Ο χορός της διαδοχής ξεκίνησε ήδη στον οίκο των Σαούντ, την παντοδύναμη μοναρχική οικογένεια της Σαουδικής Αραβίας που εξετάζει πλέον τις συμμαχίες και τις ισορροπίες δυνάμεων της επόμενης ημέρας. Με την πρόσφατη επιδείνωση της υγείας του βασιλιά Αμπντάλα, τον οποίο πληροφορίες -σπανίως τέτοιες πληροφορίες επιβεβαιώνονται από το εσωστρεφές καθεστώς- θέλουν να υποφέρει από καρκίνο των πνευμόνων, οι πρίγκιπες διάδοχοι ξεκινούν τις προετοιμασίες για την επόμενη ημέρα. Μια επόμενη ημέρα που ξημερώνει στη Σαουδική Αραβία σε μια δύσκολη χρονική περίοδο, στην οποία οι τιμές του πετρελαίου έχουν σημειώσει πτώση-ρεκόρ, απειλώντας άμεσα την οικονομία της χώρας. Και οι τζιχαντιστές της Συρίας και του Ιράκ δείχνουν να έχουν έρεισμα στη νεότερη γενιά των Σαουδάραβων, εκείνη που έχει δει την καταστολή της Αραβικής Ανοιξης στη χερσόνησο και την αυξανόμενη ανεργία, αλλά και τη «γεροντοκρατία» και έναν ισλαμικό συντηρητισμό που ακόμη και επί του θεωρούμενου «μεταρρυθμιστή» μονάρχη Αμπντάλα έχει κάνει δειλά βήματα προς μεγαλύτερες ελευθερίες.
Πολιτική ιστορία
Σε αυτήν τη συγκυρία δύο πρίγκιπες διάδοχοι αναμένεται να γράψουν μέσα στα επόμενα χρόνια την πολιτική ιστορία της χώρας, στην οποία το δικαίωμα της διαδοχής περνά όχι από πατέρα σε γιο αλλά μεταξύ αδερφών. Ο Σάλμαν μπιν Αμπντουλαζίζ είναι ο επόμενος (ετεροθαλής) αδερφός του Αμπντάλα στη γραμμή της διαδοχής και ορίστηκε πρίγκιπας διάδοχος το 2012, μετά τον θάνατο των μεγαλύτερων αδερφών του Σουλτάν και Ναγιέφ. Γιος της αγαπημένης συζύγου του ιδρυτή της δυναστείας των Σαουντ Αμπντέλ Αζίζ μπιν Σαούντ, της Χάσα αλ Σουντάιρι, είναι ένας από τους «Επτά Σουντάιρι» (ο βασιλιάς Φαντ, τον οποίο διαδέχθηκε ο Αμπντάλα, ήταν ο μεγαλύτερος από αυτούς), που θεωρείται ότι έχουν σημαντική επιρροή στην σαουδαραβική ελίτ και ελέγχουν τα ΜΜΕ. Αναπληρωτής πρωθυπουργός, πρώην κυβερνήτης της επαρχίας του Ριάντ και πρώην υπουργός Αμυνας, ο 79χρονος Σάλμαν θεωρείται από κάποιους πιο συντηρητικός από τον Αμπντάλα σε θέματα κοινωνικής πολιτικής, ενώ οι φήμες τον θέλουν να διατηρούσε στη διάρκεια της θητείας του ως κυβερνήτης του Ριάντ δεσμούς με σκληροπυρηνικούς ουαχαμπίτες κληρικούς. Η βασική ανησυχία όμως σχετικά με τη διαδοχή του Σάλμαν αφορά την κατάσταση και της δικής του υγείας. Ο διάδοχος του θρόνου έχει υποβληθεί σε επέμβαση στη σπονδυλική στήλη, έχει υποστεί ένα εγκεφαλικό επεισόδιο και οι φήμες τον θέλουν να βρίσκεται στα πρώτα στάδια του Αλτσχάιμερ.
