Σε περίπου δύο χρόνια εκτιμάται ότι θα έχει βρεθεί φάρμακο για τον ιό του Εμπολα, ο οποίος, αν και θανατηφόρος, δεν υπάρχει κίνδυνος να μεταλλαχθεί και να αρχίσει να μεταδίδεται αερογενώς, όπως η γρίπη. Για την ώρα, εκατοντάδες ερευνητές σε όλο τον πλανήτη αναζητούν μανιωδώς το αντιιικό φάρμακο ή το εμβόλιο που θα προστατέψει τον ανθρωπινό πληθυσμό από τον ιό του Εμπολα, ο οποίος για πρώτη φορά προκαλεί τρόμο και στις χώρες της Δύσης. Ηδη έχουν καταγράφει θάνατοι στις ΗΠΑ, στην Ισπανία και πρόσφατα στη Γερμανία.
Ωστόσο, όπως εξηγεί στην «κυριακάτικη δημοκρατία» ο ακαδημαϊκός και καθηγητής Επιδημιολογίας του πανεπιστημίου Harvard Δημήτρης Τριχόπουλος, στη χώρα μας ο ιός έχει μικρές πιθανότητες να διασπαρεί διότι οι υγειονομικές Αρχές βρίσκονται σε υψηλό επίπεδο και ελήφθησαν άμεσα όλα τα μέτρα προστασίας και ενημέρωσης στις πύλες εισόδου και εξόδου. Σύμφωνα με τον καθηγητή, το «κλειδί» για να μην ξεσπάσει επιδημία και στις χώρες της Δύσης είναι η άμεση απομόνωση του ύποπτου κρούσματος και η αυστηρή τήρηση των πρωτοκόλλων πρόληψης από τις υγειονομικές Αρχές των κρατών.
«Επί 100 χρόνια που μελετάμε τους ιούς δεν έχει παρατηρηθεί μετάλλαξη ώστε να μεταδίδονται από τον αέρα. Πάρτε παράδειγμα το AIDS, την ηπατίτιδα και τόσους άλλους ιούς που έχουν χτυπήσει εκατομμύρια ασθενείς και, όμως, εξακολουθούν να μεταδίδονται με συγκεκριμένο τρόπο» σχολιάζει ο κ. Τριχόπουλος. Και συνεχίζει: «Σήμερα υπάρχει το φάρμακο Z Maxx που γίνεται σε πειραματόζωα, όμως θέλει χρόνο για να αποδειχθεί εάν είναι αξιόπιστο. Από τα 9.000 άτομα που έχουν νοσήσει, οι μισοί έχουν επιβιώσει. Από αυτούς οι επιστήμονες παίρνουν ορό και τον μεταγγίζουν σε ασθενείς για να εξακριβωθεί εάν θα επιβιώσουν. Υπάρχουν ερευνητές που προσπαθούν να κατασκευάσουν φάρμακο από τον ιό της ευλογιάς. Αν και η ασθένεια έχει εξαλειφθεί, υπάρχουν χώρες που φυλάσσουν τον ιό, καθώς είναι γνωστό ότι θεωρείται βιολογικό όπλο».
Ο ποταμός που έδωσε το όνομά του
Ο αιμορραγικός πυρετός που προκαλεί ο ιός του Εμπολα είναι μια θανατηφόρα ασθένεια που προσβάλλει ανθρώπους και πρωτεύοντα θηλαστικά (πίθηκοι, γορίλες). Ο ιός πήρε το όνομά του από τον ποταμό Εμπολα, που βρίσκεται στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, όπου το 1976 εντοπίστηκαν τα πρώτα κρούσματα της νόσου και από τότε έχουν αναφερθεί επτά ή οκτώ σποραδικές επιδημίες στη δυτική Αφρική.
Σήμερα, οι χώρες που πλήττονται είναι οι Νιγηρία, Γουινέα, Σιέρα Λεόνε και Λιβερία και, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμός Υγεία, υπολογίζεται ότι οι ασθενείς έχουν ξεπεράσει τους 9.000 και οι νεκροί τους 4.000. Η ακριβής προέλευση του ιού είναι άγνωστη, όμως βάσει των διαθέσιμων στοιχείων οι ερευνητές πιστεύουν ότι μεταδίδεται από τα ζώα στον άνθρωπο, ο οποίος με τη σειρά του τον μεταδίδει σε άλλο άνθρωπο μέσω της επαφής με σωματικά υγρά, αίμα, σπέρμα και ιστούς ή μολυσμένες βελόνες.
Τα συμπτώματα (πυρετός, πονοκέφαλος, πονόλαιμος, βήχας, πόνος στις αρθρώσεις και στους μυς) μπορεί να εμφανιστούν από δύο έως 21 ημέρες μετά την έκθεση του ασθενούς στον ιό. Γρήγορα όμως η κατάσταση επιδεινώνεται και ο ασθενής έχει ναυτία, διάρροια, ερυθρότητα στα μάτια, πόνο στο στήθος, δύσπνοια, εξανθήματα στο σώμα, εσωτερική και εξωτερική αιμορραγία από τα μάτια, τη μύτη, το στόμα, τα αυτιά ή το ορθό. Η πρόγνωση της νόσου είναι ιδιαίτερα κακή (70% των ασθενών καταλήγει μέσα σε 12 έως 25 ημέρες) γιατί δεν υπάρχει θεραπεία.
