«Μα τι στο καλό; ”Μαϊμού” τσιγάρο πήρα και σβήνει συνέχεια;». «Ε, θα αλλάξω μάρκα. Δύο πακέτα πέταξα!». «Θα κάνω παράπονα στην εταιρία. Δεν είναι να αφήσω για λίγο το τσιγάρο στο τασάκι και αμέσως σβήνει».
Αλαλούμ, με… έξαλλους θεριακλήδες και με προβληματισμένους περιπτεράδες που είναι αποδέκτες γκρίνιας, προκάλεσε η πρόσφατη Κοινοτική Οδηγία (2001/95/ΕΚ) για υποχρεωτική πώληση στην Ευρώπη (από τις 17 Νοεμβρίου 2011) τσιγάρων με… πυρασφάλεια! Πρόκειται για τσιγάρα με «μειωμένη ροπή ανάφλεξης», τα αποκαλούμενα RIP (Reduced Ignition Propensity), με τσιγαρόχαρτο χωρίς ενιαίο πάχος, τα οποία διατίθενται στις ΗΠΑ, στον Καναδά, στην Αυστραλία και εντός Ε.Ε. στη Φινλανδία, από τον Απρίλιο του 2010.
«Το τελευταίο διάστημα, σταθεροί πελάτες μού διαμαρτύρονται ότι τους πουλάω τσιγάρα… μαϊμούδες ή λαθραία! Αρκετοί αλλάζουν μάρκα και οι περισσότεροι απλώς με ρωτούν τι συμβαίνει και ενώ δεν υπάρχει διαφορά στη γεύση του τσιγάρου, σβήνει μόνο του», περιγράφει η ιδιοκτήτρια περιπτέρου στο κέντρο της Αθήνας, Νίκη Θεοδοσοπούλου. «Δεν καπνίζω τακτικά, οπότε δεν καταλάβαινα τι ακριβώς προσπαθούσαν να μου πουν. Μετά το… πέμπτο κρούσμα ”οργισμένου” πελάτη μου, αποφάσισα να ψάξω το θέμα και, όντως, βρήκα τη σχετική Οδηγία». Σύμφωνα με τους περιπτεράδες, θα έπρεπε να έχει προηγηθεί μια συστηματική καμπάνια ενημέρωσης των πολιτών για τα νέα πρότυπα ασφαλείας στα τσιγάρα ή έστω ενημέρωση των ίδιων από τους εμπόρους, ώστε να πληροφορούν τους πελάτες τους. «Πολλοί είναι αυτοί που απευθύνονται στις καπνοβιομηχανίες για… εξηγήσεις» λέει ο ιδιοκτήτης περιπτέρου Θεόδωρος Ζαρκαδούλας. «Εξάλλου οι λιγότερο φανατικοί θεριακλήδες, δηλαδή όσοι αφήνουν και λίγο το τσιγάρο στο τασάκι (!) αμέσως μπορούν να αντιληφθούν ότι εάν δεν ρουφήξουν, θα σβήσει». Αποδέκτης γκρίνιας για κακή ποιότητα τσιγάρων γίνεται και ο περιπτεράς Μηνάς Μπαντούνας: «Κανείς δεν παραπονιέται για αλλαγή στη γεύση του καπνού, απλώς δεν μπορούν να καταλάβουν γιατί ξαφνικά τα κανονικά τσιγάρα ”φέρονται” σαν τα στριφτά. Ωστόσο, ήμουν εξαρχής ενήμερος για την Οδηγία και καθησύχαζα τους πελάτες μου».
Αμερικανικές έρευνες δείχνουν ότι το «τσιγάρο που σβήνει μόνο του» μπορεί να περιορίσει σημαντικά τον κίνδυνο πυρκαγιάς. Αυτός είναι ο σκοπός της συγκεκριμένης Κοινοτικής Οδηγίας, αφού εκδόθηκε με στόχο τη μείωση των πυρκαγιών. «Δεν υπάρχει ασφαλές τσιγάρο. Το ασφαλέστερο είναι να μην καπνίζουμε καθόλου!
