Στις αρχές Σεπτεμβρίου ο νέος πρόεδρος της Κομισιόν Ζαν Κλοντ Γιούνκερ θα παρουσιάσει τη νέα σύνθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δίνοντας το εναρκτήριο λάκτισμα για έναν νέο αγώνα δρόμου στην Ε.Ε.: μια μάχη ενάντια στην ύφεση, στη στασιμότητα και την κοινωνική δυσφορία. Ο φετινός Αύγουστος έδωσε μια πρόγευση αυτών που θα ακολουθήσουν σε μια Ευρώπη που συνταράσσεται όχι μόνο από τη βαθιά οικονομική κρίση αλλά και από τις επιπτώσεις των γεωπολιτικών αλλαγών που συντελούνται κοντά σε αυτήν. Από την ουκρανική κρίση και το ρωσικό εμπάργκο έως τον νέο κύκλο βίας στη Μέση Ανατολή, η Ευρώπη καλείται να πληρώσει το τίμημα.
Από την Ελλάδα έως την Πορτογαλία και από την Ιταλία έως τη Γαλλία και τη Γερμανία οι εξελίξεις προϊδεάζουν για μια σειρά αλλαγών, στις περισσότερες περιπτώσεις με τη μορφή νέων μέτρων, που θα προκαλέσουν νέα κοινωνική αναταραχή. Ο «χαρισματικός» Ματέο Ρέντσι στην Ιταλία ετοιμάζεται να επιβάλει μέτρα περικοπής δαπανών με την ίδια «ευκολία» που ετοιμάζεται να κάνει ο μη δημοφιλής Φρανσουά Ολάντ στη Γαλλία. Στην Πορτογαλία, η διάσωση της τράπεζας BES έχει προκαλέσει ρίγος ανησυχίας γι’ αυτά που θα ακολουθήσουν. Στην Ελλάδα η κυβέρνηση αναμένει την έγκριση της τρόικας για φοροαπαλλαγές που, εάν δεν δοθούν, θα οδηγήσουν σε νέα προβλήματα, ενώ στη Γερμανία η οικονομία παρουσιάζει απροσδόκητη συρρίκνωση.
Στη Γαλλία
Το κύριο άρθρο της εφημερίδας «Liberation» στις αρχές της εβδομάδας δίνει το στίγμα της οργής που επικρατεί στη Γαλλία, μια χώρα που θα μπορούσε να αποτελέσει καταλύτη εξελίξεων σε ολόκληρη την Ευρώπη. «Ενας λαϊκός θυμός θα τιμωρήσει μια μέρα την παράλογη πολιτική που επιβάλλει εδώ και επτά χρόνια η άρχουσα τάξη της Ευρώπης. Επτά χρόνια λιτότητας, επτά χρόνια δυστυχίας» έγραφε στο κύριο άρθρο της η εφημερίδα μετά την ανακοίνωση των μέτρων λιτότητας της κυβέρνησης Ολάντ. Τα τελευταία νούμερα είναι αποκαλυπτικά, όπως σημείωνε η «Liberation»: Η οικονομία της ευρωζώνης έπαψε να αναπτύσσεται εδώ και έξι μήνες και βρίσκεται αντιμέτωπη με τον εφιάλτη του αποπληθωρισμού, γεγονός που επιφυλάσσει επιπλέον δυστυχία. Η Ευρώπη είναι η μοναδική περιοχή στον κόσμο που συνδυάζει επικίνδυνες οικονομικές ανισότητες, στάσιμη παραγωγή και μαζική ανεργία. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα στραγγάλισε την ανάπτυξη. Οι παραλογισμοί των Βρυξελλών για περικοπές στους εθνικούς προϋπολογισμούς την αποτελείωσε. Κάποιοι αντιλήφθηκαν το μέγεθος του παραλογισμού, όπως ο Μάριο Ντράγκι. Αλλά το κακό είχε γίνει ήδη.
