Νομοθετική παρέμβαση προβλέπει ευκολότερη ένταξη στον εξωδικαστικό μηχανισμό, «πάγωμα» αναγκαστικών μέτρων και αλλαγές στον τρόπο απόδοσης των εσόδων στα δημοτικά ταμεία
Σημαντική ελάφρυνση για χιλιάδες πολίτες και επιχειρήσεις με ληξιπρόθεσμες οφειλές προς τους ΟΤΑ φέρνει το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εσωτερικών, το οποίο κατατέθηκε στη Βουλή στις 13 Ιανουαρίου 2026. Το νομοσχέδιο βρίσκεται ήδη υπό επεξεργασία από την αρμόδια διαρκή επιτροπή, πριν από την τελική του επικύρωση από την Ολομέλεια.
Κεντρικό σημείο της παρέμβασης αποτελεί το άρθρο 32, το οποίο τροποποιεί το άρθρο 26 του Ν. 5143/2024. Με τη νέα αυτή ρύθμιση αίρονται τα γραφειοκρατικά εμπόδια που απέκλειαν μέχρι σήμερα πολλούς οφειλέτες από τον εξωδικαστικό μηχανισμό (Ν. 4738/2020). Συγκεκριμένα, επιτρέπεται πλέον η υπαγωγή στη ρύθμιση ακόμα και για χρέη για τα οποία έχουν ήδη επιβληθεί αναγκαστικά μέτρα εκτέλεσης (π.χ., κατασχέσεις).
Η πρωτοβουλία του υπουργείου Εσωτερικών έχει διπλό στόχο, αφενός την κοινωνική στήριξη των οφειλετών, προσφέροντας μια ουσιαστική δεύτερη ευκαιρία, και, αφετέρου, την οικονομική εξυγίανση των δήμων, μέσω της ενεργοποίησης και είσπραξης οφειλών που μέχρι σήμερα παρέμεναν ανείσπρακτες.
Κρίσιμη αλλαγή
Η πιο κρίσιμη αλλαγή αφορά τη δυνατότητα ένταξης στον εξωδικαστικό μηχανισμό ακόμα και όταν έχουν ήδη επιβληθεί μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης. Μέχρι σήμερα η ύπαρξη κατάσχεσης -ιδίως εις χείρας τρίτων, όπως τραπεζικοί λογαριασμοί- λειτουργούσε αποτρεπτικά, καθώς η διαδικασία ρύθμισης γινόταν αβέβαιη και χρονοβόρα.
Πλέον, ορίζεται ρητά ότι η επιβολή κατασχέσεων ή ασφαλιστικών μέτρων δεν εμποδίζει την υποβολή αίτησης στον εξωδικαστικό. Με την οριστική κατάθεση της αίτησης στην ηλεκτρονική πλατφόρμα του gov.gr επέρχεται αναστολή των μέτρων, δίνοντας στον οφειλέτη τον απαραίτητο χρόνο για να διαπραγματευτεί και να ολοκληρώσει τη συμφωνία αναδιάρθρωσης χωρίς τον άμεσο κίνδυνο εκτέλεσης.
Ρυθμιζόμενα χρέη
Στο πεδίο εφαρμογής της ρύθμισης εντάσσονται όλες οι βεβαιωμένες οφειλές προς τους δήμους και τα νομικά τους πρόσωπα, όπως:
– δημοτικά τέλη και φόροι
– πρόστιμα ΚΟΚ και πολεοδομικές παραβάσεις
– οφειλές προς ΔΕΥΑ και δημοτικές επιχειρήσεις
– μισθώματα, τέλη χρήσης κοινόχρηστων χώρων και λοιπές εισφορές.
Απαραίτητη προϋπόθεση είναι το συνολικό χρέος να υπερβαίνει τα 10.000 ευρώ, υπολογιζόμενο ως άθροισμα κεφαλαίου, προσαυξήσεων και προστίμων. Η διαδικασία γίνεται αποκλειστικά ψηφιακά μέσω της ενιαίας πλατφόρμας του εξωδικαστικού μηχανισμού.
