Η ταχεία προέλαση των δυνάμεων του ISIS στο Ιράκ και η έλλειψη αντιστάσεως εκ μέρους του ιρακινού στρατού ήταν η αιτία για να δημιουργηθεί μία εικόνα επικείμενης καταρρεύσεως του στρατιωτικού δυναμικού του καθεστώτος του Ιράκ και του συνακόλουθου χάους που θα επικρατούσε σε αυτή τη δύσμοιρη χώρα -και όχι μόνο- σε μία τέτοια περίπτωση.
Μία πιο προσεκτική ματιά στις στρατιωτικές εξελίξεις δίνει όμως μία εικόνα πολύ πιο σύνθετη. Καταρχάς, θα πρέπει να επισημανθεί ότι η πρόβλεψη για μία πιθανή κατάληξη σε μία σύγκρουση, η οποία είναι υπό εξέλιξη, κατά κανόνα είναι τουλάχιστον άγνωστη για όσους είναι έξω από αυτήν, δεδομένου ότι στερούνται των ζωτικών στοιχείων που διαθέτουν οι υπηρεσίες πληροφοριών όσων κυβερνήσεων έχουν άμεσο ενδιαφέρον γι’ αυτήν, λόγω της ζωτικής σημασίας αξίας της περιοχής. Τούτο, άλλωστε, πολλές φορές συμβαίνει και για τις άμεσα εμπλεκόμενες πλευρές στον πόλεμο πλευρές, δεδομένης της μορφής του πολέμου που διεξάγεται με σκοπούς, δυνάμεις και μέσα και της ουσιαστικής σημασίας εμπλοκής εθνοτικών και θρησκευτικών παραγόντων που συχνά εκφεύγουν της στρατιωτικής λογικής. Για να το πούμε απλά, τόσο οι κυβερνητικές δυνάμεις του Ιράκ όσο και οι δυνάμεις του ΙSIS είναι πολύ πιθανό να αγνοούν ακόμη και τις θέσεις των δικών τους και, φυσικά, και των αντίπαλων δυνάμεων, τόσο λόγω της ελλείψεως συστημάτων διοικήσεως, ελέγχου και επικοινωνιών όσο και εκ της ρευστότητας και της μεταβλητότητας που παρουσιάζουν μορφές πολέμου όπως αυτή που εκτυλίσσεται στο Ιράκ και στη Συρία.
Μία βασική παράμετρος για την εξαγωγή ακόμη και των πλέον στοιχειωδών παρατηρήσεων και συμπερασμάτων είναι η ανάγκη θεωρήσεως της καταστάσεως στο Ιράκ σε συνδυασμό με την κατάσταση στη Συρία, δεδομένου ότι στην ουσία πρόκειται για ένα ενιαίο θέατρο επιχειρήσεων, γεγονός που προκύπτει από την κατοχή τόσο ιρακινού όσο και συριακού εδάφους από τις δυνάμεις του ΙSIS. Τούτο περιπλέκει ακόμη περισσότερο την κατάσταση, δεδομένου ότι άλλα είναι τα συμφέροντα ισχυρών εξωγενών παραγόντων για το Ιράκ και άλλα για τη Συρία.
Σε ένα πρώτο επίπεδο, η εικόνα που συντίθεται είναι ότι το ΙSIS, με δυνάμεις που εκτιμώνται σε μερικές χιλιάδες (10.000 άνδρες είναι η πλέον διαδεδομένη εκτίμηση), επέτυχε να φέρει το καθεστώς του Ιράκ στα πρόθυρα καταρρεύσεως, να νικήσει μείζονες στρατιωτικούς σχηματισμούς του, να κυριεύσει μεγάλες ποσότητες πολεμικού υλικού, να αποκτήσει μεγάλα χρηματικά ποσά από τις τράπεζες στη Μοσούλη (495.000.000 δολάρια αναφέρουν οι σχετικές πληροφορίες) και να αναχθεί σε κυβερνητική Αρχή σε μεγάλα τμήματα του ιρακινού εδάφους που κατοικούνται από σουνίτες. Οι επιτυχίες αυτές δεν οφείλονται μόνο στις δυνάμεις του ISIS, γιατί έγιναν με τη συνεργασία των μπααθιστών του Σαντάμ και με δυνάμεις από σουνιτικές φυλές της περιοχής που είχαν τεθεί στο περιθώριο από την κυβέρνηση Αλ Μαλίκι.