Ποιο είναι το λάθος του Φρανσουά Ολάντ; Οτι έπεσε σε αυτή την παγίδα. Σίγουρα χρειάζονταν μεταρρυθμίσεις. Σίγουρα δεν έπρεπε να μεγεθύνουμε τα ελλείμματα και να ζούμε αενάως με δανεικά. Αλλά την ίδια στιγμή έπρεπε να κόψουμε τις γέφυρες με τον ευρωπαϊκό μαρασμό και τα δόγματα της οικονομίας. Τα φάρμακα είναι γνωστά: επανεκκίνηση, πιο ελαστική πολιτική, μεταρρυθμίσεις στις δομές και αναβολή των στόχων του προϋπολογισμού. Μένει μια μικρή ελπίδα…
Η Γαλλία, η οποία σημειώνει μηδενική ανάπτυξη και παλεύει με το τέρας της ύφεσης, ζητεί τώρα τη σθεναρή αντίδραση της Ευρώπης και την παρέμβαση της ΕΚΤ για αποδυνάμωση της τιμής του ευρώ. Αυτό ζήτησε εκ νέου ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών Μισέλ Σαπέν.
Στην Ιταλία
Η Ιταλία βλέπει την οικονομία της να αναπτύσσεται με αισθητά βραδύτερο ρυθμό από τον μέσο όρο της ευρωζώνης από τα πρώτα χρόνια της νομισματικής ένωσης και προβλέπεται ότι αυτό δεν θα μεταβληθεί φέτος. Ο Ρέντσι, ο οποίος πρωταγωνιστεί στις εκκλήσεις να υπάρξει μια πιο χαλαρή ερμηνεία των δημοσιονομικών κανόνων της Ε.Ε., προκειμένου να δοθεί έμφαση στην προώθηση της ανάπτυξης, δέχεται πιέσεις να κινηθεί ταχύτερα σε ό,τι αφορά την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων για τις οποίες έχει δεσμευτεί, ιδίως μετά τη δημοσίευση των στοιχείων για την πορεία της ιταλικής οικονομίας την περασμένη εβδομάδα. Οπως αναφέρει ο ιταλικός Τύπος, το πρώτο μέτρο στο οποίο ποντάρει η ιταλική κεντροαριστερή κυβέρνηση είναι το λεγόμενο «συμβόλαιο με αυξανόμενες, βαθμιαίες εγγυήσεις για τους εργαζομένους». Πρόκειται για ένα νέο μέτρο, βάσει του οποίου για τα πρώτα τρία χρόνια μετά την πρόσληψή τους οι εργαζόμενοι θα μπορούν να απολύονται χωρίς κανενός είδους περιορισμό. Αυτό, όμως, σημαίνει ότι ανατρέπεται ο μέχρι τώρα νόμος που έθετε αυστηρά όρια στις απολύσεις για τις επιχειρήσεις με πάνω από 15 εργαζομένους. Τα συνδικάτα προετοιμάζονται για μετωπική σύγκρουση το φθινόπωρο, ενώ η κοινωνική δυσαρέσκεια, ιδιαίτερα στο νότιο τμήμα της χώρας, έχει πάρει τη μορφή χιονοστιβάδας.
Στην Πορτογαλία
Η πορτογαλική κυβέρνηση, μετά την «κατάρρευση» της τράπεζας BES, προσπαθεί να συγκρατήσει τις επιπτώσεις από μια τραπεζική κρίση λίγους μήνες μετά την έξοδο της χώρας από το μνημόνιο. Ο πρωθυπουργός της Πορτογαλίας Πέδρο Πάσος Κοέλιο δηλώνει αποφασισμένος να μην προχωρήσει σε περαιτέρω μέτρα στον τομέα των συντάξεων έως το τέλος της θητείας της κυβέρνησής του, μετά και την απόρριψη από το Συνταγματικό Δικαστήριο του ειδικού φόρου στις συντάξεις. Υπογραμμίζοντας ότι το συγκεκριμένο ζήτημα αποτελεί «εθνικό πρόβλημα», ο πρωθυπουργός απηύθυνε κάλεσμα προς την αντιπολίτευση, λέγοντας ότι είναι έτοιμος να διαπραγματευτεί μια μεταρρύθμιση που θα εφαρμοστεί από τον νικητή των εκλογών του 2015. Το Συνταγματικό Δικαστήριο της Πορτογαλίας απέρριψε το μέτρο της φορολόγησης στις συντάξεις που επρόκειτο να τεθεί σε ισχύ το 2015, αλλά διατήρησε τις περικοπές στις συντάξεις που έχουν ήδη τεθεί σε εφαρμογή ως μέρος της συμφωνίας με την τρόικα. Οι περικοπές στους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων είναι για ποσά άνω των 1.500 ευρώ και με αυτό το μέτρο η κυβέρνηση εκτιμά ότι η χώρα θα τηρήσει φέτος τον στόχο να μειωθεί το έλλειμμα στο 4% του ΑΕΠ.
