Η πλημμύρα στον Υμηττό φέρνει στο προσκήνιο ευθύνες, έργα υποδομής και την ανάγκη για συνολική πρόληψη και ασφάλεια
Η Ανω Γλυφάδα βιώνει στιγμές βαθιάς θλίψης και αναστάτωσης μετά την καταστροφική πλημμύρα, όταν τεράστιες ποσότητες νερού, λάσπης και φερτών υλικών κατέβηκαν από τον Υμηττό. Ο τραγικός απολογισμός περιλαμβάνει τον χαμό μιας 56χρονης εκπαιδευτικού, καθώς και σοβαρές ζημιές τόσο σε ιδιωτικές περιουσίες όσο και σε βασικές δημόσιες υποδομές. Η τραγωδία πυροδότησε σφοδρή πολιτική και θεσμική αντιπαράθεση, εστιάζοντας στα έργα υπογειοποίησης καλωδίων του ΔΕΔΔΗΕ και κατά πόσο αυτά συνέβαλαν ή επιβάρυναν τις επιπτώσεις του ακραίου καιρικού φαινομένου.
Η αντιπαράθεση
Η δημόσια αντιπαράθεση πυροδοτήθηκε από τις καταγγελίες του δημάρχου Γλυφάδας Γιώργου Παπανικολάου, ο οποίος απέδωσε σημαντικό μέρος της ευθύνης για τις συνέπειες της πλημμύρας στον ΔΕΔΔΗΕ. Οπως υποστήριξε, εργασίες υπογειοποίησης καλωδίων στον Υμηττό προκάλεσαν εκτεταμένες εκσκαφές, αποσταθεροποίησαν το έδαφος και άφησαν πίσω μεγάλες ποσότητες χωμάτων, οι οποίες παρασύρθηκαν από τις έντονες βροχοπτώσεις.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο κάθετο μπάζωμα παλαιού ρέματος στο Πυρνάρι, σημειώνοντας ότι μόνο από εκεί εκτιμάται πως κατέληξαν περίπου 1.200 κυβικά μέτρα φερτών υλικών στις οδούς Μετσόβου και Ανθέων. Χαρακτήρισε τις παρεμβάσεις «άτσαλες και πρόχειρες», προειδοποιώντας παράλληλα για κινδύνους από εκτεθειμένα καλώδια υψηλής τάσης, ενώ εξέφρασε ανησυχία για τη δημιουργία νέων όγκων ασταθούς εδάφους εν όψει πιθανών νέων κακοκαιριών.
Η απάντηση του ΔΕΔΔΗΕ δεν άργησε να έρθει και ήταν κατηγορηματική. Η εταιρία απέρριψε οποιαδήποτε συσχέτιση του έργου υπογειοποίησης με τις καταστροφές και την ανθρώπινη απώλεια, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για έργο πλήρως αδειοδοτημένο, βασισμένο σε τεχνικές και γεωμορφολογικές μελέτες και ενταγμένο στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Σύμφωνα με την εταιρία, η περιορισμένη αποκάλυψη τμήματος καλωδίου οφείλεται αποκλειστικά στην ένταση και την ιδιαιτερότητα του πλημμυρικού φαινομένου και όχι σε κατασκευαστική αστοχία.
Η ένταση κλιμακώθηκε όταν ο δήμαρχος δημοσίευσε νέο βίντεο από εργασίες συνεργείων του ΔΕΔΔΗΕ, υποστηρίζοντας ότι δημιουργούνται νέοι όγκοι μαλακού εδάφους. Η εταιρία αντέτεινε ότι οι παρεμβάσεις αφορούσαν μόνο καθαρισμούς -κυρίως χειρωνακτικούς-, χωρίς νέες εκσκαφές, με στόχο την προστασία των πολιτών και την αποκατάσταση της ηλεκτροδότησης στην περιοχή.
Οι επιπτώσεις της πλημμύρας
Η πλημμύρα της 21ης Ιανουαρίου έφερε στην επιφάνεια τα σοβαρά ζητήματα που ανακύπτουν όταν έργα υποδομής υλοποιούνται σε ευαίσθητες ορεινές περιοχές χωρίς επαρκή πρόβλεψη και συντονισμό. Ο Υμηττός, εξαιτίας της γεωμορφολογίας του και της έντασης των βροχοπτώσεων, απαιτεί ιδιαίτερη μέριμνα τόσο για τη διαχείριση των φερτών υλικών όσο και για την προστασία των φυσικών ρεμάτων. Η τραγωδία στην Ανω Γλυφάδα αναδεικνύει ότι η ανθεκτικότητα των πόλεων δεν αποτελεί αποκλειστικά τεχνικό ζήτημα, αλλά προϋποθέτει θεσμική συνεργασία, συντονισμένη δράση και ουσιαστικό έλεγχο όλων των εμπλεκόμενων φορέων.