Εως 240 δόσεις
Ιδιαίτερα ελκυστική για τους οφειλέτες είναι η δυνατότητα αποπληρωμής σε μεγάλο αριθμό δόσεων. Για τα φυσικά πρόσωπα προβλέπονται έως και 240 μηνιαίες δόσεις, ενώ για τις επιχειρήσεις ο αριθμός των δόσεων και οι όροι προσαρμόζονται στη βιωσιμότητα και στα οικονομικά τους στοιχεία. Στο πλαίσιο του μηχανισμού, μπορεί να προβλεφθεί και μείωση προσαυξήσεων ή τόκων εκπρόθεσμης καταβολής, στοιχείο που καθιστά τη ρύθμιση πιο βιώσιμη και αυξάνει τις πιθανότητες συνέπειας μέχρι την πλήρη εξόφληση.
Η ΑΑΔΕ αναλαμβάνει κεντρικό ρόλο στη διαχείριση των ρυθμίσεων
Με νομοτεχνική βελτίωση, η αναφορά στην «τοπική ΔΟΥ» αντικαθίσταται από τον όρο «φορολογική διοίκηση». Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι η ΑΑΔΕ αναλαμβάνει κεντρικό ρόλο στη διαχείριση των ρυθμίσεων, αξιοποιώντας τα πληροφοριακά της συστήματα για τη διασταύρωση εισοδηματικών και περιουσιακών στοιχείων. Παράλληλα, διευκρινίζεται ότι οι δήμοι δεν απεκδύονται των απαιτήσεών τους. Οι οφειλές θεωρούνται «χρέη προς το Δημόσιο» μόνο για τεχνικούς λόγους ένταξης στον εξωδικαστικό, ενώ τα εισπραττόμενα ποσά αποδίδονται στους ΟΤΑ, που παραμένουν οι τελικοί δικαιούχοι.
Απόδοση εσόδων
Το νέο πλαίσιο αλλάζει και τον τρόπο απόδοσης των χρημάτων στα δημοτικά ταμεία. Η ΑΑΔΕ παρακρατεί προμήθεια 5% επί των εισπράξεων ως διαχειριστικό κόστος, ενώ η προθεσμία απόδοσης των ποσών στους δήμους επεκτείνεται από 30 σε 60 ημέρες. Αν και η αλλαγή αυτή προκαλεί επιφυλάξεις σε ορισμένους ΟΤΑ λόγω ταμειακών ροών, θεωρείται πιο ρεαλιστική και λειτουργική.
Κακά μαντάτα αν ο οφειλέτης δεν είναι συνεπής στις υποχρεώσεις του
Ο νόμος παραμένει αυστηρός ως προς τη συνέπεια. Αν ο οφειλέτης παύσει να καταβάλλει τις δόσεις και η σύμβαση αναδιάρθρωσης ακυρωθεί, τα αναγκαστικά μέτρα επανέρχονται άμεσα. Ο δήμος διατηρεί την αποκλειστική αρμοδιότητα να κινήσει νέες διαδικασίες είσπραξης, χωρίς χρονοτριβές.
Λύση «win win»
Η ένταξη των οφειλών προς την Τοπική Αυτοδιοίκηση στον εξωδικαστικό μηχανισμό, με ευελιξία ακόμα και έπειτα από κατασχέσεις και με έως 240 δόσεις, συνιστά μια ουσιαστική μεταρρύθμιση. Οι πολίτες αποκτούν μια πραγματική ευκαιρία να σώσουν περιουσία και επαγγελματική δραστηριότητα, ενώ οι δήμοι αυξάνουν τις πιθανότητες είσπραξης εσόδων που μέχρι σήμερα παρέμεναν ανείσπρακτα. Πρόκειται για μια επιλογή που μετατοπίζει το βάρος από την τιμωρητική λογική σε μια πιο βιώσιμη και αποτελεσματική διαχείριση των δημοτικών χρεών.
