Μετά το ταξίδι τους στις μεγαλύτερες πόλεις της Ευρώπης, οι «φοβερές σαύρες» που μέχρι πριν από 65.000.000 χρόνια κυριαρχούσαν στα βουνά και τις κοιλάδες της Νότιας Αμερικής, εμφανίστηκαν στη χώρα μας και «κατασκήνωσαν» στο Ολυμπιακό Κέντρο Ιππασίας, στο πάρκο Γουδή. Οι επιβλητικοί δεινόσαυροι της Παταγονίας έφθασαν στην πρωτεύουσα ως «φιλοξενούμενοι» του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Κρήτης και περιμένουν το αθηναϊκό κοινό σε μία έκταση 800 τ.μ., δίπλα στο θέατρο Badminton.
Η έκθεση αναπτύσσεται σε δύο θεματικούς χώρους και παρουσιάζει την εξέλιξη των δεινοσαύρων, από τους πρώτους μικροσκοπικούς σαρκοφάγους ως τις πελώριες σαύρες που ξεπερνούσαν σε μέγεθος ακόμα και τον… πολυδιαφημισμένο τυραννόσαυρο. Οι επισκέπτες μπορούν να θαυμάσουν επιβλητικά ομοιώματα σκελετών των μεγαλύτερων δεινοσαύρων που έχουν ανακαλυφθεί μέχρι σήμερα, αλλά και πιστά αντίγραφα «χαριτωμένων» φυτοφάγων, πρώιμων πτηνών και θαλάσσιων ερπετών της Παταγονίας, που αντιπροσωπεύουν περίπου το 10% των αναγνωρισμένων ειδών σε ολόκληρο τον κόσμο.
Ανά μία ώρα προβάλλεται σε γιγαντοοθόνη ένα 40λεπτο ντοκιμαντέρ, που εξηγεί γιατί οι μικροί δεινόσαυροι «μεταμορφώθηκαν» σε… πέρδικες, σπουργίτια, καναρίνια και αρπακτικά πουλιά και καταρρίπτει αρκετούς μύθους σχετικά με την εξέλιξη, τα χαρακτηριστικά και την εξαφάνιση των δεινοσαύρων. Τα μικρά παιδιά μπορούν να ψάξουν για απολιθώματα δεινοσαύρων σε ειδικά διαμορφωμένο σκάμμα, να ζωγραφίσουν και να παίξουν σε ηλεκτρονικούς υπολογιστές, αλλά και να αισθανθούν για λίγο σαν μικρά δεινοσαυράκια μέσα σε αβγά.
Info
Η έκθεση θα παραμείνει ανοιχτή για το κοινό ως τις 31 Μαρτίου, 09.00-20.00 τις καθημερινές και 10.00-21.00 τα Σαββατοκύριακα. Το εισιτήριο κοστίζει 7 ευρώ. Παιδιά 3-18 ετών, άτομα άνω των 65, φοιτητές, πολύτεκνοι, εκπαιδευτικοί και στρατιώτες πληρώνουν 4 ευρώ, ενώ η είσοδος για παιδιά κάτω των τριών ετών ανέργους, ξεναγούς και άτομα με ειδικές ανάγκες είναι δωρεάν.
Ο ανοιχτομάτης «δρομέας»
Ελαφρύς, ευέλικτος, γρήγορος και… ανοιχτομάτης, ο Eoraptor lunensis είναι ένας από τους παλαιότερους δεινόσαυρους που έχουν βρεθεί μέχρι σήμερα. Εζησε πριν από 225 εκατομμύρια χρόνια, είχε το μέγεθος ενός μεγάλου σκύλου (ύψος 90 εκατοστά, βάρος 10 κιλά) και τρεφόταν κυρίως με έντομα και ερπετά. Το όνομά του προήλθε από τις λέξεις «raptor» (αρπακτικό) και «Ηώς», που στην ελληνική μυθολογία ήταν η θεότητα της αυγής. Τα μακριά οστά του ήταν κούφια, τα δόντια στην άνω γνάθο του πολύ κοφτερά και δύο από τα δάχτυλα των χεριών του ήταν πολύ λεπτά, ώστε να χειρίζεται πιο εύκολα τα θηράματά του.
Ο φονικός «μαχαιροβγάλτης»
Το κυριότερο χαρακτηριστικό του Megaraptor, που έζησε πριν από 90 εκατομμύρια χρόνια στην Παταγονία, ήταν τα τεράστια νύχια των χεριών του, μήκους 50 εκατοστών. Οι παλαιοντολόγοι πιστεύουν ότι το απειλητικό σαρκοφάγο ακινητοποιούσε τη λεία του με «όπλο» τον όγκο του και στη συνέχεια χρησιμοποιούσε τα νύχια του σαν μαχαίρια. Το μεγαλύτερο νύχι του βρισκόταν στο πρώτο δάχτυλο (στον αντίχειρα) και ήταν κυρτό, ενώ το συνολικό μήκος των χεριών του πλησίαζε τα 70 εκατοστά. Με βάρος έναν τόνο και μέγεθος 6-9 μέτρα θεωρείται σήμερα το μεγαλύτερο γνωστό αρπακτικό.