Οι συνέπειες για την εικόνα του ISIS, κυρίως από ψυχολογικής πλευράς και της γενικής του εικόνας ως μίας δύναμης ικανής να εκτελεί μείζονες επιχειρήσεις με επιτυχία, είναι προφανείς. Επιπλέον, με το υλικό που κυρίευσε από τις κυβερνητικές δυνάμεις του Ιράκ αναμένεται να ενισχύσει σημαντικά τις δυνάμεις του, αυξάνοντας την ικανότητά τους για κίνηση μέσω των πολλών οχημάτων που εξασφάλισε από τα στρατόπεδα του ιρακινού στρατού (υπό την προϋπόθεση ότι θα μπορεί να τα συντηρήσει) και με την εξασφάλιση μεγάλων ποσοτήτων πυρομαχικών. Επίσης, με τα ποσά που απέκτησε από τις τράπεζες της Μοσούλης θα είναι σε θέση να διατηρήσει και να αυξήσει τις δυνάμεις του με τη στρατολόγηση νέων μαχητών και να παράσχει τρόφιμα και γενικώς εφόδια καθώς και κυβερνητικές υπηρεσίες στις περιοχές που κατέλαβε.
Οι αρνητικές συνέπειες για το ISIS θα είναι η ανάγκη να διεξάγει επιχειρήσεις σε δύο μέτωπα, Ιράκ και Συρία, με την ίδια κατά βάση δύναμη των περίπου 10.000 μαχητών, εκ των οποίων περίπου το ήμισυ είναι στο Ιράκ, με προφανή ανάγκη να ενισχύσει τις τελευταίες με μεγαλύτερες δυνάμεις στο άμεσο μέλλον και πρώτη συνέπεια την εξασθένηση των δυνατοτήτων του στη Συρία. Μία άλλη συνέπεια είναι ότι η ανάγκη ελέγχου του εδάφους που κατέλαβε θα επιβάλει επίσης την ενίσχυση των δυνάμεών του στις περιοχές αυτές, την ίδια στιγμή που οι δυνάμεις του Ασαντ, που βλέπουν τον κίνδυνο από την είσοδο πολεμικού υλικού από το Ιράκ στη Συρία, ενέτειναν πρόσφατα τις επιχειρήσεις εναντίον των δυνάμεων του ISIS. Για παράδειγμα, στο διάστημα 15-16 Ιουνίου η αεροπορία του συριακού καθεστώτος έπληξε στόχους της οργανώσεως στις επαρχίες Ράκα και Χάσακα. Αν τούτο συνεχισθεί, οι δυνάμεις του ΙSIS στις περιοχές αυτές θα δοκιμασθούν σκληρά.
Ο κίνδυνος για πόλεμο φθοράς και η εξήγηση για την κατάληψη της Μοσούλης
Η μεγάλη πρόκληση για το ISIS είναι ότι, όπως εξελίσσονται τα πράγματα, δεν αποκλείεται να αναγκασθεί σύντομα να μάχεται σε τρία μέτωπα: εναντίον των δυνάμεων αντίπαλων οργανώσεων στη Συρία, εναντίον των κυβερνητικών δυνάμεων στην Συρία και εναντίον των δυνάμεων του ιρακινού καθεστώτος στο Ιράκ. Να σημειωθεί ότι μετά τις επιτυχίες του ISIS στο Ιράκ οι Ιρακινοί σιίτες που πολεμούσαν στο πλευρό του Ασαντ απεχώρησαν από τη Συρία για να ενισχύσουν το μέτωπο εναντίον των σουνιτών του ΙSIS στο Ιράκ.
