Εφυγε από την Ελλάδα στα τέλη του 1990, αμέσως μετά τη στρατιωτική θητεία του, έχοντας στις αποσκευές του το πτυχίο Χημείας που πήρε από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ). Σήμερα, ύστερα από 21 χρόνια παραμονής στο εξωτερικό και δύο αποτυχημένες απόπειρες επαναπατρισμού, είναι τακτικός καθηγητής Μοριακής Ιατρικής στο πανεπιστήμιο του Γουόργουικ, διευθυντής του Εργαστηρίου Μοριακής Διαγνωστικής του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου και μελετά τη «συμπεριφορά» μιας οικογένειας ορμονών, οι οποία ελέγχει τις αντιδράσεις του ανθρώπινου οργανισμού στο στρες.
«Η έρευνά μας εντάσσεται στον τομέα της Μοριακής Ενδοκρινολογίας. Συγκεκριμένα, εστιάζουμε στις καταστάσεις της παχυσαρκίας και της εγκυμοσύνης, που σε μεγάλο βαθμό συνδέονται μεταξύ τους, και προσπαθούμε να εξακριβώσουμε πώς λειτουργεί και τι προκαλεί στα κύτταρα η ορμόνη CRH (Corticotropin Releasing Hormone)» λέει ο Δημήτρης Γραμματόπουλος. Εδώ και μία εικοσαετία ο Ελληνας καθηγητής και οι συνεργάτες του εξετάζουν τη δράση της ορμόνης στον πλακούντα και στο μυομήτριο, ενώ τα τελευταία πέντε έξι χρόνια επικεντρώνουν σε περιπτώσεις παθολογικής εγκυμοσύνης, που αντιστοιχούν στο 5%-10% του συνόλου.
«Από τα στοιχεία που έχουμε, όταν οι μητέρες είναι παχύσαρκες ή εμφανίζουν διαβήτη κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, το έμβρυο αποκτά προδιάθεση σε μεταβολικές παθήσεις. Σύμφωνα με μια θεωρία που υποστηρίζεται ευρέως στην επιστημονική κοινότητα, ένας 40άρης που εμφανίζει διαβήτη είναι πολύ πιθανό να κουβαλάει την προδιάθεση που απέκτησε όταν βρισκόταν στην κοιλιά της μητέρας του. Εμείς, σε όλη αυτή τη διαδικασία, ψάχνουμε ποιος είναι ο ρόλος της CRH».
Μέχρι τώρα δεν έχει αποδειχτεί επιστημονικά αν η συγκεκριμένη ορμόνη λειτουργεί επιβαρυντικά ή προστατευτικά για τον οργανισμό της εγκύου και του εμβρύου. «Ακριβώς αυτό προσπαθούμε να διαπιστώσουμε. Και στη συνέχεια, ανάλογα με τα αποτελέσματα της έρευνας, θα στοχεύσουμε την CRH φαρμακευτικά, ώστε να την αδρανοποιήσουμε ή να βοηθήσουμε τη δράση της».
Τα πρώτα ασφαλή συμπεράσματα για τον ρόλο της CRH αναμένονται στα επόμενα πέντε με επτά χρόνια. «Ο περιορισμένος ρυθμός προόδου οφείλεται κυρίως στην έλλειψη κατάλληλων μοντέλων ζώων, στα οποία μπορούμε να πειραματιστούμε. Είμαστε υποχρεωμένοι να δουλεύουμε μόνο πάνω στον πλακούντα και σε ιστούς που παίρνουμε έπειτα από τοκετούς, καισαρικές ή αποβολές. Μπορούμε όμως να αντλήσουμε στοιχεία και από την πορεία της υγείας των εγκύων ή των εμβρύων» αναφέρει ο Ελληνας καθηγητής.
