«Ο πολιτισμός δεν κληρονομείται, κατακτιέται» είχε πει κάποτε ο Γάλλος συγγραφέας και πολιτικός Αντρέ Μαλρό, κάτι που στην ελληνική περίπτωση ταιριάζει γάντι. Εργα τέχνης, ιστορικοί θησαυροί του ελληνικού γένους ξεγλιστρούν μέσα από τα χέρια μας. Σε καιρούς Μνημονίου και εν μέσω κρίσης η Ελλάδα δεν… τρώει μόνο τα παιδιά της, αλλά χάνει και τους εθνικούς θησαυρούς της, μοναδικούς δηλαδή πίνακες όπου αποτυπώνονται το ηρωικό πνεύμα, το σθένος ενός ανυπότακτου γένους αλλά και το καλλιτεχνικό μεγαλείο των εγχώριων εικαστικών μας.
Το επικείμενο Greek Sale του οίκου Bonhams, που έχει προγραμματιστεί για τις 24 Απριλίου στην καρδιά του Λονδίνου με δημοπρατηθέντα κορυφαία έργα των Κωνσταντίνου Βολανάκη και Θεόφιλου έρχεται για ακόμη μια φορά να μας θυμίσει την επιτακτική ανάγκη θέσπισης ενός πλαισίου προστασίας όλων εκείνων των σπουδαίων ελληνικών έργων. Γιατί αριστουργήματα όπως ο εξαιρετικός πίνακας του Θεόφιλου με τίτλο «Ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος ΧΙ Παλαιολόγος στα τείχη της Κωνσταντινούπολης» κινδυνεύουν να βρεθούν σε ξένα χέρια αντί να κοσμούν τις προθήκες των εγχώριων εικαστικών ιδρυμάτων;
Η δυσμενής οικονομική κατάσταση έχει αναγκάσει πολλούς Ελληνες φιλότεχνους να πουλήσουν όσο όσο πίνακες που έως τώρα κοσμούσαν τις πλούσιες συλλογές τους. Το αποτέλεσμα; Τα έργα αυτά καταλήγουν σε χέρια ιδιωτών, ενώ η Πολιτεία και οι αρμόδιοι κρατικοί φορείς κοιτούν ανήμποροι τις εξελίξεις, την ώρα που άλλες ευρωπαϊκές χώρες εξαπολύουν αγώνες για τη διεκδίκηση των δικών του κομψοτεχνημάτων.
Η διατήρηση των έργων τέχνης στα πάτρια εδάφη δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να φαντάζει περιττή πολυτέλεια σε μια περίοδο που το οικονομικό κόστος αποτελεί τροχοπέδη. Η ηγεσία του υπουργείου Πολιτισμού οφείλει να ορθώσει το ανάστημά της και να διεκδικήσει το αυτονόητο: την παραμονή όλων των ελληνικών αριστουργημάτων στα εγχώρια πολιτιστικά ιδρύματα, δίνοντας την ευκαιρία στο κοινό να θαυμάσει έργα που αποτελούν ορόσημα της ελληνικής τέχνης.
Στη δημοπρασία της 24ης Απριλίου, το έργο που δεσπόζει είναι ο εμβληματικός πίνακας του Θεόφιλου «Ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος ΧΙ Παλαιολόγος στα τείχη της Κωνσταντινούπολης», ένα σπάνιο ζωγραφικό αριστούργημα, το οποίο οι φιλόδοξοι εικαστικοί κύκλοι θέλουν να ξεπερνά τα 140.000 ευρώ. Δεν θα μπορούσε άραγε η Πολιτεία να βρει τα χρήματα αυτά για την εξαγορά ενός πίνακα που ενσαρκώνει το ελληνικό πνεύμα ηρωισμού;
Ενα ακόμη σπουδαίο έργο που κινδυνεύει να χαθεί από τα ελληνικά χέρια είναι και ο πίνακας του σπουδαίου Ελληνα θαλασσογράφου Κωνσταντίνου Βολανάκη που φέρει τον τίτλο «Η πυρπόληση της τουρκικής ναυαρχίδας». Μιλάμε φυσικά για ένα εικαστικό κομψοτέχνημα στο οποίο αποτυπώνεται με εξαιρετική εκφραστικότητα και δεξιοτεχνία μια από τις πιο λαμπρές στιγμές της Ιστορίας μας και ένα από τα εξαίσια κατορθώματα των πολύπαθων Ελλήνων ενάντια στον Τούρκο κατακτητή.