Αυτές οι φήμες δείχνουν να εξηγούν και την κίνηση που έκανε ο βασιλιάς Αμπντάλα πέρυσι να ορίσει με βασιλικό διάταγμα δεύτερο στη γραμμή της διαδοχής μετά τον Σάλμαν τον μικρότερο ετεροθαλή αδελφό τους Μουκρίν, προσπερνώντας δύο πρίγκιπες στη γραμμή της διαδοχής. Ο Μουκρίν, ο βρετανοτραφής πρίγκιπας που ξεκίνησε τη θητεία του ως πιλότος -για να συνεχίσει ως κυβερνήτης της Μεδίνα και μέχρι πρόσφατα ως επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών- διατηρεί πολύ στενή σχέση με τον βασιλιά Αμπντάλα. Και παρά το γεγονός ότι τα κουτσομπολιά του παλατιού τον χαρακτηρίζουν γιο μιας παλακίδας (η μητέρα του, με καταγωγή από την Υεμένη, δεν έχει παντρευτεί τυπικά τον βασιλιά Αμπντουλαζίζ αλ Σαούντ), είναι το πρόσωπο που επέλεξε ο Αμπντάλα, προκειμένου να εξασφαλίσει ομαλή διαδοχή σε περίπτωση επιδείνωσης της υγείας του Σάλμαν. Αλλες πηγές πάλι αναφέρουν ότι ο Μουκρίν έκανε συμφωνία με τον βασιλιά, ώστε ο πρώτος να προκρίνει τον Μιτάμπ, τον γιο του Αμπντάλα, στη γραμμή της διαδοχής. Από την άλλη, αναλυτές γράφουν ότι δεν αποκλείεται ο Σάλμαν να προκρίνει τη δική του επιλογή από την «τρίτη γενιά», τους εγγονούς του ιδρυτή της δυναστείας.
Τα σκήπτρα
Δεν λείπουν, άλλωστε, εκείνοι που κατηγορούν τον βασιλιά Αμπντάλα επειδή δεν επέλεξε να παραδώσει πιο γρήγορα τα σκήπτρα στην επόμενη γενιά. Οι ίδιοι εκτιμούν ότι τότε είναι που θα παιχτεί και το σκληρότερο παιχνίδι της διαδοχής. Εκτός από τον Μιτάμπ, επικεφαλής της Εθνοφρουράς, πολύ ισχυρός μεταξύ των εγγονών θεωρείται και ο Μοχάμαντ μπιν Ναγιέφ, ο γιος του πρίγκιπα διαδόχου Ναγιέφ, που πέθανε το 2012, ανοίγοντας τον δρόμο για τον Σάλμαν. Ο Μοχάμαντ έγινε υπουργός Εσωτερικών το 2012, κατακτώντας μια εξαιρετικά ισχυρή θέση. Αλλος πρίγκιπας της τρίτης γενιάς με επιρροή είναι ο νυν επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών Μπαντάρ, γιος του έτερου πρίγκιπα διαδόχου Σουλτάν, που πέθανε το 2011, ενώ ο γιος του Σάλμαν Φαϊζάλ έχει αποκτήσει φήμη μέσω των δραστηριοτήτων του ως επικεφαλής του μιντιακού ομίλου Saudi Research and Marketing Group (SRMG) και ως κυβερνήτης της Μεδίνα.
Ελλειμμα των 40 δισ. και συμμαχία με ΗΠΑ
Προς το παρόν, πάντως, ο επόμενος Σαουδάραβας μονάρχης θα έχει να αντιμετωπίσει το έλλειμμα των 40 δισεκατομμυρίων δολαρίων, συνέπεια (όπως γράφουν οι αναλυτές) της άρνησης της Σαουδικής Αραβίας να μειώσει την παραγωγή της για να φρενάρει την πτώση των τιμών του πετρελαίου. Μια πολιτική που απειλεί να γυρίσει μπούμπερανγκ για την ισχυρή οικονομία, που όμως έχει σημειώσει αρκετές δαπάνες τελευταία, προκειμένου οι διοικούντες να διασφαλίσουν -όπως γράφουν οι «Financial Times»- την αφοσίωση μερίδας του πληθυσμού. Το σαουδαραβικό (σουνιτικό) κατεστημένο δείχνει να ανησυχεί και με μια πιθανή κλόνηση της συμμαχίας με τις ΗΠΑ, σε περίπτωση που καταστή εφικτή συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα με την έτερη μεγάλη (σιιτική) δύναμη στη Μέση Ανατολή, το Ιράν. Τέλος, πρόσφατες επιθέσεις σε δυτικούς και σε σιίτες αλλά και μια επίθεση αυτοκτονίας στα σύνορα με το Ιράκ δείχνουν να ξυπνούν το φάντασμα του εξτρεμισμού, αυτήν τη φορά εμπνευσμένο από το Ισλαμικό Κράτος.
Μυρτώ Μπούτση
