Βραδιές γεμάτες ήχους, εικόνες και αναπάντεχα δρώμενα περιμένουν στην Αποβάθρα του Τρένου στο Ρουφ όλους εκείνους που αγαπούν την τέχνη και την ωραία ατμόσφαιρα. Μπορεί τον χειμώνα μπαίνοντας στα βαγόνια αυτού του πρωτότυπου πολυχώρου να αισθάνεται κανείς ότι βρέθηκε ξαφνικά σε μια άλλη εποχή, όμως και τώρα, που βρισκόμαστε στην καρδιά του καλοκαιριού, το Τρένο συνεχίζει να «ταξιδεύει» τους όλο και περισσότερους πιστούς οπαδούς του.
Μουσικοί, ηθοποιοί, χορευτές, εικαστικοί, τραγουδιστές και street artists «ζωντανεύουν» κάθε βράδυ με το κέφι και το πάθος τους ένα από τα πιο δροσερά και καλαίσθητα σημεία της πόλης, το οποίο συμπλήρωσε φέτος 16 χρόνια δημιουργικής πορείας. «Η Αποβάθρα ήταν ένα… κρυφό χαρτί του πολυχώρου μας, που ανοίξαμε δειλά πέρυσι και φέτος συνεχίσαμε πιο θαρρετά» λέει η Τατιάνα Λύγαρη.
Η «κυριακάτικη δημοκρατία» συνάντησε τη γνωστή ηθοποιό (και σκηνοθέτη), που είχε την έμπνευση να δημιουργήσει στα βαγόνια μιας παλιάς αμαξοστοιχίας στο κέντρο της πόλης έναν πρωτότυπο χώρο πολιτισμού, όμοιος του οποίου δεν υπάρχει πουθενά αλλού. «Η αξιοποίηση της Αποβάθρας ήταν μια ιδέα που με… γαργαλούσε εδώ και χρόνια, όμως επειδή τα καλοκαίρια ετοιμαζόμασταν πάντοτε για τις χειμερινές παραγωγές πέρασε ο καιρός δίχως να υλοποιηθεί.
Από πέρυσι, λοιπόν, αποφασίσαμε ότι είναι κρίμα να στερούμαστε αυτόν τον ανοιχτό χώρο, που είναι ό,τι πρέπει για τους καλοκαιρινούς μήνες και διαθέτει ένα καταπληκτικό ντεκόρ με πρασινάδες και παλιά βαγόνια».
Κάπως έτσι ξεκίνησαν τα δρώμενα στην Αποβάθρα, μετατρέποντάς την σε καλοκαιρινό σημείο συνάντησης. «Δώσαμε έμφαση και στα εικαστικά, φιλοξενώντας εκθέσεις ζωγραφικής και γλυπτικής, αλλά κυρίως εικαστικές εγκαταστάσεις. Πρόσφατα παρουσίασαν εδώ τη δουλειά τους τελειόφοιτοι της Σχολής Καλών Τεχνών, ενώ τον Ιούνιο έλαβε χώρα για τρίτη χρονιά το μουσικό φεστιβάλ “Τα 12 Κουπέ”, που έχει γίνει πια θεσμός» συνεχίζει η Τατιάνα Λύγαρη.
Η κουβέντα μας έγινε την ώρα του δειλινού. Απολαύσαμε μυρωδάτο καφέ και παρακολουθήσαμε τις πρόβες της Καίτης Κουλιά για τη ζωντανή εμφάνισή της που είχε προγραμματιστεί για το ίδιο βράδυ στην Αποβάθρα. «Το γεγονός ότι φιλοξενούμε πολλά live φέτος δεν σημαίνει ότι σχεδιάζουμε να γίνουμε μουσική σκηνή. Απλώς, επειδή ανοιγόμαστε διαρκώς σε καινούργια πράγματα, προσθέσαμε και αυτό στο πρόγραμμά μας» εξηγεί. «Παρόλο που μπορεί κανείς να μας χαρακτηρίσει all time classic, που τα βαγόνια βγάζουν μια ρετρό ατμόσφαιρα, αυτό δεν σημαίνει ότι μέσα στο Τρένο δεν χτυπάει μια μοντέρνα και πρωτοποριακή καρδιά. Ετσι είναι όλες οι ιδέες μας, όλα τα πράγματα που κάνουμε εδώ πέρα. Και αν μελετήσει κανείς την ιστορία αυτού του χώρου, θα δει ότι πάντα είχε να προτείνει κάτι το οποίο έβρισκε μιμητές έπειτα από χρόνια. Ομως τη στιγμή που γεννιόταν ήταν πραγματικά πρωτότυπο» συνεχίζει.
«Είμαστε εδώ»
Το Τρένο στο Ρουφ ξεκίνησε τη διαδρομή του το 1997 από την ιδέα ενός θεατρικού έργου, το οποίο διαδραματιζόταν μέσα σε ένα βαγόνι τρένου. Μην έχοντας δικό της θέατρο τότε, η Τατιάνα Λύγαρη σκέφτηκε να κάνει την παράσταση στον φυσικό της χώρο. Αργότερα αυτού του είδους οι παραστάσεις έγιναν μόδα με τον όρο «site specific theater» και επεκτάθηκαν σε πολλούς και διάφορους φυσικούς χώρους, όπως σε γκαρσονιέρες ή γκαράζ, ακόμη και μέσα σε αυτοκίνητα.
