Δεν είναι η πρώτη φορά που συμφώνησαν ότι διαφωνούν. Ούτε είναι η πρώτη φορά που μια σύνοδος οδηγείται σε «ναυάγιο» εξαιτίας αυτών των διαφωνιών. Αυτό, όμως, που αποδεικνύεται πλέον περίτρανα είναι ότι ένας κάνει κουμάντο: η Γερμανία. Το «μέτωπο» Γαλλίας – Ιταλίας -όχι τόσο αρραγές όσο θέλουν να το παρουσιάζουν οι κ. Ολάντ και Ρέντσι- δεν είναι ικανό, για την ώρα τουλάχιστον, να αλλάξει τις ισορροπίες στους κόλπους της ευρωκοινότητας που, διασπασμένη σε μέτωπα, προχωρά με ένα βήμα εμπρός και δύο πίσω, κι αυτό με διαφορετικές ταχύτητες.
Η Σύνοδος της Ε.Ε. για την Απασχόληση, που στην πορεία της βαφτίστηκε «διάσκεψη», επιβεβαίωσε ότι το μοναδικό μέλημα του Βερολίνου είναι η ευλαβική τήρηση του Συμφώνου Σταθερότητας, των ελλειμμάτων, των προϋπολογισμών και των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων μέσω των αυστηρών προγραμμάτων λιτότητας. Κι αυτό, παρά το γεγονός ότι ακόμα και η ίδια η Γερμανία «φλερτάρει» πλέον με την ύφεση εξαιτίας των πολιτικών που ακολουθεί. Η Γαλλία και η Ιταλία, αν και άσκησαν έντονες πιέσεις για να χαλαρώσουν οι δημοσιονομικοί περιορισμοί ώστε να ενισχυθεί η οικονομική ανάπτυξη και να μειωθεί η ανεργία στην Ευρώπη, συνάντησαν την ανυποχώρητη στάση της καγκελαρίου Μέρκελ, η οποία επαναλαμβάνει σε όλους τους τόνους ότι δεν υπάρχει ανάπτυξη χωρίς μεταρρυθμίσεις. Η ίδια, βέβαια, εννοεί τη λιτότητα.
Η Σύνοδος για την Απασχόληση, λοιπόν, κατέληξε να γίνει διάσκεψη συστάσεων για τους προϋπολογισμούς. Κι αυτό την ώρα που οι προϋπολογισμοί τόσο της Γαλλίας όσο και της Ιταλίας για το 2015 κινδυνεύουν να απορριφθούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εξαιτίας της δημοσιονομικής χαλάρωσης που προβλέπουν. Ο Ιταλός πρωθυπουργός Ματέο Ρέντσι, οικοδεσπότης της συνόδου, εξέδωσε μια ανακοίνωση, ενόσω αυτή ήταν ακόμα σε εξέλιξη, με την οποία ζητούσε να δοθεί μεγαλύτερη βαρύτητα στην ανάπτυξη, ενώ εξέφρασε και την ενόχλησή του για τους αυστηρούς δημοσιονομικούς κανόνες. «Αν μετατρέψουμε την Ευρώπη σε μια επιτροπή που βρίσκει λάθη στις χώρες-μέλη (οι οποίες έχουν) ελεύθερα εκλεγμένες κυβερνήσεις, ίσως σεβόμαστε τους κανόνες της γραφειοκρατίας, αλλά σίγουρα “σκοτώνουμε” την ελπίδα που μπορεί να προσφέρει η πολιτική» ανέφερε ο Ρέντσι. Στη διάρκεια συνέντευξης Τύπου μετά το πέρας της συνόδου, ο Γάλλος πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ αλλά και ο Ιταλός πρωθυπουργός σημείωσαν ότι η Ευρώπη χρειάζεται να αλλάξει πορεία. Αντίθετα, η Ανγκελα Μέρκελ υπογράμμισε την ανάγκη οι χώρες-μέλη της Ε.Ε. να ακολουθούν τους κανόνες. «Η Γαλλία έχει ανακοινώσει ότι θα τηρήσει τις δεσμεύσεις της και δεν έχω λόγο να πιστεύω ότι η Ιταλία δεν θα κάνει το ίδιο» είπε η Γερμανίδα καγκελάριος. Από την πλευρά του, ο Ολάντ υπογράμμισε ότι η ασθμαίνουσα οικονομία της Ευρώπης θα συνεχίσει να επιβραδύνεται, αν δεν χαλαρώσουν οι δημοσιονομικοί περιορισμοί. «Αν όλοι εφαρμόζουν λιτότητα, κάτι που δεν συμβαίνει στη Γαλλία, θα καταλήξουμε σε μεγαλύτερη επιβράδυνση της οικονομίας» είπε. Ο ίδιος, πάντως, σημείωσε ότι η χώρα του «θα σεβαστεί τις δεσμεύσεις της και θα χρησιμοποιήσει όλη την ευελιξία που προβλέπεται» από τους δημοσιονομικούς κανόνες της Ε.Ε. σε ό,τι αφορά τον προϋπολογισμό της για το 2015.