Αυστηρές οδηγίες και μέτρα πρόληψης για τον έλεγχο των ύποπτων κρουσμάτων
Αυστηρές οδηγίες έχει δώσει το Εθνικό Κέντρο Επιχειρήσεων Υγείας και το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων στις υγειονομικές Αρχές της χώρας, στα λιμάνια και τα αεροδρόμια για το τρόπο εντοπισμού, μεταφοράς και νοσηλείας των ύποπτων κρουσμάτων του Εμπολα. Σύμφωνα με τους ειδικούς, τα επιστημονικά πρωτόκολλα πρέπει να τηρούνται αυστηρά προκειμένου να απομονωθεί το ύποπτο κρούσμα και να μη μεταδοθεί ο ιός σε άλλους ανθρώπους εντός της χώρας, όπως συνέβη στην Ισπανία με τη νοσηλεύτρια που νόσησε από τον ασθενή που φρόντιζε γιατί τα προστατευτικά γάντια της άφηναν ακάλυπτο μέρος των χεριών της.
Ειδικότερα, τα μέτρα πρόληψης είναι τα εξής:
1. Ταξιδιώτες με πυρετό από τις χώρες που έχουν πληγεί από την επιδημία (Σιέρα Λεόνε, Λιβερία, Νιγηρία, Γουινέα) πριν από την επιβίβασή τους πρέπει αξιολογούνται από γιατρό ή δημόσια υγειονομική Αρχή.
2. Αν κατά τη διάρκεια του ταξιδιού επιβάτης ή μέλος του πληρώματος, που πρόσφατα επισκέφθηκε χώρες που έχει πλήξει ο Εμπολα, παρουσιάσει πυρετό ή άλλα συμπτώματα, τότε μετακινείται σε απομονωμένη θέση και φοράει μάσκα. Το προσωπικό που αναλαμβάνει τη φροντίδα του χρησιμοποιεί γάντια και μάσκα.
Παράλληλα, ειδοποιούνται οι αρμόδιες υγειονομικές Αρχές για να παραλάβουν το ύποπτο κρούσμα. Οταν το αεροπλάνο ή το πλοίο φτάσει στην Ελλάδα, απολυμαίνεται, όπως και οι αποσκευές του ταξιδιώτη, με αλκοολούχο διάλυμα.
3. Οι εκπαιδευμένοι διασώστες του ΕΚΑΒ που θα παραλάβουν το ύποπτο κρούσμα φορούν ειδικές ολόσωμες στολές, γάντια και μάσκες που καλύπτουν όλο το πρόσωπο, ενώ μετά τη διακομιδή στο νοσοκομείο αναφοράς «Αμαλία Φλέμιγκ» γίνεται απολύμανση του ασθενοφόρου.
4. Οταν φτάσει ασθενής με υποψία αιμορραγικού πυρετού Εμπολα, τίθεται σε αυστηρή απομόνωση σε μονόκλινο δωμάτιο, όπου εισέρχεται ο μικρότερος δυνατός αριθμός γιατρών και νοσηλευτών. Οποιοσδήποτε μπαίνει στον χώρο της καραντίνας πρέπει να φορά ολόσωμη αδιάβροχη στολή μιας χρήσης, χειρουργική μάσκα ή μάσκα υψηλής αναπνευστικής προστασίας, προστατευτικά γυαλιά ή ασπίδα προσώπου, γάντια κ.λπ. Ο προστατευτικός εξοπλισμός πρέπει να αφαιρείται και να τοποθετείται σε ειδικό κάδο πριν από την έξοδο από τον χώρο του ασθενούς. Τα απορρίμματα που συλλέγονται χαρακτηρίζονται «Επικίνδυνα Απόβλητα Αμιγώς Μολυσματικά».
5. Εξίσου αυστηρά είναι τα προληπτικά μέτρα για τη διαχείριση κλινικών δειγμάτων του ασθενούς. Για τη διενέργεια εξετάσεων ρουτίνας απαιτούνται επίπεδο βιοασφάλειας 2 ή κλωβός εργασίας από πλεξιγκλάς με ταυτόχρονη χρήση ατομικού εξοπλισμού ασφαλείας. Η μεταφορά δείγματος στο εργαστήριο αναφοράς στη Θεσσαλονίκη γίνεται μέσα σε τριπλή υδατοστεγή συσκευασία.
6. Στον νεκρό δεν γίνεται νεκροτομή. Μεταφέρεται σε ερμητικά κλειστό σάκο σε φέρετρο με απορροφητική επένδυση και δεν ανοίγει ξανά. Ακολουθεί απολύμανση του νεκροτομείου.