Αυτό που θεωρείται αρκετά πιθανό για την ώρα είναι ότι ο κλιμακούμενος πόλεμος στο Ιράκ θα συνεχισθεί για κάποιο διάστημα ακόμη, το οποίο δεν είναι δυνατόν να προσδιορισθεί. Εάν η κατάσταση στο Ιράκ εξελιχθεί σε έναν παρατεταμένο πόλεμο φθοράς, τούτο θα αναγκάσει τo ISIS να διεξαγάγει έναν διμέτωπο ή και τριμέτωπο πόλεμο, στον οποίο θα πρέπει να διαθέσει δυναμικό και μέσα εναντίον πολλαπλών απειλών, να αντικαταστήσει τις απώλειές του (σ.σ.: ήδη ο Αλ Μπαγντάτι έκανε έκκληση για βοήθεια από τους απανταχού της Γης σουνίτες), να ενσωματώσει στις δυνάμεις του το πολεμικό υλικό και οπλικά συστήματα που κυρίευσε από τις κυβερνητικές δυνάμεις του Ιράκ, να ασκήσει έλεγχο στις περιοχές που κατέλαβε και ταυτόχρονα να αντιμετωπίζει επιτυχώς τις αναμενόμενες μετά βεβαιότητας αντεπιθέσεις των δυνάμεων του Ιράκ και τις συνεχείς πιέσεις από τις αντίπαλες οργανώσεις στη Συρία, ένα τεράστιο δηλαδή έργο για μία οργάνωση του μεγέθους του.
Αυτό που φαίνεται ως η πιθανότερη κατάληξη στο μέτωπο του Ιράκ, τώρα που η ορμή των δυνάμεων του ISIS φαίνεται να ανακόπτεται σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, είναι η αποτελμάτωση στον τομέα των επιχειρήσεων και η προέλασή του μέχρι τα βόρεια της Βαγδάτης, χωρίς δυνατότητα περαιτέρω προόδου και κατάληψης της ίδιας της Βαγδάτης. Και τούτο διότι σε αντίθεση με τη Μοσούλη, μία πόλη 2.000.000 σε σουνιτική περιοχή και με πλειονότητα σουνιτών, η Βαγδάτη είναι μία πόλη 9.000.000, με το 75%-80% των κατοίκων της να είναι σιίτες. Η εξήγηση για την κατάληψη της Μοσούλης και την ανατροπή των κυβερνητικών δυνάμεων από τις δυνάμεις του ISIS είναι ότι ο Αλ Μαλίκι είχε στείλει στη σουνιτική αυτή περιοχή μεραρχίες, με την πλειονότητα των στελεχών και των ανδρών τους να αποτελείται από σουνίτες Αραβες και Κούρδους, τους σιίτες να μην έχουν κανέναν λόγο να διακινδυνεύσουν τη ζωή τους για να προστατεύσουν μία σουνιτική πόλη και τελικό αποτέλεσμα την κατάρρευση των ιρακινών δυνάμεων. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι η προέλαση των δυνάμεων του ISIS έγινε σε καθαρά σουνιτικές περιοχές.
Η Βαγδάτη και οι σιίτες μαχητές
Στην περίπτωση της Βαγδάτης και των σιιτικών περιοχών εν γένει, τα πράγματα είναι τελείως διαφορετικά, με τους σιίτες εθελοντές να προστρέχουν κατά χιλιάδες να πολεμήσουν εναντίον των σουνιτών, όπως επίσης και τα εμπειροπόλεμα στελέχη της σιιτικής πολιτοφυλακής (από τις μάχες της περιόδου 2006-2008). Οι δυνάμεις του Ιράκ ενισχύονται ακόμη από σιίτες μαχητές από το Ιράν, καθώς και πρόσφατα από τρία τμήματα, επιπέδου τάγματος, από την επίλεκτη δύναμη Quds, που θεωρούνται το αντίστοιχο των Αμερικανών πρασινοσκούφηδων (Green Beret) και συνήθως έχουν ρόλο εκπαιδευτών και στρατιωτικών συμβούλων.
Από τα παράδοξα και του πολέμου αυτού είναι ότι, εκτός από τους Ιρανούς, οι Αμερικανοί απέστειλαν επίσης 300 στρατιωτικούς συμβούλους στο Ιράκ, με σκοπό να βοηθήσουν τις δυνάμεις του Ιράκ στον αγώνα τους εναντίον του ISIS.
Συμπέρασμα; Και πάλι είναι νωρίς ακόμη.
Μάνος Ηλιάδης