Η απασχόληση
Τα μέτρα για την ενίσχυση της απασχόλησης των νέων που εξετάστηκαν ήταν ελάχιστα. Μεταξύ αυτών, ένα ποσό ύψους 6 δισ. ευρώ, το οποίο θα αποδεσμεύσουν οι Βρυξέλλες σε διάστημα δύο ετών (2014-2015). Οι πόροι αυτοί θα χρησιμοποιηθούν για να δημιουργηθεί μια «εγγύηση για τους νέους», που υιοθετήθηκε τον Απρίλιο του 2013 και προβλέπει ότι κανένας νέος μικρότερος των 25 ετών δεν θα μένει για διάστημα μεγαλύτερο των τεσσάρων μηνών χωρίς μια πρόταση -για εργασία, εκπαίδευση, πρακτική (stage)-, αφού ολοκληρώσουν τις σπουδές τους ή σε περίπτωση που μείνουν άνεργοι.
Ο Ολάντ, αν και είχε ζητήσει 20 δισεκατομμύρια ευρώ και την απλοποίηση των διαδικασιών, τελικά παραδέχθηκε ότι αυτή τη στιγμή το σημαντικό είναι «να διατεθούν οι πόροι που έχουν αποδεσμευτεί».
Ομως, οι αποφάσεις για τα κονδύλια για την καταπολέμηση της ανεργίας είναι μια παλιά ιστορία, που έχει τεθεί σε δύο Συνόδους για την Απασχόληση, στο Παρίσι και το Βερολίνο, καθώς και σε αμέτρητες ευρωπαϊκές συνεδριάσεις. Οι τρεις πυλώνες της Ε.Ε. για την αντιμετώπιση της νεανικής ανεργίας, με πρώτο την «Εγγύηση Απασχόλησης», ξεκίνησε φιλόδοξα, αλλά τώρα έχει μείνει στα χαρτιά. Ο Λάζλο Αντορ, αρμόδιος επίτροπος για την Απασχόληση, δεν παραδέχεται ότι υπάρχει καθυστέρηση: «Η εφαρμογή του προγράμματος αυτού βρίσκεται σε καλό δρόμο και φέρνει κιόλας τα πρώτα αποτελέσματα. Αν το συγκρίνει κανείς με άλλα ευρωπαϊκά προγράμματα, θα διαπιστώσει ότι κινείται πιο γρήγορα από όλα όσα έχουμε μέχρι τώρα». Δέκα δισ. ευρώ για 28 χώρες-μέλη διαθέτει αυτό το πρόγραμμα, που προβλέπει άμεση απασχόληση σε θέση εργασίας, μαθητείας ή μετεκπαίδευσης όταν κάποιος νέος μείνει άνεργος επί τέσσερις μήνες. Ιδιαίτερα για χώρες σε κρίση, όπως η Ελλάδα, η Ισπανία και η Ιταλία, η σημασία του πρότζεκτ είναι τεράστια.
