Το αναπόδραστο του θανάτου αλλά και η διαρκής αναζήτηση του ανθρώπου να τον κατανοήσει, ακόμη και να τον υπερβεί είναι το θέμα της νέας εξαιρετικής έκθεσης που εγκαινιάζεται σήμερα στο Μέγαρο Σταθάτου του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης. Ο τίτλος της είναι «Επέκεινα. Ο θάνατος και η ζωή μετά στην Αρχαία Ελλάδα» και αποτελεί μια φιλόδοξη διοργάνωση που μας περιμένει να την ανακαλύψουμε, κάνοντας μια περιπλάνηση στην ελληνική αρχαιότητα μέσα από 120 ξεχωριστά αντικείμενα.
Συνολικά πέντε ενότητες συνθέτουν την παρουσίαση που μελετά ένα από τα σημαντικότερα μυστήρια που απασχολεί στο διηνεκές τον άνθρωπο και τροφοδότησε όλες τις μεγάλες θρησκείες: ποια είναι, δηλαδή, η τύχη της αθάνατης ψυχής μετά τον θάνατο του φθαρτού σώματος. «Η στιγμή του θανάτου», τα «έθιμα ταφής» αλλά και οι τρεις εκδοχές του Αδη -«ομηρικός», «βακχικός» και «πλατωνικός»- είναι οι θεματικές μέσα από τις οποίες καλείται κανείς να εξερευνήσει τις διαφορές αλλά και να βρει τις τυχόν ομοιότητες στα τελετουργικά των αρχαίων Ελλήνων με το σήμερα. «Ηταν μια ιδιαίτερα δύσκολη έκθεση στη σύλληψή της λόγω των εννοιών που περιέχει» σχολίασε ο διευθυντής του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης κ. Νίκος Σταμπολίδης κατά τη χθεσινή συνέντευξη Τύπου που δόθηκε στο πολιτιστικό ίδρυμα.
Η παρουσίαση ξεκινάει με τα αντικείμενα που φέρουν παραστάσεις της αρχαίας ελληνικής τέχνης και αφορούν τη στιγμή του θανάτου. Οπως, επί παραδείγματι, ο εντυπωσιακός αμφορέας του Εξηκία από το Βρετανικό Μουσείο που δείχνει τον Αχιλλέα να σκοτώνει την Πενθεσίλεια, ενώ την ίδια στιγμή το μετανιώνει γιατί είναι ερωτευμένος μαζί της. «Τέτοια έργα δεν δημιουργούνται σήμερα» σχολίασε ο κ. Σταμπολίδης.
Χρυσές μάσκες, στεφάνια και επιτύμβια σήματα αναδεικνύουν τα έθιμα ταφής. Εδώ μπορεί να δει κανείς ένα χρυσό στεφάνι μυρτιάς από το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, μια γυναικεία προσωπίδα από το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης και το περίφημο γλυπτό η «Εκφορά της Βάρης».
Οι διαφορετικές όψεις του Κάτω Κόσμου παρουσιάζονται σε τρεις ξεχωριστές ενότητες με αντιπροσωπευτικά αντικείμενα που «μιλούν» για το ταξίδι των ψυχών στον Κάτω Κόσμο.
Εξάλλου, μεγάλη επιτυχία για την ελληνική παρουσίαση είναι ο δανεισμός της εξαιρετικής «Κεφαλής ύπνου» που βρέθηκε σε όχθη ποταμού στην Περούτζια και κοσμεί σήμερα τς προθήκες του Βρετανικού Μουσείου. Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, το κεφάλι προέρχεται από ένα φυσικού μεγέθους άγαλμα του θεού Υπνου, το οποίο δεν σώζεται.
*Info: Η έκθεση με τίτλο «Επέκεινα. Ο θάνατος και η ζωή μετά στην αρχαία Ελλάδα» εγκαινιάζεται σήμερα στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης και θα διαρκέσει έως και τις 8 Φεβρουαρίου.
Και σπόντες για τον «Ερμή ψυχοπομπό» της Αμφίπολης
Αναφερόμενος στον Αδη, ο διευθυντής του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης κ. Νίκος Σταμπολίδης δεν θα μπορούσε να μην κάνει αναφορά και στο ταφικό μνημείο της Αμφίπολης που αποκαλύφθηκε πρόσφατα, αφήνοντας τις δικές του… σπόντες για τον τρόπο ερμηνείας των ευρημάτων. Σχολιάζοντας δε το ψηφιδωτό που απεικονίζει την αρπαγή της Περσεφόνης, το οποίο βρέθηκε στις Σέρρες, με τον Ερμή σε ρόλο ψυχοπομπού -όπως ανέφερε στην επίσημη ανακοίνωση του το ΥΠΠΟΑ- ο κ. Σταμπολίδης υποστήριξε πως ο χαρακτηρισμός είναι εσφαλμένος. «Ο Ερμής είναι νυμφαγωγός και όχι ψυχοπομπός σε αυτή την τοιχογραφία. Δεν υπάρχει καμία αναφορά στην ελληνική μυθολογία που να δικαιολογεί ότι ο Ερμής έχει τέτοιο ρόλο στην αρπαγή της Περσεφόνης», ενώ μίλησε και για τις περίφημες Καρυάτιδες που βρέθηκαν στην Αμφίπολη. «Είμαστε σίγουροι ότι πρόκειται για Καρυάτιδες; Από το κεφάλι τους λείπει η στήριξη, όπως είθισται να συμβαίνει άλλωστε σε όλες τις αντίστοιχες μορφές»
Γιώτα Βαζούρα
