Λένε ότι οι ψυχικές ασθένειες φορούν το ένδυμα κάθε εποχής. Τι μπορεί να σημαίνει για τη φιλήσυχη σκανδιναβική χώρα το τρομοκρατικό χτύπημα του ακροδεξιού φονταμενταλιστή με το φωτογενές πρόσωπο, τη νορβηγική ταυτότητα και το αντιισλαμικό παραλήρημα καταδίωξης που μετεξελίχθηκε σε «σταυροφορία» κατά των μουσουλμάνων;
Ο 32χρονος Αντερς Μπέχρινγκ Μπρέιβικ, ο οποίος πυροβολούσε επί δύο ώρες με μανία ψυχωτικού και συνάμα με ψυχαναγκαστική μεθοδικότητα, «ήθελε να αλλάξει τον κόσμο». Συστηνόταν ως συντηρητικός και χριστιανός προτεστάντης -πολέμιος της πολυπολιτισμικότητας και της ισλαμικής αποικιοκρατίας- πρεσβεύοντας ταυτόχρονα την άποψη ότι «οι άνθρωποι με διαφορετικό πολιτισμικό υπόβαθρο δεν μπορούν να συνυπάρξουν».
Ποιος ήταν ωστόσο ο διώκτης και κατ’ επέκτασιν ο στόχος του Αντερς; Το Ισλάμ ή το Εργατικό Κόμμα της Νορβηγίας;
Το αίσθημα καταδίωξης που τον κατέκλυσε είχε αποτυπωθεί σε ένα μανιφέστο 1.500 σελίδων, που επιμελούνταν με ευλαβική συνέπεια τα τελευταία εννέα χρόνια. Το κείμενο, το οποίο περιστρεφόταν γύρω από την παραληρηματική ιδέα «αφάνισης μαρξιστών και μουσουλμάνων» -των εχθρών που τον καταδιώκουν-, αναρτήθηκε στο Διαδίκτυο λίγες μόλις ώρες πριν από τη διπλή τραγωδία στο Οσλο και το νησί Οτόγια.
Ωστόσο το μανιφέστο, που είχε ως τίτλο «2083. Μια Ευρωπαϊκή Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας», εμπεριείχε ολόκληρα αποσπάσματα από το μανιφέστο του «Γιουναμπόμπερ», του Αμερικανού τρομοκράτη Τεντ Καζίνσκι. Επιπλέον μέσα στο πολυσέλιδο κείμενο ο Αντερς ανέφερε ότι οι βιολογικοί του γονείς ήταν υποστηρικτές του Εργατικού Κόμματος – το οποίο βρέθηκε στο στόχαστρο των πολύνεκρων επιθέσεών του.
Ενδεχομένως λοιπόν ο Αντερς Μπέχρινγκ Μπρέιβικ να θανάτωνε το οικογενειακό πλαίσιο όταν σκόρπιζε ανεξαιρέτως τον θάνατο στην κατασκήνωση του Εργατικού Κόμματος.
«Οι πράξεις μου ήταν απεχθείς αλλά απαραίτητες». Σε αυτά τα λόγια συνοψίστηκε η μοναδική δήλωση παραδοχής και μη μετάνοιας. Προετοίμαζε άλλωστε το μαζικό έγκλημα με την ακρίβεια και τη λεπτολογία του ατόμου που υποκινείται από μια παρανοϊκή ιδέα, μια ιδέα που προφανώς τρεφόταν ολοένα και περισσότερο από μια κοινωνία που καλλιεργεί την καχυποψία υφαίνοντας ταυτοχρόνως έναν σαθρό κοινωνικό ιστό μέσα στο οποίο ευδοκιμούν εγκληματίες.
«Ενας άνθρωπος που έχει άποψη ισούται με 100.000 ανθρώπους που έχουν μόνο ενδιαφέροντα»
Ο νεαρός τρομοκράτης είχε απομονωθεί κοινωνικά. Από την εφηβεία του είχε πάψει να έχει επαφή με τους διαζευγμένους γονείς του, που είχαν δημιουργήσει νέες οικογένειες.
Στη Γαλλία, όπου ζει, ο συνταξιούχος διπλωμάτης πατέρας του Νορβηγού, ο οποίος υποστήριζε ότι από το 1995 δεν είχε επαφή με τον γιο του, βρισκόταν σε κατάσταση σοκ για το έγκλημα. «Οταν ήταν μικρότερος», σχολίασε, «ήταν ένα φυσιολογικό παιδί». Τα ενδιαφέροντά του περιορίζονταν στη μασονία και στο μπόντι μπίλντινγκ. Η προσπάθειά του δε να ενταχθεί σε μια ακροδεξιά αντιισλαμιστική οργάνωση ναυάγησε, όταν απορρίφθηκε το αίτημά του εξαιτίας των νεοναζιστικών του διασυνδέσεων.
«Ενας άνθρωπος που έχει άποψη ισούται με 100.000 ανθρώπους που έχουν μόνο ενδιαφέροντα» σημείωνε ο Αντερς στο μοναδικό μήνυμα που είχε αναρτήσει στο Twitter – μια φράση που παραπέμπει στην περίφημη «τρέλα του μεγαλείου», γαλλιστί folie de grandeur.
Πόση απόσταση χωρίζει τελικά τον ισλαμικό φονταμενταλισμό από τον φονταμενταλισμό της Ακρας Δεξιάς; Ο ξανθός γαλανομάτης Σκανδιναβός με το πολυβόλο στα χέρια -όπως εμφανίστηκε σε 12λεπτο βίντεο στο YouTube- αποκαλύπτει το άλλο πρόσωπο του εξτρεμισμού.
Δήμητρα Αθανασοπούλου
