Τις εναλλακτικές τους επιλογές απέναντι στον Ντόναλντ Τραμπ μετά και τις απειλές για τη Γροιλανδία, φαίνεται ότι εξετάζουν στο παρασκήνιο Ευρωπαίοι αξιωματούχοι και διπλωμάτες, σύμφωνα με το Politico.
Μια στρατιωτική σύγκρουση μεταξύ των ΗΠΑ και οποιασδήποτε ευρωπαϊκής δύναμης πιθανότατα θα κατέληγε σε έναν από τους πλέον σύντομους πολέμους στην ιστορία. Όμως, υπάρχουν κι άλλοι τρόποι με τους οποίους οι σύμμαχοι της Γροιλανδίας θα μπορούσαν να αντισταθούν στον Αμερικανό πρόεδρο, εάν αρνηθεί να συμβιβαστεί.
Κυρίαρχο σημείο πίεσης αποτελεί το εκτεταμένο δίκτυο στρατιωτικών υποδομών στην περιοχή, το οποίο οι ΗΠΑ χρησιμοποιούν για να προβάλουν την αμερικανική ισχύ μακριά από τα σύνορά τους στην Αφρική και κυρίως στη Μέση Ανατολή.
«Γιατί να συνεχίσουν οι ΗΠΑ να έχουν πρόσβαση σε αυτές τις βάσεις ή να λαμβάνουν υποστήριξη από ναυτικές δυνάμεις, αεροπορίες ή ακόμη και υπηρεσίες πληροφοριών συμμάχων, εάν επιχειρήσουν να καταλάβουν κυρίαρχο έδαφος ενός κράτους-μέλους του ΝΑΤΟ, όπως η Δανία;» αναφέρει το δημοσίευμα.
Κατ’ ιδίαν συζητήσεις για την αντίδραση απέναντι στον Τραμπ
Το ζήτημα είναι τόσο ευαίσθητο, ώστε οι διπλωμάτες φροντίζουν να το κρατούν μακριά από τις επίσημες συζητήσεις στις αίθουσες συνόδων της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του ΝΑΤΟ. Ωστόσο, πέντε αξιωματούχοι και διπλωμάτες επιβεβαίωσαν στο Politico ότι το εξαιρετικό ευαίσθητο θέμα του πώς θα μπορούσε να υπάρξει αντίδραση έναντι του Τραμπ συζητείται κατ’ ιδίαν σε όλη την ήπειρο.
Πέραν των στρατιωτικών μέσων, η Ευρώπη παραμένει βασικός εμπορικός εταίρος των ΗΠΑ, ενώ οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δαπανούν κάθε χρόνο δισεκατομμύρια για την αγορά αμερικανικών όπλων. Όλα αυτά αποτελούν εν δυνάμει μοχλούς πίεσης, εάν οι Ευρωπαίοι αποφασίσουν να σταματήσουν τις αγορές τους από τις ΗΠΑ.
Ωστόσο, υπάρχει ένας μεγάλος κίνδυνος: μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να οδηγήσει ταχύτατα σε πλήρη ρήξη των διατλαντικών σχέσεων. Άλλοι, όμως, υποστηρίζουν ότι η συμμαχία γίνεται όλο και πιο τοξική, λόγω του Ντόναλντ Τραμπ και η Ευρώπη πρέπει να προχωρήσει.
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν δεν έκανε απευθείας προειδοποίηση για αντίποινα, ωστόσο σημείωσε ότι «αν πληγεί η κυριαρχία ενός ευρωπαϊκού και συμμάχου κράτους, οι επιπτώσεις θα είναι πρωτοφανείς. Η Γαλλία παρακολουθεί την κατάσταση με τη μέγιστη προσοχή και θα ενεργήσει σε πλήρη αλληλεγγύη με τη Δανία».
Θεμελιώδης διαφωνία
Την ίδια ώρα, οι υπουργοί Εξωτερικών της Δανίας και της Γροιλανδίας ξεκινούσαν συνομιλίες με την κυβέρνηση Τραμπ στην Ουάσινγκτον, αναζητώντας έναν συμβιβασμό για το μέλλον του νησιού των 57.000 κατοίκων.