Ο «ποντικομικρούλης»
Οι ερευνητές ανακάλυψαν τον Mussaurus patagonicus κοντά σε μια φωλιά δεινοσαύρου γεμάτη αβγά. Επειδή το μήκος του, από τη μύτη ως την ουρά, δεν ξεπερνούσε τα 30 εκατοστά, τον ονόμασαν «ποντικόσαυρο». Πολύ σύντομα διαπίστωσαν ότι επρόκειτο απλώς για ένα νεογέννητο δεινοσαυράκι που, αν ενηλικιωνόταν, θα μπορούσε να αναπτυχθεί με γρήγορους ρυθμούς και να φθάσει σε μέγεθος τα πέντε μέτρα. Ωστόσο, η ονομασία του είδους δεν άλλαξε. Ο «ποντικόσαυρος» ήταν χορτοφάγος, μπορούσε να σταθεί όρθιος για να κόψει κλαδιά με τα κοφτερά δόντια του, αλλά ο δείκτης ευφυΐας του ήταν χαμηλός σε σύγκριση με άλλους δεινόσαυρους.
Η «χελώνα» των θαλασσών
Ο Tuarangisaurus cabazai, της κατηγορίας των πλησιόσαυρων, ήταν ένα ερπετό 2,7 μέτρων, που κολυμπούσε στις ζεστές, ρηχές θάλασσες της Παταγονίας πριν από 65 εκατομμύρια χρόνια. Τα ανατομικά χαρακτηριστικά του είχαν αρκετές ομοιότητες με εκείνα των δεινοσαύρων, ενώ το σχήμα του θύμιζε μεγάλη χελώνα. Τα άκρα του είχαν τη μορφή πτερυγίων, ενώ με τον μακρύ λαιμό και τα αιχμηρά δόντια του μπορούσε εύκολα να πιάνει ψάρια και ασπόνδυλα. Από την ανακάλυψη παρόμοιων απολιθωμάτων, που συνέβαλαν στην εξοικείωση των επιστημόνων με την ερπετοπανίδα της νότιας Αργεντινής, «γεννήθηκε» και ο μύθος για το τέρας του Λοχ Νες στη βόρεια Σκοτία.
Ο άγριος «μακρυλαίμης»
Με κύρια χαρακτηριστικά τον τεράστιο λαιμό και τα δόντια – «τσουγκράνα», που του επέτρεπαν να καταβροχθίζει φύλλα και καρπούς από πανύψηλα δέντρα, ο Rebbachisaurus tessonei διασώθηκε σχεδόν ολόκληρος, από το κρανίο ως τον τελευταίο σπόνδυλο της ουράς του. Η δομή του σώματός του αλλά και οι… διατροφικές του συνήθειες θυμίζουν εκείνες της κότας. Επειδή δεν μπορούσε να μασήσει καλά την τροφή του, ο πελώριος φυτοφάγος δεινόσαυρος συνήθιζε να καταπίνει πέτρες (γαστρόλιθους) που βοηθούσαν στο άλεσμα των φυτών στο στομάχι του, όπως ακριβώς κάνει η κότα, που καταπίνει χαλίκια για να χωνέψει πιο εύκολα την τροφή της.
Ο «γιγαντόσαυρος του Νότου»
Ο… πρώτος ξάδερφος του τυραννόσαυρου REX είναι μέχρι σήμερα το μεγαλύτερο γνωστό σαρκοφάγο ζώο. Ο «γιγαντόσαυρος» έζησε πριν από 108-110 εκατομμύρια χρόνια στη νότια Αμερική και από τις ενδείξεις που υπάρχουν μπορούσε να φτάσει σε μήκος ακόμα και τα 60 μέτρα. Μόνο το κρανίο του ήταν 1,8 μέτρα, ενώ το μήκος του μηρού του άγγιζε τα 1,4 μέτρα. Πιθανότατα βάδιζε αργά, εξαιτίας του τεράστιου όγκου και των κοντών μπροστινών άκρων του, ενώ η λεπτή, μυτερή ουρά του χρησίμευε ως όργανο ισορροπίας. Προτιμούσε να κυνηγάει τα θηράματά του το βράδυ, με κύριο «όπλο» την εξαιρετικά ανεπτυγμένη όσφρησή του.
Ο σαρκοφάγος «ταύρος»
Ο Carnotaurus sastrei, από τις λέξεις «carne» (σάρκα) και «ταύρος», ήταν ο μόνος σαρκοφάγος δεινόσαυρος με κέρατα. Τα μπροστινά άκρα του ήταν μικρά και το βάρος του σώματός του έπεφτε κυρίως στα πόδια, στην ουρά και τη λεκάνη του, ώστε να μπορεί να ισορροπεί σε όρθια θέση. Το κύριο επιθετικό «όπλο» του ήταν το δυνατό σαγόνι του, που με τη βοήθεια μιας σύνθεσης μυών και οστών τον βοηθούσε να καταπίνει μεγάλα κομμάτια τροφής. Τα κέρατά του ήταν κοντά και χρησιμοποιούνταν κυρίως σε αψιμαχίες. Εζησε πριν από 90 εκατομμύρια χρόνια και το μήκος του έφθανε τα οκτώ μέτρα.
Γεράσιμος Κόντος