Την ομάδα του στελεχώνουν δύο επίκουροι καθηγητές, έξι υποψήφιοι διδάκτορες και τρεις μεταδιδακτορικοί ερευνητές. «Εχουμε όμως και αρκετούς συνεργάτες σε άλλες χώρες, ανάμεσά τους και επιστήμονες από την Ελλάδα. Στους ερχόμενους έξι μήνες θα παρουσιαστούν και κάποιες κοινές δημοσιεύσεις μας με συναδέλφους από το Ιδρυμα της Ακαδημίας Αθηνών». Από την έρευνα του κ. Γραμματόπουλου έχουν προκύψει επίσης αρκετά στοιχεία για την κατάθλιψη και άλλες ψυχιατρικές παθήσεις, αλλά και «γενετικές υπογραφές» που αποκαλύπτουν ποιες γυναίκες θα αναπτύξουν επιλόχεια κατάθλιψη.
«Ηθελα να επιστρέψω στην Ελλάδα, αλλά δεν βρήκα γόνιμο έδαφος»
Γεννημένος στις Σέρρες το 1966, έζησε τα πρώτα παιδικά του χρόνια στη Θεσσαλονίκη και ύστερα από μια πολύχρονη «περιπλάνηση» σε πόλεις της Βόρειας Ελλάδας, επέστρεψε στη συμπρωτεύουσα για σπουδές. «Ο πατέρας μου ήταν στρατιωτικός γιατρός, επομένως κάθε δύο τρία χρόνια αλλάζαμε τόπο διαμονής. Σέρρες, Θεσσαλονίκη, Δράμα, Αλεξανδρούπολη… Ανάλογα με τις μεταθέσεις του».
Τελείωσε το Χημικό Τμήμα του ΑΠΘ και πήγε στο Νιούκασλ για μεταπτυχιακό στην Κλινική Βιοχημεία. «Υστερα πήρα υποτροφία για διδακτορικό και άρχισα να δουλεύω πάνω στους υποδοχείς ορμονών που ελέγχουν το στρες. Μετεκπαιδεύτηκα στη Μοριακή Ενδοκρινολογία στο Μπρίστολ και στο John Hopkins της Βαλτιμόρης, ίσως το μεγαλύτερο ερευνητικό κέντρο του κόσμου, και από το 1997 βρίσκομαι στο Γουόργουικ. Δύο χρόνια αργότερα έγινα μέλος του Βασιλικού Κολεγίου Παθολογίας».
Παντρεμένος με Ελληνίδα δικηγόρο και πατέρας δύο παιδιών, 16 και 13 ετών, επισκέπτεται συχνά τη χώρα μας, για διακοπές, επιστημονικά συνέδρια ή για να δει φίλους και συγγενείς. «Πηγαίνω κάθε καλοκαίρι στη Χαλκιδική, στην Αφυτο, ένα πανέμορφο χωριό. Και λατρεύω την Πελοπόννησο. Την ομορφιά περιοχών όπως η Μάνη, η Μονεμβασιά και η ορεινή Αρκαδία δύσκολα τη βρίσκεις σε άλλες χώρες». Από την Ελλάδα τού λείπει περισσότερο «η ζεστασιά των ανθρώπων, η διάθεσή τους να… φιλοσοφούν τη ζωή, η ελληνική μουσική, το κρασί, το φαγητό. Θα έλεγα και ο καιρός, αλλά όταν είσαι συνέχεια κλεισμένος σε ένα γραφείο ή εργαστήριο, δεν έχει τόση σημασία αν έξω έχει ήλιο ή χιονίζει».
Στο παρελθόν προσπάθησε δύο φορές να επιστρέψει και να εργαστεί εδώ. «Ημουν έτοιμος να θυσιάσω την έδρα μου, έναν καλό μισθό και αρκετά πράγματα ακόμα για να γυρίσω στα πάτρια εδάφη. Αλλά δυστυχώς δεν υπήρχε γόνιμο έδαφος που θα μου επέτρεπε να δημιουργήσω και να προσφέρω. Και σήμερα πάντως, αν υπήρχαν οι συνθήκες, δεν θα έλεγα όχι σε έναν συνδυασμό, σε μια πρόταση από την Ελλάδα που θα μου επέτρεπε να συνεχίσω τη δουλειά μου στην Αγγλία».
Γεράσιμος Κόντος