Μέχρι σήμερα, οι χώρες-μέλη έχουν υποβάλει σχέδια στην Κομισιόν που μέχρι το τέλος του χρόνου θα πρέπει να έχουν εγκριθεί, ενώ τα πρώτα πιλοτικά προγράμματα «τρέχουν» σε επτά χώρες-μέλη. Ομως, ούτε η Ισπανία με 53,8% ούτε η Ελλάδα με 53,1% ποσοστό ανεργίας διαθέτουν εγκεκριμένα σχέδια προς υλοποίηση. Ο Ιρλανδός ευρωβουλευτής Πολ Μέρφι καταγγέλλει ρυθμούς «χελώνας». Ηδη, πριν από τις καλοκαιρινές διακοπές, στηλίτευσε το συγκεκριμένο πρόγραμμα σε υψηλούς τόνους: «Δυστυχώς, η “Εγγύηση Απασχόλησης” δεν έχει περισσότερη αξία από τις υποσχέσεις ενός αμφιλεγόμενου εμπόρου αυτοκινήτων. Πρόθεση δεν είναι η δημιουργία πραγματικών θέσεων εργασίας για 5,5 εκατομμύρια άνεργους νέων, αλλά η διάσωση των θέσεων των γραφειοκρατών».
«Τα υπάρχοντα κονδύλια δεν επαρκούν για να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα της ανεργίας»
Αλλά και ο δεύτερος πυλώνας της Ε.Ε. κατά της νεανικής ανεργίας, αυτός της «Πρωτοβουλίας για τη Νεανική Απασχόληση», που αποφασίστηκε περισσότερο από έναν χρόνο πριν, αντιμετώπισε δυσκολίες στην αρχή. Χρειάστηκαν τέσσερις μήνες έως ότου τα κράτη-μέλη καταθέσουν αιτήσεις για χορήγηση κονδυλίων. Μόνο τρεις χώρες, η Γαλλία, η Ιταλία και η Λιθουανία, κατάφεραν να απορροφήσουν τα πρώτα χρήματα από τα συνολικά 6 δισ. ευρώ με τα οποία έχει «προικοδοτηθεί» αυτή η πρωτοβουλία. Η διερεύνηση των καθυστερήσεων ήταν αντικείμενο συζητήσεων στο Συμβούλιο Κορυφής του Μιλάνου.
Ο τρίτος πυλώνας για την καταπολέμηση της νεανικής ανεργίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο καλύπτεται οικονομικά από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, με έδρα το Λουξεμβούργο. Μέχρι στιγμής, έχει διαθέσει 9,7 δισ. ευρώ υπό μορφή δανείων για μέτρα απασχόλησης. Η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ILO) των Η.Ε. στη Γενεύη υποστηρίζει ότι οι πόροι που διαθέτει γενικά η Ε.Ε. δεν επαρκούν. Ο εμπειρογνώμονας της οργάνωσης Εκεχαρντ Ερνστ είχε προειδοποιήσει από καιρό ότι «τα υπάρχοντα κονδύλια δεν επαρκούν για να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα. (…) Χρειαζόμαστε περισσότερες δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις για περισσότερες θέσεις για νέους».
Τα θέματα της ανάπτυξης και των επενδύσεων θα βρίσκονται και πάλι στο «μενού» άλλης ευρωπαϊκής συνόδου κορυφής, στα τέλη Οκτωβρίου. Δεν υπάρχει κανένας λόγος για υψηλές προσδοκίες. Αλλωστε, οι Ευρωπαίοι ηγέτες λαμβάνουν συνήθως μέτρα κατόπιν εορτής…
«Εχει ανάγκη να αλλάξει»
Αν και ο Ρέντσι ζήτησε να υπάρξουν αλλαγές στην οικονομική πολιτική, κυρίως επωφελήθηκε από την κοινή συνέντευξη Τύπου στο πλευρό της Μέρκελ, του Ολάντ, του προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο και του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Χέρμαν φαν Ρομπάι για να επαναλάβει ότι η Ιταλία «θα κάνει τις μεταρρυθμίσεις» για τις οποίες έχει δεσμευθεί, επειδή «έχει ανάγκη να αλλάξει».