Καθοριστικής σημασίας είναι επίσης η ενσωμάτωση της εκτίμησης τρωτότητας των δήμων στα Σχέδια Αντιμετώπισης Φυσικών και Τεχνολογικών Καταστροφών, ώστε να εντοπίζονται έγκαιρα οι ζώνες υψηλού κινδύνου και να λαμβάνονται προληπτικά μέτρα πριν από την εκδήλωση ακραίων φαινομένων. Η έλλειψη επαρκούς σχεδιασμού και ενημέρωσης, όπως καταγγέλλει ο δήμαρχος, επιδεινώνει την κατάσταση, μετατρέποντας έργα που προορίζονται για βελτίωση των υποδομών σε δυνάμει πηγές κινδύνου αντί για παράγοντες ασφάλειας.
Νομική δράση και τεχνική διερεύνηση
Ο Δήμος Γλυφάδας ανακοίνωσε ότι προχωρεί σε νομική προσφυγή κατά του ΔΕΔΔΗΕ για το μπάζωμα της ρεματιάς πάνω από την οδό Μετσόβου, το οποίο, σύμφωνα με τη δημοτική Αρχή, αποτέλεσε καθοριστικό παράγοντα στην εκδήλωση της καταστροφικής πλημμύρας. Σύμφωνα με τον δήμαρχο Παπανικολάου, το συγκεκριμένο μπάζωμα εκτείνεται σε μήκος περίπου 15 μέτρων, έχει πλάτος άνω των 10 μέτρων και ύψος περί τα 8 μέτρα – όγκος που αντιστοιχεί σε περίπου 1.200 κυβικά μέτρα χώματος και φερτών υλικών, τα οποία φέρεται ότι λειτούργησαν σαν φράγμα για το νερό και τη λάσπη.
Σε σχετική δημόσια τοποθέτησή του ο δήμαρχος δημοσιοποίησε φωτογραφικό υλικό και χάρτες που αποτυπώνουν το επίμαχο σημείο, υποστηρίζοντας ότι ο δήμος δεν είχε λάβει καμία ενημέρωση σχετικά με τις μελέτες ή τις παρεμβάσεις του ΔΕΔΔΗΕ στην περιοχή. Παράλληλα, δεσμεύτηκε ότι η τεχνική πραγματογνωμοσύνη που ανατίθεται σε εξειδικευμένους επιστήμονες θα διερευνήσει τα αίτια και θα αποδώσει ευθύνες όπου αναλογούν, με στόχο την αποτροπή αντίστοιχων περιστατικών στο μέλλον.
Το πραγματικό διακύβευμα
Πέρα από την αντιπαράθεση μεταξύ δήμου και ΔΕΔΔΗΕ, το κρίσιμο ζήτημα είναι η συνολική επανεξέταση του τρόπου σχεδιασμού και υλοποίησης έργων υποδομής σε περιοχές υψηλής περιβαλλοντικής ευαισθησίας, όπως ο Υμηττός, εν μέσω κλιματικής κρίσης.
Η τραγωδία στην Ανω Γλυφάδα καταδεικνύει ότι η προστασία της ανθρώπινης ζωής δεν διασφαλίζεται μόνο μέσω τεχνικών μελετών, αλλά προϋποθέτει διαρκή συνεργασία μεταξύ φορέων, ουσιαστική πρόληψη και αυστηρό θεσμικό έλεγχο. Το κατά πόσο η έντονη αντιπαράθεση θα οδηγήσει σε συγκεκριμένες παρεμβάσεις ή θα περιοριστεί σε επίπεδο δηλώσεων, μένει να αποδειχθεί το προσεχές διάστημα.
Σε κάθε περίπτωση, η υπόθεση αναδεικνύει επιτακτικά την ανάγκη για μια ολοκληρωμένη στρατηγική διαχείρισης κινδύνων, διαφάνεια στην εκτέλεση έργων και ουσιαστική λογοδοσία όλων των εμπλεκόμενων πλευρών. Το γεγονός αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει αφορμή για ευρύτερα συμπεράσματα σε εθνικό επίπεδο, αναδεικνύοντας ότι η πρόληψη, η σωστή μελέτη και η ενημέρωση των τοπικών Αρχών είναι κρίσιμα στοιχεία για την προστασία της ζωής και της περιουσίας των πολιτών.
Η πλημμύρα στον Υμηττό υπενθυμίζει ότι η διαχείριση φυσικών και τεχνολογικών καταστροφών δεν μπορεί να βασίζεται μόνο σε μεμονωμένα έργα υποδομής. Απαιτούνται ολιστική προσέγγιση, διαρκής εποπτεία και στενή συνεργασία ανάμεσα σε δήμους, εταιρίες κοινής ωφέλειας και κρατικούς μηχανισμούς. Η δημόσια συζήτηση που έχει ανοίξει, όπως και οι νομικές πρωτοβουλίες του Δήμου Γλυφάδας, ενδέχεται να λειτουργήσουν ως αφετηρία για ουσιαστικές αλλαγές, με στόχο να αποφευχθούν παρόμοιες τραγωδίες και να ενισχυθεί η ανθεκτικότητα των πόλεων.