Τα νέα πρότυπα ασφαλείας επιβάλλουν στις καπνοβιομηχανίες να παράγουν μόνο τσιγάρα με μειωμένη ροπή ανάφλεξης και, δυνητικά, θα προστατεύσουν εκατοντάδες πολίτες από αυτόν τον κίνδυνο πρόκλησης πυρκαγιάς», σύμφωνα με τον John Dalli, επίτροπο της Ε.Ε. για θέματα υγείας και καταναλωτών. Στοιχεία της Ε.Ε. αναφέρουν ότι τα τσιγάρα που εγκαταλείπονται αναμμένα αποτελούν μία από τις βασικότερες αιτίες πρόκλησης θανάσιμων πυρκαγιών στην Ευρώπη. Συγκεκριμένα, προκύπτει ότι ο αριθμός των θυμάτων μπορεί να μειωθεί πάνω από 40% χάρη στα τσιγάρα RIP.
«Δεν βρίσκουμε κανέναν απολύτως λόγο γιατί να μη διατίθενται αποκλειστικά και μόνο τσιγάρα με μειωμένη ροπή ανάφλεξης σε όλο τον κόσμο» έλεγαν ήδη από το 2005 ερευνητές του Harvard. Σύμφωνα με σχετική έρευνα (Fire Safer Cigarettes, Harvard School of Public Health/ American Legacy Foundation) δεν διαπιστώθηκε σημαντική αλλαγή στα «συστατικά» των τσιγάρων με… πυρασφάλεια, δηλαδή με το ειδικό τσιγαρόχαρτο, που θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά τους καπνιστές.
Σε αριθμούς
30.000 πυρκαγιές τον χρόνο οφείλονται σε τσιγάρα, σύμφωνα με στοιχεία της Ε.Ε. για την περίοδο 2003-2008
1.000 θανάτους και πάνω από 4.000 τραυματισμούς προκαλούν ετησίως οι πυρκαγιές λόγω τσιγάρων
43% μειώθηκε ο αριθμός των θυμάτων από πυρκαγιές από την ανάφλεξη τσιγάρων στη Φινλανδία
500 ανθρώπινες ζωές θα μπορούσαν να σώζονται ετησίως στην Ε.Ε., όπως προκύπτει από τη Φινλανδία
Η «μειωμένη ροπή ανάφλεξης»
Για την παραγωγή τσιγάρων με «μειωμένη ροπή ανάφλεξης» οι κατασκευαστές τσιγαρόχαρτου τροποποιούν την παραγωγή του προϊόντος τους με την τοποθέτηση δακτυλίων από πιο παχύ χαρτί (συνήθως στα δύο άκρα του τσιγάρου και στο μέσον). Από τη στιγμή που ο καπνιστής δεν ρουφάει καπνό, η κάφτρα θα φθάσει σε κάποιον από τους χοντρούς δακτυλίους που περιορίζει την παροχή αέρα και θα σβήσει.
Η Ε.Ε. αποφάσισε τη σταδιακή υιοθέτηση αυτού του νέου πρότυπου ασφαλείας πριν από περίπου τρία χρόνια, έπειτα από συζητήσεις με καπνοβιομηχανίες, βιομηχανίες τσιγαρόχαρτου, ΜΚΟ κ.ά. Τελικά, ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή Τυποποίησης να καταρτίσει τα σχετικά πρότυπα.
Η διαδικτυακή διαμαρτυρία
Μπορεί οι Ελληνες καπνιστές να μη διαμαρτύρονται για τυχόν αλλαγή στη γεύση του τσιγάρου τους, ωστόσο τα τσιγάρα RIP έχουν αποκτήσει ήδη φανατικούς εχθρούς στο εξωτερικό! Στον ιστότοπο cafsc.blogspot.com και με σύνθημα «Σβήνουν τα τσιγάρα σου; Αισθάνεσαι άρρωστος και βήχεις;» συγκεντρώνονται υπογραφές «κατάργησης» των τσιγάρων με «πυρασφάλεια». Στο φόρουμ του ιστότοπου αρκετοί θεριακλήδες περιγράφουν συνέπειες στην υγεία τους, εξαιτίας, όπως λένε, των τσιγάρων RIP. Οπως αναφέρουν οι διοργανωτές της εκστρατείας, η σελίδα τους πέτυχε πάνω από 10.000 υπογραφές σε δέκα μήνες και δύο εβδομάδες.
Ελένη Ευαγγελοδήμου
Φωτο Χρήστος Ζήνας
