα. Οι εξελίξεις προκάλεσαν μούδιασμα στην Αγκυρα και ιδιαίτερα η ελληνική αποφασιστικότητα να λάβει θέση πρωταγωνιστή μαζί με την Κύπρο στον υπό διαμόρφωση ευρωπαϊκό μηχανισμό ασφάλειας που προδιαγράφεται για την περιοχή της ανατολικής Μεσογείου.
Η αμηχανία της Αγκυρας γίνεται ξεκάθαρη από τον προβληματικό και ελλειμματικό χαρακτήρα της ανακοίνωσης του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών και της εβδομαδιαίας ενημέρωσης του τουρκικού υπουργείου Εθνικής Αμυνας την περασμένη εβδομάδα με αφορμή την αποστολή δύο φρεγατών και τεσσάρων μαχητικών αεροσκαφών F-16 στην Κύπρο. Κυρίως όμως αυτό γίνεται αντιληπτό από την πολύ επιφυλακτική αντίδραση της Αγκυρας στην αποστολή και εγκατάσταση ελληνικών συστημάτων Patriot στην Κάρπαθο, για την οποία η Αγκυρα αξιώνει καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης.
Τον περασμένο Απρίλιο η ύπατη εκπρόσωπος για την εξωτερική πολιτική της Ε.Ε. Κ. Κάλας είχε δηλώσει ότι η ευρωπαϊκή κοινότητα σκοπεύει να αποδώσει πρωταγωνιστικό ρόλο στην Τουρκία για την ασφάλεια στη Μαύρη Θάλασσα, στο πλαίσιο της αντιμετώπισης της ρωσικής απειλής. Οι εξελίξεις στο Ιράν και στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής και της ανατολικής Μεσογείου αναδιαμορφώνουν το κάδρο των ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων στο θέμα της ασφάλειας.
Οι εξελίξεις αποκαλύπτουν ότι η Ε.Ε. αντιλαμβάνεται ότι η ασφάλεια της Ενωσης επιβάλλει την ανάληψη πρωτοβουλιών στην περιοχή της ανατολικής Μεσογείου, καθώς το θέμα της ασφάλειας και της ενεργειακής της απεξάρτησης από τον ρωσικό παράγοντα την αναγκάζει να επενδύσει στους δύο σταθερούς πυλώνες σταθερότητας, δηλαδή στην Ελλάδα και την Κύπρο, προβάλλοντας αυτόματα την αναγκαιότητα ίδρυσης ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού ασφάλειας στην ευαίσθητη και στρατηγικής σημασίας περιοχή της ανατολικής Μεσογείου.
Η αποστολή τουρκικών F-16 στο αεροδρόμιο Τύμπου (Ercan) έχει κυρίως συμβολικό χαρακτήρα και όχι ουσιαστικό, αφού οι ανάγκες της Τουρκίας για αεροπορική κάλυψη των Κατεχομένων καλυπτόταν μέχρι στιγμής από τις αεροπορικές βάσεις της νότιας Τουρκίας και κυρίως από τη 10η Κύρια Αεροπορική Βάση στο Ιντσιρλίκ / Αδανα, η οποία βρίσκεται πολύ κοντά στην Κύπρο.
Η κυβέρνηση Ερντογάν αναγκάζεται να στείλει εσπευσμένα αεροσκάφη στην κατεχόμενη Κύπρο, επειδή δέχεται πιέσεις και από το κεμαλικό κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης CHP, το οποίο ασκεί κριτική στην κυβερνητική συμμαχία όχι μόνο για την έλλειψη τουρκικής αντίδρασης στην αποστολή αεροναυτικών δυνάμεων από την Ελλάδα αλλά και για την ελληνική «περικύκλωση» στην οποία υποβάλλεται η Τουρκία από την εγκατάσταση ελληνικών συστημάτων Patriot στην Κάρπαθο και στη βόρεια Ελλάδα.
Η Αγκυρα δείχνει να μην ανέμενε τις ελληνικές κινήσεις και αυτό γίνεται αντιληπτό από το γεγονός ότι, όπως ανέφεραν τουρκικές πηγές, το αεροδρόμιο της Τύμπου (Ercan) στην κατεχόμενη Κύπρο δεν ήταν έτοιμο, αλλά απαιτήθηκαν εργασίες για τη μετεγκατάσταση των τουρκικών F-16.
Η στρατηγική
Από αναλήψεως της διακυβέρνησης των ΗΠΑ από τον Ντ. Τρα μπ φαίνεται ότι η στρατηγική των ΗΠΑ στην περιοχή επενδύει σε έναν πρωταγωνιστικό ρόλο από Ελλάδα και Κυπριακή Δημοκρατία όχι μόνο στον τομέα της ενέργειας (κάθετος άξονας, συνεργασία με Chevron κ.λπ.) αλλά και στον τομέα της ασφάλειας. Αυτό άρχισαν να αντιλαμβάνονται και χώρες της Ευρώπης με αφορμή τις επιθέσεις του Ιράν και των δορυφόρων του (Χεζμπολάχ Λιβάνου) εναντίον στόχων στην Κύπρο και γενικότερα στην ανατολική Μεσόγειο. Αυτός είναι και ο λόγος που χώρες της Ε.Ε. αποφάσισαν να αποστείλουν ναυτικές μονάδες στην Κύπρο αλλά και να γίνει τριμερής συνάντηση Μακρόν, Μητσοτάκη, Χριστοδουλίδη στη Λευκωσία.
Η Τουρκία αισθάνεται απομονωμένη, καθώς η επιλογή της να συγκρουστεί με το Ισραήλ (Γάζα, Συρία, Κέρας της Αφρικής, Ιράν κ.ά.) και να ταχθεί ενάντια στον αμερικανικής εμπνεύσεως στρατηγικό διάδρομο IMEC (Ινδία – Μέση Ανατολή – Ευρώπη) τη θέτει στο περιθώριο των εξελίξεων.
Η ελληνική και η κυπριακή διπλωματία θα πρέπει να εστιάσουν και να πιέσουν την Ε.Ε. ώστε να θεσμοθετηθεί ένας ευρωπαϊκός μηχανισμός ασφάλειας στην ανατολική Μεσόγειο ο οποίος να αποδίδει κεντρικό ρόλο σε Ελλάδα και Κύπρο. Η καλύτερη αντιμετώπιση της τουρκικής απειλής είναι η μετατροπή του Δόγματος του Ενιαίου Αμυντικού Χώρου Ελλάδας – Κύπρου σε Δόγμα Ευρωπαϊκής Ασφάλειας με επίκεντρο την Ελλάδα και την Κύπρο.
* Αντιστράτηγος ε.α.