Το μιούζικαλ για δύο «Λαχτάρα για κεράσια» ήταν το πρώτο έργο που παρουσιάστηκε στο Τρένο στο Ρουφ, το οποίο εν συνεχεία επεκτάθηκε σε όλους τους τομείς: λογοτεχνία, εικαστικά, παιδικό θέατρο, εστίαση με τη μορφή της υψηλής γαστρονομίας και τώρα τελευταία προβολές κινηματογραφικών ταινιών.
«Δεν νομίζω ότι έχουμε αφήσει εκτός κάποια μορφή τέχνης. Παρ’ όλα αυτά εγώ αντλώ τη δύναμή μου από τη διάθεση που έχουν οι νέοι άνθρωποι όταν έρχονται εδώ και μου λένε πόσο τους εμπνέει ο πολυχώρος. Και αυτό διότι είναι ένας χώρος ζωντανός, που κινείται και μεταπλάθεται κάθε φορά ανάλογα με τις ανάγκες. Αυτήν τη στιγμή αισθάνομαι ότι ο κόσμος έχει ανάγκη να βγει, να πάρει μια ανάσα από τα προβλήματα και τις στεναχώριες που περνάει μέσα στη ζεστή καλοκαιρινή πρωτεύουσα».
Πάντως, όπως επισημαίνει η Τατιάνα Λύγαρη, είναι πολύ δύσκολο πια να επιβιώσει κάτι στην Αθήνα. «Αν πάρουμε τα πράγματα με βάση τους επιχειρηματικούς νόμους, θα έπρεπε να είχαν κλείσει πολλοί χώροι πολιτισμού εδώ και καιρό, αφού δεν βγάζουν κέρδος. Τι κάνουμε; Αντλούμε αποθέματα από τα ενδότερα των αντοχών μας και συνεχίζουμε να αγωνιζόμαστε με πάθος και οργή για ένα αβέβαιο μέλλον… Ομως εάν τα παρατήσουμε θα είναι σαν να πεθαίνουμε. Και αυτό, τουλάχιστον καλλιτεχνικά, δεν αντέχουμε να το κάνουμε. Ετσι απλώς υπάρχουμε. Είμαστε εδώ και όσο πάει…».
«Εχουμε περάσει τόσα και όμως συνεχίζουμε να μη μαθαίνουμε. Καιρός να αλλάξουμε σελίδα»
Για τη δημιουργό του Τρένου στο Ρουφ η κοινωνία μας έχει χάσει τον στόχο της, τα αντίβαρα που πρέπει να έχει, ίσως και την ελπίδα της… «Δεν υπάρχει πια πυξίδα. Δεν ξέρουμε πού πάμε ούτε ποιοι είμαστε και αυτό, που είναι βαθύτατο υπαρξιακό πρόβλημα, δημιουργεί ένα χάος γύρω μας. Αν με ρωτήσετε τι είναι αυτό που με ωθεί να συνεχίζω να δουλεύω 20 ώρες το 24ωρο, είναι μια οργή για τα πράγματα που δεν άλλαξαν και οφείλουν να αλλάξουν».
Τι θα άλλαζε η ίδια; «Τη νοοτροπία των ανθρώπων, αυτό που οι γονείς πρέπει να μεταδίδουν στα παιδιά τους από μωρά. Τι είναι αυτό; Το σωστό. Ποιο είναι το σωστό; Η κρίση, η σκέψη, η γνωριμία με τον εαυτό μας, το ήθος, η αξιοπρέπεια, η συνέπεια, η ευθύνη, πράγματα δηλαδή που δεν τα έχει ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας μας ή, και αν τα είχε -που τα είχε-, τα έχασε τις τελευταίες δεκαετίες. Δεν πρέπει να μεταθέτουμε τις ευθύνες στους έξω από μας. Πάντα κάποιος άλλος φταίει, όχι εμείς. Αυτό το “δεν φταίμε εμείς” έχει να κάνει με τη γνωριμία της ύπαρξής μας και νομίζω ότι αυτήν τη στιγμή είναι το μεγάλο πρόβλημα της κοινωνίας μας. Η ελληνική κοινωνία πρέπει να γυρίσει στον εαυτό της, να κάνει μια ενδοσκόπηση, χωρίς ενοχές… Ο,τι έγινε έγινε, δεν περάσαμε και άσχημα. Τώρα όμως ήρθε η ώρα να κλείσουμε το παλιό κεφάλαιο και να ανοίξουμε ένα καινούργιο. Λοιπόν, αυτό το καινούργιο κεφάλαιο η κοινωνία δεν θέλει να το ανοίξει. Και δεν μιλάω πολιτικά αλλά υπαρξιακά, γιατί το πολιτικό ακολουθεί».
