Νυστέρια και άγκιστρα της αρχαιότητας θα πάρουν σε λίγους μήνες τις θέσεις τους στις προθήκες δίπλα σε εντυπωσιακά πήλινα ανάγλυφα που απεικονίζουν ασθενείς από την ομηρική εποχή. Η εξέλιξη των αρχαίων θεραπευτικών πρακτικών από τη μαγικοθρησκευτική θεραπεία στην επιστημονική ιατρική μπαίνει στο μικροσκόπιο της νέας μεγάλης έκθεσης που θα εγκαινιαστεί -και με τις ευλογίες του ΚΑΣ- στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης τον προσεχή Νοέμβριο. Ο τίτλος της είναι «Ιασις: Υγεία – Νόσος – Θεραπεία από τον Ομηρο στον Γαληνό» και θα φιλοξενηθεί στο αγαπημένο πολιτιστικό κέντρο έως και τον Μάιο του 2015.
Κατά την προχθεσινή συνεδρίαση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου δόθηκε το πράσινο φως για τον δανεισμό 282 αρχαίων αντικειμένων από 41 μουσεία της Ελλάδος, της Κύπρου, της Ιταλίας, της Γαλλίας, της Βρετανίας, της Δανίας και της Ολλανδίας. Ολα αυτά τα μοναδικά αρχαιολογικά ευρήματα θα πλαισιώσουν τη διαχρονική θεματολογία της παρουσίασης, η οποία εστιάζει στην αιώνια προσπάθεια του ανθρώπου να… παραμείνει υγιής.
Διαρθρωμένη σε τρεις θεματικές ενότητες, η έκθεση θα εκτυλίσσεται σε συνολικά έξι αίθουσες του μουσείου. Στην πρώτη ενότητα οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να δουν αντικείμενα που εικονογραφούν τους τρόπους υγιεινής διαβίωσης (επί παραδείγματι τη διατροφή) αλλά και όσα σχετίζονται με την προσωπική, καθώς και τη δημόσια υγιεινή. Για παράδειγμα, στις προθήκες του πολιτιστικού ιδρύματος θα εκτίθενται τα περίφημα πήλινα κομμάτια από τον Πεισιστράτειο υδρευτικό αγωγό της Αθήνας από τα τέλη του 6ου αιώνα, καθώς και αγγεία με πρωταγωνιστές αθλητές που πλένονται.
Η δεύτερη ενότητα προσεγγίζει με αρχαιολογικό τρόπο τους εξωτερικούς και εσωτερικούς παράγοντες που διαταράσσουν την αρμονική ισορροπία του οργανισμού και τελικά οδηγούν το άτομο στη νόσο. Εδώ θα δούμε εντυπωσιακά εκθέματα, όπως απεικονίσεις ασθενών πάνω σε μαρμάρινα ανάγλυφα και πήλινα ειδώλια, αλλά και ιστορικές μαρτυρίες, όπως η αναφορά του Θουκυδίδη στον λοιμό που ξέσπασε στην Αθήνα στις αρχές του Πελοποννησιακού Πολέμου (430 π.Χ.).
Η τρίτη και τελευταία κατηγορία είναι χωρισμένη σε τρεις υποενότητες, με τους ευδιάκριτους τίτλους «Ομηρική Ιατρική», «Θεουργική Ιατρική» και «Επιστημονική Ιατρική». Στην πρώτη, που χρονολογικά μας πίσω στον χρόνο και στα ομηρικά έπη, περιλαμβάνονται οι αρχαιότερες μαρτυρίες για τις μεθόδους αντιμετώπισης και περιποίησης των πολεμικών τραυμάτων με διάφορα φυτικά φάρμακα και επιδέσεις. Σε αυτή θα θαυμάσουν οι επισκέπτες δύο πήλινες πινακίδες της Γραμμικής Β, στις οποίες βρίσκονται καταγεγραμμένες οι λέξεις i-ja-te (ιητήρ) και pa-ma-ko (φάρμακο), αλλά και αγγεία, μάρμαρα και πήλινα ανάγλυφα όπου απεικονίζονται σκηνές περιποίησης των τραυματισμένων ομηρικών ηρώων.
Η δεύτερη υποενότητα, από την άλλη, «μιλά» μέσα από χαρακτηριστικά αντικείμενα για τους βασικούς εκπροσώπους της θεουργικής ιατρικής, όπως ο Ασκληπιός, αλλά και τα μέλη της οικογένειάς του, ενώ στην τελευταία υποενότητα προσεγγίζεται το ζήτημα της θεραπείας, απαλλαγμένο από τις θρησκευτικές αντιλήψεις, με ορθολογικό και επιστημονικό τρόπο.
Γιώτα Βαζούρα
