Ανεπάρκεια ακόμα και προφυλακτικών στη χώρα όπου ο πρόεδρος, προσπαθώντας απελπισμένα να αποτρέψει τη διαφαινόμενη χρεοκοπία της χώρας χρησιμοποιεί ακόμα και τα ρολόγια για να εξοικονομήσει ενέργεια!
Από τη
Δήμητρα Αθανασοπούλου
Η αβάσταχτη ελαφρότητα του χρόνου στη Βενεζουέλα… έχει ειδικό οικονομικοπολιτικό βάρος, όπως τα άδεια ράφια, οι «λυσσασμένες» από την πείνα άδειες κατσαρόλες και τα «κλεμμένα λεπτά».
Καράκας 2016, τα ρολόγια γυρίζουν μισή ώρα μπροστά… αιφνίδια και σχεδόν αυθαίρετα -έπειτα από προεδρική απόφαση- επιβεβαιώνοντας την αϊνσταϊνική πεποίθηση ότι «ο χρόνος δεν υπάρχει, καθώς δεν είναι παρά μια ανθρώπινη επινόηση, που εξυπηρετεί ανθρώπινες ανάγκες». Κι αν υπάρχει, μπορεί ακόμα και να «υποταχτεί» σε εκείνους που θέλουν να εξουσιάζουν τη στιγμή, τη ζωή και την οικονομία.
Ενας από αυτούς είναι ο Νίκολας Μαδούρο, που μπορεί και αλλάζει με μια απόφασή του την «κινούμενη μορφή της ακίνητης αιωνιότητας» για να εξοικονομήσει ενέργεια, σε μια χώρα που βρίσκεται στο χείλος της χρεοκοπίας. Προηγουμένως ο νυν πρόεδρος της χώρας και πρώην οδηγός λεωφορείων είχε ζητήσει από τις γυναίκες να χρησιμοποιούν λιγότερο το ηλεκτρικό πιστολάκι για τα μαλλιά και να σβήνουν τα φώτα, ενώ είχε αποφασιστεί ότι οι δημόσιοι υπάλληλοι θα εργάζονται τέσσερις μέρες την εβδομάδα. Πάντα με στόχο τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας.
Στο σκοτάδι
Ως γνωστόν, οι διακοπές ρεύματος είναι συχνό φαινόμενο στη χώρα με τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου λόγω του προβλήματος ενέργειας, με την ισχύ να πέφτει διαρκώς και ολόκληρα χωριά και πόλεις να βυθίζονται για καιρό στο σκοτάδι.
Στο λατινοαμερικανικό κράτος των «μακρόσυρτων ουρών», όπως έχει χαρακτηριστεί επανειλημμένως η Βενεζουέλα, ακόμα και η σεξουαλική ζωή των κατοίκων έχει υποστεί τις συνέπειες της παρακμής της μπολιβαριανής επανάστασης, καθώς οι κάτοικοι εδώ έναν χρόνο έχουν βρεθεί αντιμέτωποι με μια πρωτοφανή έλλειψη προφυλακτικών και αντισυλληπτικών χαπιών σε μια χώρα με τον τρίτο μεγαλύτερο δείκτη μολύνσεων από τον ιό του AIDS στη Λατινική Αμερική και ένα από τα μεγαλύτερα ποσοστά εφηβικής εγκυμοσύνης σε όλη την ήπειρο.
Ούτε προφυλακτικά ούτε αντισυλληπτικά ούτε αντιβιοτικά λοιπόν στη Βενεζουέλα της πλέον σοβαρά νοσούσας οικονομίας. Αντιθέτως «κίτρινο νερό και μολυσμένος αέρας», όπως σημειώνεται στη διαδικτυακή έκδοση του Bloomberg, όπου γίνεται λόγος για τον «νέο πάτο που πιάνει το κράτος της Νότιας Αμερικής».
Το σύμπτωμα
Σε τι συνίσταται τελικά το σύγχρονο βενεζουελανικό σύμπτωμα; Μάλλον σε ένα black out – τόσο σε ρεαλιστικό όσο και σε συμβολικό επίπεδο. Εκτός φυσικά από ανεπάρκεια ειδών πρώτης ανάγκης, άνθηση απάνθρωπων εργοστασίων ομορφιάς, μεγάλη εγκληματικότητα, κυβερνητική καταστολή και υψηλό πληθωρισμό. Η παρέμβαση του προέδρου στον χρόνο -τα περίφημα κλεμμένα 30 λεπτά- προσδίδει ακόμη μια διάσταση στις πραξικοπηματικές πρακτικές του καθεστώτος. Αν το προσόν των Γερμανών είναι ότι εκμεταλλεύονται σωστά τον χρόνο και το ταλέντο των Γάλλων ότι τον κάνουν να ξεχνιέται, όπως έγραφε η Madame de Stael, τότε ποια είναι η «τέχνη» των Βενεζουελάνων; Προφανώς ότι μπορούν να «κλέβουν τον χρόνο». Και με προεδρική απόφαση.