Μετά τις συνομιλίες με τον Τζέι Ντι Βανς και τον Μάρκο Ρούμπιο, ο Δανός υπουργός Εξωτερικών Λαρς Λέκε Ράσμουσεν επιχείρησε να εμφανιστεί αισιόδοξος. Παραδέχθηκε όμως ότι δεν διαφαίνεται συμφωνία. «Ο πρόεδρος έχει την επιθυμία να κατακτήσει τη Γροιλανδία. Και επομένως εξακολουθεί να υπάρχει θεμελιώδης διαφωνία», δήλωσε στους δημοσιογράφους.
Διπλωμάτες ευρωπαϊκών χωρών, υπό τον όρο της ανωνυμίας ανέφεραν ότι στις πρωτεύουσες συνεχίζονται οι συζητήσεις για τον τρόπο αντίδρασης έναντι του Τραμπ. Τα πιο ήπια σενάρια περιλαμβάνουν τακτικές καθυστέρησης, προσπάθειες άσκησης επιρροής σε Ρεπουμπλικανούς στην Ουάσινγκτον, αποστολή συμμαχικών στρατευμάτων στη Γροιλανδία και ακόμη και μια εκστρατεία δημοσιότητας στις ΗΠΑ.
Από την άλλη πλευρά, στο τραπέζι έχει τεθεί το ενδεχόμενο διακοπής της υποστήριξης σε αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Πιο ριζοσπαστικές προτάσεις προβλέπουν ακόμη και την ανάκτηση του ελέγχου αμερικανικών βάσεων, σύμφωνα με έναν διπλωμάτη.
Ο ανασταλτικός παράγοντας της Ουκρανίας
Ο βασικός λόγος για τον οποίο οι Ευρωπαίοι διστάζουν να υιοθετήσουν επιθετική δημόσια στάση είναι η Ουκρανία. Η στήριξη του Τραμπ θεωρείται κρίσιμη για την παροχή αξιόπιστων εγγυήσεων ασφαλείας, στο πλαίσιο μιας ειρηνευτικής συμφωνίας με τη Ρωσία. Ταυτόχρονα, πολλοί σύμμαχοι δυσκολεύονται να φανταστούν έναν κόσμο στον οποίο οι ΗΠΑ θα καταλάμβαναν τη Γροιλανδία με βία. «Ίσως πρόκειται για ευσεβή πόθο», είπε ο διπλωμάτης, προσθέτοντας όμως: «Πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι».
Πάντως, σύμφωνα με άλλον αξιωματούχοι, ο μοχλός πίεσης που έχει η Ευρώπη δεν αξιοποιείται στο μέγιστο, ενώ οι Ευρωπαίοι δεν είναι έτοιμοι ψυχολογικά για την κλιμάκωση που θα προκαλούσαν τέτοια αντίποινα.
Στο ΝΑΤΟ, όπου κάθε συζήτηση για τιμωρία των Αμερικανών παραμένει ταμπού σε μεγάλο βαθμό, κάποιοι επισημαίνουν ότι θα υπήρχε διπλό κόστος. «Η χρήση των βάσεων ως διαπραγματευτικών χαρτιών -και αυτό μπορεί να γίνει- θα προκαλούσε αμοιβαία ζημία», είπε διπλωμάτης του ΝΑΤΟ. «Η Ευρώπη θα έχανε περαιτέρω εγγυήσεις ασφάλειας… και οι ΗΠΑ θα έχαναν την πιο πολύτιμη προωθημένη επιχειρησιακή τους πλατφόρμα».
