Η πραγματική του λειτουργία αποκαλύπτει ένα σύστημα αυξημένης συγκέντρωσης εξουσίας, όπου οι έλεγχοι υποβαθμίζονται και οι αποφάσεις αποσυνδέονται από κάθε ουσιαστικό δημοκρατικό αντίβαρο
• Η περίπτωση της Αννας Στρατινάκη, στη σκιά του σκανδάλου που ξέσπασε με τον πρόεδρο της ΓΣΣΕ Γ. Παναγόπουλο, δεν αφορά μόνο ακόμα ένα πρόσωπο του δημόσιου στερεώματος. Φωτίζει πλευρές του τρόπου με τον οποίο συγκροτείται και λειτουργεί η σύγχρονη εξουσία. Και η πολιτική και διοικητική της διαδρομή αναδεικνύει τη σταθερή ύπαρξη ενός «υπερκομματικού» πυρήνα, ο οποίος καταφέρνει και επιβιώνει από κόμμα σε κόμμα και από κυβερνητική θητεία σε κυβερνητική θητεία, διατηρώντας επιρροή και πρόσβαση σε κρίσιμους χρηματοδοτικούς μηχανισμούς.
- Του Ανδρέα Καψαμπέλη
• Η μετάβαση της επί σειράς ετών γεν. γραμματέως του υπ. Εργασίας από τον χώρο του ΠΑΣΟΚ σε καίριες θέσεις κυβερνητικής ευθύνης επί Νέας Δημοκρατίας αποτυπώνει με σαφήνεια αυτό το μοντέλο. Δηλαδή ένα διοικητικό και πολιτικό δίκτυο που λειτουργεί πέρα από κομματικές αναφορές, αλλά απολύτως εντός των δομών εξουσίας. Και η ένταξή της στους «αρίστους» του κ. Μητσοτάκη δεν αποτέλεσε καμία ρήξη με το παρελθόν, αλλά συνέχεια, και μάλιστα ενός συστήματος που παρουσιάστηκε ως μεταρρυθμιστικό, ενώ στην πράξη αναπαρήγαγε παλιές πρακτικές και πρόσωπα. Αντί να σηματοδοτεί την πορεία προς το μέλλον, δεν ήταν παρά οπισθοδρόμηση με τους χειρότερους όρους.
• Με τα δεδομένα που διαμορφώνονται, η υπόθεση αυτή λειτουργεί ως ακόμη μία δοκιμασία για το λεγόμενο «επιτελικό κράτος». Ενα μοντέλο που διαφημίστηκε ως εργαλείο αποτελεσματικότητας, διαφάνειας και ελέγχου, αλλά συγκέντρωσε κρίσιμες αρμοδιότητες σε κλειστούς διοικητικούς κύκλους με περιορισμένη λογοδοσία. Η πραγματική του λειτουργία αποκαλύπτει ένα σύστημα αυξημένης συγκέντρωσης εξουσίας, όπου οι έλεγχοι υποβαθμίζονται και οι αποφάσεις αποσυνδέονται από κάθε ουσιαστικό δημοκρατικό αντίβαρο.
• Σε γενικές γραμμές, το «επιτελικό κράτος» είχε μετατρέψει ευθύς αμέσως τους υπουργούς σε κλητήρες και διεκπεραιωτές των εντολών που διαβίβαζαν οι δοτοί σύμβουλοι μέσα από το Μέγαρο Μαξίμου. Τώρα φαίνεται πιο καθαρά -και με ποικίλες αφορμές- ότι ενίοτε η λειτουργία του παραπέμπει πιο πολύ σε «επιτελικό παρα-κράτος», λόγω διαφθοράς, νεποτισμού και ασυδοσίας.
• Το ερώτημα, επομένως, δεν περιορίζεται στο αν υπήρξε στην περίπτωση του ζεύγους Στρατινάκη σύγκρουση συμφερόντων που οδήγησε σε παραίτηση. Ούτε μόνο στο αν επιχειρείται να δημιουργηθεί ανάχωμα απέναντι σε μια υπόθεση που ενδέχεται να επεκταθεί. Το κρίσιμο ζήτημα είναι αν το επιτελικό κράτος λειτουργεί τελικά ως μηχανισμός ελέγχου ή ως μηχανισμός συγκάλυψης και γενικευμένης σήψης.
• Αλλωστε, η διαχείριση των ευρωπαϊκών κονδυλίων στη χώρα αποτελεί διαχρονικό πεδίο προβλημάτων και κανείς δεν πέφτει ξαφνικά από τα σύννεφα. Δεν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό, αλλά για επαναλαμβανόμενο μοτίβο: ανεπαρκείς έλεγχοι, πολιτικές παρεμβάσεις και διοικητικά δίκτυα που λειτουργούν με όρους αδιαφάνειας και ρεμούλας. Και το επιτελικό κράτος του κ. Μητσοτάκη όχι μόνο δεν ανέτρεψε αυτές τις παθογένειες, αλλά επί μια επταετία τις ενσωμάτωσε σε πιο συγκεντρωτική και αδίστακτη μορφή.
Από τη στήλη «Ο κοριός» της «δημοκρατίας»