Για την Τατιάνα Λύγαρη τα θετικά στοιχεία του λαού μας αντιστρέφονται εύκολα και γίνονται αρνητικά. «Είμαστε φιλεύσπλαχνοι και γενναιόδωροι όταν ο άλλος δίπλα μας υποφέρει. Οταν όμως ο διπλανός μας ευημερεί μπορεί να γίνουμε ζηλόφθονες και κακοί. Ακόμη, ένα μεγάλο μας προσόν είναι ότι έχουμε το πολυμήχανο του Οδυσσέα. Δεν είναι τυχαίο που λέμε πάντα ότι ο Ελληνας θα βρει τη λύση. Γιατί λοιπόν αυτό το προτέρημα μας κάνει να διαπρέπουμε στο εξωτερικό και στην Ελλάδα το χρησιμοποιούμε πολύ συχνά για να παρακάμψουμε τους νόμους και να υπερπηδήσουμε τους κανόνες;».
Στα 16 χρόνια του ταξιδιού της με το Τρένο στο Ρουφ ήταν πολλές οι συγκινητικές στιγμές που θυμάται. «Οταν ξέσπασε ο πόλεμος στη Γιουγκοσλαβία, ήμουν στο βαγόνι του εστιατορίου με δύο συνεργάτες μου εκείνη την εποχή, εκ των οποίων ο ένας έτυχε να είναι Σέρβος. Ο κόσμος είχε φύγει και πίναμε οι τρεις μας ένα ποτήρι κρασί. Ξαφνικά χτυπάει το τηλέφωνο και ειδοποιούν τον Σέρβο ότι κηρύχτηκε πόλεμος και πέφτουν βόμβες κοντά στο σπίτι του. Και επειδή ο ένας από τους δύο ήταν εξαιρετικός μουσικός, πήρε το βιολί του και άρχισε να παίζει έναν πολύ θλιμμένο σκοπό. Αυτή είναι μια ανάμνηση που με συγκινεί πάντοτε, γιατί με κάνει να συνειδητοποιώ ότι όλοι είμαστε κάτω από τον ίδιο ουρανό. Αυτό που συνέβη τότε στη Γιουγκοσλαβία ήταν δίπλα μας. Και όμως δεν πήραμε χαμπάρι… Δεν μας επηρέασε. Ενα ακόμη ελάττωμα που έχουμε λοιπόν είναι ότι είμαστε ένας λαός χωρίς μνήμη. Εχουμε περάσει τόσα και όμως δεν μαθαίνουμε, ούτε θυμόμαστε».
«Η τέχνη είναι πιο “ακριβή” από ένα καρβέλι ψωμί»
Η γνωστή ηθοποιός και σκηνοθέτης δηλώνει κατά της υπερβολικής μείωσης στην τιμή των εισιτηρίων του θεάτρου. «Εχω αρχίσει και το λέω από πέρυσι. Βεβαίως ο αντίλογος είναι ισχυρός, αφού ο κόσμος δεν έχει χρήματα. Πιστεύω ότι απαξιώνεται η τέχνη με αυτόν τον τρόπο, στο μυαλό των ανθρώπων δημιουργείται το προφίλ του καλλιτέχνη που πρέπει να πεινάει και να υποφέρει. Μαθαίνεις ότι η τέχνη πρέπει να είναι τζάμπα και αυτό είναι λάθος. Διότι η τέχνη είναι πιο “ακριβή” από ένα καρβέλι ψωμί και ως πολύτιμη πρέπει να αντιμετωπίζεται. Αρα, λοιπόν, τα 5 ευρώ που έχει φτάσει το εισιτήριο σε πολλές παραστάσεις ή έστω και τα 10 θεωρώ ότι είναι ένα ευτελές ποσό το οποίο απλώς εισπράττουμε, χωρίς να μπορούμε να πληρώσουμε ουσιαστικά κανέναν. Οι άνθρωποι πρέπει να ασφαλιστούν, πρέπει να πληρωθούν και εμείς να δημιουργούμε παραστάσεις ωραίες, όχι μίζερες και φτιαγμένες με κουρέλια. Τα 5 ευρώ είναι ένα γελοίο ποσό που δεν θα έπρεπε να επιτρέπεται στον χώρο. Δεν μπορεί το εισιτήριο στο σινεμά να είναι πιο ακριβό από του θεάτρου και δυστυχώς 5 ευρώ είσοδος στο παιδικό θέατρο θα είναι μια πραγματικότητα τον χειμώνα. Αυτήν τη στιγμή διαμορφώνουμε γενιές ανθρώπων που θα απαξιώνουν ακόμη περισσότερο την τέχνη και τον πολιτισμό. Το αποτέλεσμα αυτού του πράγματος το έχουμε δει ήδη. Φανταστείτε τι θα δούμε στο μέλλον…».
Info: Αποβάθρα της αμαξοστοιχίας θεάτρου το Τρένο στο Ρουφ. Σιδηροδρομικός σταθμός Ρουφ, επί της Κωνσταντινουπόλεως. Πρόγραμμα εκδηλώσεων στην ιστοσελίδα www. totrenostorouf.gr
Ηλίας Μαραβέγιας
Φωτ: Χρήστος Ζήνας