Οι αμερικανικές βάσεις
Μέχρι το 2024, οι ΗΠΑ διέθεταν 31 μόνιμες βάσεις και 19 ακόμη στρατιωτικές εγκαταστάσεις σε όλη την Ευρώπη στο πλαίσιο της Διοίκησης Ευρώπης των ΗΠΑ. Σε αυτές υπηρετούσαν τουλάχιστον 67.500 εν ενεργεία στρατιωτικοί, με τους περισσότερους να βρίσκονται στη Γερμανία, την Ιταλία και τις ΗΠΑ.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η μεγαλύτερη βάση του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη, στο Ράμσταϊν της Γερμανίας, καθώς και οι αεροπορικές βάσεις στο Λέικενχιθ και το Μίλντενχολ της Βρετανίας, που φιλοξενούν συνολικά περίπου 3.000 στρατιωτικούς. Η αεροπορική βάση του Αβιάνο στην Ιταλία στηρίζει τη μοναδική αμερικανική πτέρυγα μαχητικών νότια των Άλπεων και αποτελεί «κομβικό κέντρο αεροπορικής ισχύος του ΝΑΤΟ».
Ο Μπεν Χότζες, πρώην διοικητής των αμερικανικών δυνάμεων στην Ευρώπη, δήλωσε ότι αυτές οι βάσεις είναι «απολύτως απαραίτητες για την ετοιμότητα και τη δυνατότητα παγκόσμιας στρατηγικής προβολής» των ΗΠΑ. Τυχόν εξαναγκαστική εγκατάλειψη, είπε, θα είχε καταστροφικές συνέπειες για τις αμερικανικές επιχειρήσεις. Σύμφωνα με τον Χότζες, ειδικά το Ράμσταϊν λειτουργεί ως βασικό σημείο εκκίνησης για αναπτύξεις στη Μέση Ανατολή και την Αφρική.
Πέραν των βάσεων, σε περίπτωση ρήξης η Ουάσινγκτον θα έχανε περίπου το ήμισυ των δυνατοτήτων ανταλλαγής πληροφοριών. Παράλληλα, η Ευρώπη θα μπορούσε να απειλήσει με διακοπή στην αγορά αμερικανικών όπλων. Το 2024, η Ευρώπη ενέκρινε διακρατικές συμβάσεις ύψους 76 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ένα ποσό που ξεπερνά το μισό του παγκόσμιου συνόλου των ΗΠΑ.
«Η Ευρώπη μπορεί να βοηθήσει να σωθεί το ΝΑΤΟ και αυτή η διατλαντική σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, αν σταθεί απέναντι στην Ουάσινγκτον και δεν λειτουργήσει απλώς ως υποχείριο», είπε ο Χότζες.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι ο Τραμπ εξακολουθεί να χρειάζεται στρατιωτικές εγκαταστάσεις στην Ευρώπη για κομβικές επιχειρήσεις.
Την ίδια ώρα, τυχόν κλείσιμο αμερικανικών βάσεων θα είχε ως αποτέλεσμα προκλήσεις όπως τη διαχείριση αποχωρήσεων στρατευμάτων και νομικές αξιώσεις για την αξία στρατιωτικών υποδομών.
Όμως, επισημαίνουν ειδικοί, είναι ένα θέμα εσωτερικού δικαίου και δικαίωμα των ευρωπαϊκών κρατών που θα θελήσουν να τερματίσουν την αμερικανική παρουσία.
«Η διατλαντική σχέση αλλάζει»
Ωστόσο, η Γροιλανδία δεν αποτελεί τη μεγαλύτερη προτεραιότητα ασφαλείας για την Ευρωπαϊκή Ένωση ή τη Βρετανία. Παρά τη δέσμευση της Γερμανίας, της Σουηδίας, του Ηνωμένου Βασιλείου και της Γαλλίας να στείλουν στρατεύματα στο νησί, υπάρχουν φωνές που προειδοποιούν ότι η διαμάχη με την Ουάσινγκτον αποσπά την προσοχή από την υπεράσπιση της Ουκρανίας.
Χωρίς αμερικανικές εγγυήσεις ασφάλειας, παραδέχονται διπλωμάτες, θα είναι αδύνατο να αποτραπεί μια νέα επίθεση του Βλαντίμιρ Πούτιν στην Ουκρανία. Έτσι, ο κατευνασμός του Τραμπ παραμένει προτεραιότητα, ακόμη κι αν η συμμαχία δεν πρόκειται να διαρκέσει για πάντα.