Στη Γερμανία
Η γερμανική Bundesbank προειδοποίησε ότι οι παγκόσμιες εντάσεις, όπως η κρίση στην Ουκρανία, επιβαρύνουν το outlook της μεγαλύτερης οικονομίας της Ευρώπης, θέτοντας τις προηγούμενες εκτιμήσεις για τη δυναμική της ανάπτυξης της χώρας σε κίνδυνο. Η γερμανική Κεντρική Τράπεζα ανακοίνωσε ότι οι κυρώσεις που εφαρμόστηκαν από τα δυτικά κράτη εναντίον της Ρωσίας, μαζί με τα αντίμετρα που έχει θέσει σε εφαρμογή αυτή με τη σειρά της, πλήττουν τις εξαγωγικές εταιρίες, καθώς και εγχώριος κλάδους της οικονομίας, όπως οι κατασκευές. Τα σχόλια της Bundesbank ακολουθούν την ανακοίνωση της γερμανικής στατιστικής υπηρεσίας λίγες μέρες νωρίτερα για τα προκαταρκτικά στοιχεία του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος του δεύτερου τριμήνου, το οποίο συρρικνώθηκε κατά 0,2% σε σχέση με το πρώτο.
Οι Βρυξέλλες θεωρούν «απαραίτητη» την αύξηση των μισθών στη Γερμανία, καθώς έτσι η χώρα θα μπορέσει να βοηθήσει και τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Αυτό δήλωσε προ ημερών ο Ευρωπαίος επίτροπος, αρμόδιος για την Απασχόληση, τις Κοινωνικές Υποθέσεις και την Κοινωνική Ενταξη, Λάσλο Αντορ. Το σκεπτικό όσων επιχειρηματολογούν υπέρ της αύξησης των μισθών στη Γερμανία είναι ότι θα είναι επωφελής για όλους στην Ε.Ε., αφού θα διορθώσει εν μέρει το χάσμα ανταγωνιστικότητας, αλλά και θα τονώσει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών στη μεγαλύτερη αγορά της Ευρώπης. Ακόμη και ο επικεφαλής της Bundesbank Γενς Βάιντμαν εκτίμησε ότι οι μισθοί έχουν περιθώριο να αυξηθούν έως και 3%, καθώς «είμαστε σχεδόν σε κατάσταση πλήρους απασχόλησης».
Το Δημοσιονομικό Σύμφωνο στη σύνοδο κορυφής
Δημοσίευμα της ιταλικής «La Repubblica» υποστήριζε ότι ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη διαπραγμάτευση για τον περιορισμό και την ουσιαστική τροποποίηση των ετήσιων στόχων και παραμέτρων που θέτει το Δημοσιονομικό Σύμφωνο. Η Ευρωπαϊκή Ενωση συζητά με τις κυβερνήσεις των χωρών-μελών τη δυνατότητα να περιοριστεί η ετήσια μείωση του δημόσιου ελλείμματος και του δημόσιου χρέους από το 0,5%, το οποίο προβλέπεται έως τώρα, στο 0,25%. Μάλιστα αναμένεται να γίνει επίσημη αναφορά στη σύνοδο κορυφής στις 30 Αυγούστου. Αποφάσεις και αλλαγές ζητούνται και από την ΕΚΤ. Σε δημοσίευμα των «Financial Times» διατυπώνονταν επικρίσεις για το γεγονός ότι η ΕΚΤ δεν πετυχαίνει να επιβάλει τον ίδιο της τον στόχο για τον πληθωρισμό, επειδή βασίζει τη στρατηγική της σε ένα οικονομικό μοντέλο με φτωχά αποτελέσματα. Αρθρογράφος της βρετανικής εφημερίδας αναφέρει ότι η ΕΚΤ θα μπορούσε να καταργήσει τον στόχο για πληθωρισμό 2% και να τον αντικαταστήσει με έναν στόχο που να αναφέρεται σε επίπεδα τιμών.
Στέλλα Θεοδώρου