Πόσο εκτιμώνται τα ελληνικά ανδραγαθήματα; Σύμφωνα με τους διοργανωτές, το εν λόγω έργο τέχνης -το οποίο, σημειωτέον, προέρχεται από μεγάλη ιδιωτική συλλογή της Αθήνας- έχει τιμή εκτίμησης τα 120.000-170.000 ευρώ.
Συνολικά 108 έργα περιλαμβάνονται στα δημοπρατηθέντα του οίκου στο πλαίσιο του καθιερωμένου Greek Sale. Μεταξύ αυτών και ο εθνικής σημασίας πίνακας «Ο ήρωας Μάρκος Μπότσαρης» -μια δημιουργία και πάλι του Θεόφιλου-, που προσφέρεται από τον διάσημο οίκο με τιμή εκτίμησης τα 40.000-52.000 ευρώ. Πρόκειται για ένα πορτρέτο που απεικονίζει τον στρατηγό της Ελληνικής Επανάστασης, το οποίο πωλείται από Ελληνες συλλέκτες.
Στο σφυρί βγαίνει και ο περίφημος πίνακας του Γιάννη Τσαρούχη με τίτλο «Φθινόπωρο» -το κορυφαίο έργο του ανοιξιάτικου Greek Sale-, με πρωταγωνιστή το αγαπημένο του μοντέλο Ντομινίκ. Η τιμή εκτίμησής του είναι 170.000-230.000 ευρώ και πωλείται από ιδιωτική αθηναϊκή συλλογή.
Ακόμη, στη δημοπρασία της 24ης Απριλίου θα διατεθούν και δύο θεματικές -ιδιαίτερα σπάνιες- συνθέσεις του κορυφαίου Ελληνα σουρεαλιστή ζωγράφου Νίκου Εγγονόπουλου, που συνδυάζουν με πρωτοποριακό τρόπο την παράδοση της βυζαντινής τέχνης με τις κατακτήσεις της δυτικοευρωπαϊκής avant-garde. Η τιμή εκτίμησής τους είναι τα 92.000-140.000 ευρώ.
Πίνακες-διαμάντια για ξεπούλημα
Μεταξύ των ελληνικών διαμαντιών που τίθενται προς πώληση είναι και η δημιουργία του Νίκου Χατζηκυριάκου – Γκίκα, τα «Συνθεμένα σπίτια, Υδρα» (70.000-95.000 ευρώ), που αποτελεί κομψοτέχνημα της ελληνικής τέχνης, η σπουδαία «Επιστροφή από την Τροία» του Αλέκου Φασιανού (81.000-100.000 ευρώ) αλλά και το εντυπωσιακό «Πορτρέτο της κυρίας Σ» του Γεωργίου Μπουζιάνη, μία από τις 10 ελαιογραφίες που επέλεξε ο μεγάλος Ελληνας εξπρεσιονιστής για να εκπροσωπήσει την Ελλάδα στην Μπιενάλε της Βενετίας το 1950 (58.000-81.000 ευρώ).
Στο εαρινό Greek Sale μάλιστα προσφέρονται ακόμη πίνακες των Θεόδωρου Ράλλη, Μιχάλη Οικονόμου, Θεόφραστου Τριανταφυλλίδη, Σπύρου Παπαλουκά, Κωνσταντίνου Μαλέα, Σπύρου Βασιλείου, Παναγιώτη Τέτση, Κώστα Κουλεντιανού, Γιώργου Ζογγολόπουλου, Θεόδωρου Στάμου, Κώστα Τσόκλη.