Πορείες με κατσαρόλες και οδοφράγματα από σκουπίδια και λάστιχα
Αδεια ράφια, τηλεοπτικά πραξικοπήματα και «κλεμμένα λεπτά». Αυτό είναι το τρίπτυχο της νέας βενεζουελανικής πραγματικότητας. Καράκας, Απρίλιος 2002. Το πρώτο τηλεοπτικό πραξικόπημα της ιστορίας έλαβε χώρα τέσσερα χρόνια μετά την άνοδο Τσάβες στην εξουσία: 11 Απριλίου του 2002. Τότε που τα ιδιωτικά τηλεοπτικά δίκτυα μετέδιδαν μονταρισμένα πλάνα τα οποία έδειχναν υποστηρικτές του Τσάβες να πυροβολούν άμαχους συμπολίτες τους της αντιπολίτευσης. Ετσι η αντιπολίτευση «νομιμοποιούνταν» να ρίξει το καθεστώς. Μόνο που, όπως αποδείχτηκε, τα είχε κατασκευάσει μόνη της και η αλήθεια ήταν οι άγριες συμπλοκές με νεκρούς και από τις δύο πλευρές. Στον «ίδιο τόνο» ακολούθησαν ωστόσο τα περίφημα τηλεοπτικά διαγγέλματα του Τσάβες και η «αλλαγή ώρας Μαδούρο»: Καράκας 2014- 2015. Οι Βενεζουελάνοι κρατούν κατσαρόλες στα χέρια μαζί με μάσκες αποστεωμένων ανθρώπων και καταγγέλλουν την ανεπάρκεια τροφίμων και βασικών ειδών. Τις χτυπούν λυσσασμένα και ο εκκωφαντικός ήχος από τα μαγειρικά σκεύη που ενώνουν τις δυνάμεις τους στους δρόμους της λατινοαμερικανικής πρωτεύουσας πνίγει ακόμα και τις φωνές τους, ενώ λάστιχα και σκουπίδια μετατρέπονται σε οδοφράγματα. Εναν χρόνο μετά σχηματίζουν μακρόσυρτες ουρές έξω από φαρμακεία που δεν έχουν φάρμακα. «Πλούσιοι σε πετρέλαιο και φτωχοί σχεδόν σε όλα τα υπόλοιπα» έγραφε η βρετανική εφημερίδα «Independent» το «2015, τη μαύρη χρονιά» για το λατινοαμερικανικό κράτος: με λεηλασίες σε σούπερ μάρκετ και μαύρο εμπόριο στο διαδίκτυο. Στη Βενεζουέλα δεν υπάρχει εξάλλου εθνική παραγωγή. Τα τρόφιμα στη συντριπτική τους πλειονότητα είναι εισαγόμενα, όπως και στην Ελλάδα.
Η αιτία από την εποχή του Τσάβες
Πόσο διαφορετική είναι η αριστερή πολιτική διακυβέρνηση του Νίκολας Μαδούρο από εκείνη του Ούγκο Τσάβες; Ο Μαδούρο, ο οποίος έχει χάσει εδώ και καιρό τον έλεγχο του «τιμονιού» του λατινοαμερικανικού κράτους, «αμφισβητεί τον Τσάβες» γράφει η ισπανική εφημερίδα «ABC» για την αυθαίρετη απόφαση του προέδρου να αλλάξει τις «χρονικές συντεταγμένες» της χώρας· δίχως να λάβει υπόψη του ότι αυτή η πρωτοβουλία έρχεται σε σύγκρουση με την «ώρα Τσάβες» -4.30 ώρες διαφορά GMT. Maduro στα ισπανικά σημαίνει ώριμος. Το επώνυμο του Νικολάς -που υπήρξε ο εκλεκτός του Τσάβες- είναι δίχως άλλο φορέας ιστορίας και παράδοσης, όπως κάθε επίθετο σύμφωνα με τις αρχές της σημειολογίας. Ο ίδιος όμως, όπως όλα δείχνουν, αποδεικνύεται ο πλέον «ανώριμος» πρόεδρος. Αρκετοί οικονομολόγοι υποστηρίζουν ότι τα δεινά της Βενεζουέλας έχουν τις ρίζες τους στην περίοδο 1999-2003, τότε που ο Τσάβες εθνικοποίησε εκατοντάδες εταιρίες. Στο λυκόφως του 2015 μια ομάδα θυμάτων και αντιπολιτευομένων κατέθεσε προσφυγή στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο εναντίον του «ανώριμου προέδρου με το ώριμο όνομα» καταγγέλλοντας περισσότερους από 30 φόνους, 3.700 παράνομες φυλακίσεις, εκατοντάδες περιπτώσεις βασανιστηρίων και βαριών τραυματισμών.
