Τι λέει Βρετανός δημοσιογράφος Π. Μέισον που βλέπει ότι η διάθεση στη χώρα δεν είναι καθόλου επαναστατική αλλά επικίνδυνα καταθλιπτική, ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ βουλιάζει μόνος του
Από τη
Δήμητρα Αθανασοπούλου
Αν η πολιτική φιλοσοφία είναι ρεαλιστικά ουτοπική -όπως έγραφε ο Αμερικανός φιλόσοφος Τζον Ρολς-, τότε ο Πολ Μέισον είναι υπέρμαχος της ρεαλιστικής ουτοπίας. Συναντήσαμε τον Βρετανό δημοσιογράφο και συγγραφέα στα Εξάρχεια μία από τις ημέρες των απεργιακών κινητοποιήσεων. Δεν θα μπορούσε να υπάρξει καλύτερο «φόντο» για μια κουβέντα με τον μάχιμο ρεπόρτερ και παραγωγό του Channel 4, ο οποίος, αφού υπέγραψε τον «Κόσμο σε εξέγερση», κατέθεσε τον «Μετακαπιταλισμό», έναν οδηγό για το μέλλον.
Για τον Πολ Μέισον ο κόσμος είναι σε εξέγερση, ο καπιταλισμός σε κρίση, η πληροφορία είναι ένα «προϊόν-κλειδί», η αντικατάσταση του υπάρχοντος οικονομικοπολιτικού συστήματος δεν είναι ένα ουτοπικό όνειρο και η Ελλάδα πάσχει, σχεδόν, από κατάθλιψη.
«Η ελληνική διάθεση δεν είναι επαναστατική. Είναι επικίνδυνα καταθλιπτική. Η Ελλάδα είναι παγιδευμένη μεταξύ μιας διαλυμένης Ε.Ε. και μιας επιθετικής, δεσποτικής Τουρκίας. Αν η Ευρώπη αποφασίσει να αφήσει την Ελλάδα να αποτύχει, τότε η μαζική ψυχολογία της ελληνικής μεσαίας τάξης θα πρέπει να αλλάξει: Η Ευρώπη, η οποία βρίσκεται στον πυρήνα της ταυτότητάς της, δεν υπάρχει. Η ευκαιρία για μια ριζική μεταμόρφωση, τον περασμένο χρόνο, ήταν η διαγραφή από την Ευρώπη. Δεν μπορώ να δω κοινωνική δικαιοσύνη για την Ελλάδα όσο η νεοφιλελεύθερη ελίτ ελέγχει την ευρωζώνη, δήλωσε στην «κυριακάτικη δημοκρατία» από τη θέση του τακτικού επισκέπτη στη χώρα μας και γνώστη της ελληνικής πραγματικότητας.
Ελλειψη δράσης
Οσο για την άποψή του για τον ΣΥΡΙΖΑ και το πώς θα πρέπει να διαχειριστεί, κατά τη γνώμη του, το άμεσο μέλλον; «Είμαι χαρούμενος που κέρδισε τις δεύτερες εκλογές και που έμειναν στην εξουσία για να παλέψουν. Ωστόσο, το κόμμα βουλιάζει μόνο του. Υπάρχουν μια εκνευριστική έλλειψη δράσης στο παράλληλο πρόγραμμα και μια ενοχλητική έλλειψη ριζοσπαστικοποίησης από κάποιους υπουργούς όσον αφορά τη μεταρρύθμιση του κράτους. Αν καταφέρουν την ελάφρυνση του χρέους πριν από τον Ιούνιο, ο ΣΥΡΙΖΑ θα πρέπει να ρίξει μια στρατηγική ματιά στην κατάσταση. Το ερώτημα που θα έπρεπε να απευθύνει είναι το εξής: Μπορούμε να ξαναχτίσουμε την ελληνική Αριστερά, έτσι ώστε να επανασχηματίσουμε την κοινωνία από κάτω, ενώ είμαστε στην εξουσία;
Θα πρέπει να μετακινήσουμε το κέντρο βάρους από το κόμμα έξω από τη Βουλή. Και εκεί θα πρέπει να υπάρχει ένα μη κομματικό δίκτυο το οποίο ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θα πρέπει να ελέγχει, το οποίο θα κινητοποιεί τους ανθρώπους να αγωνίζονται και να ανατρέψουν τη λιτότητα».
Ο Πολ Μέισον δεν παρέλειψε να καταθέσει την άποψή του για την τελευταία λέξη της βρετανικής πραγματικότητας…
To Brexit or not to Brexit, λοιπόν, και ποιες οι παρενέργειες της εξόδου της Βρετανίας από την Ε.Ε.; Ο Πολ Μέισον απαντά: «Είμαι υπέρ του Brexit, αλλά δεν είναι τόσο απλό. Θέλω να δω τις συγκεκριμένες επιλογές που θα προσφερθούν τη στιγμή της ψήφου. Στη Βρετανία όσοι θέλουν το Brexit θα μπορούσαν να πουν: Ας συμφωνήσουμε πως η Ε.Ε. είναι μη δημοκρατική και ας φύγουμε, και ας αφήσουμε ανοιχτό το είδος της κοινωνίας και της οικονομίας που θέλουμε έπειτα από αυτό. Αντί γι’ αυτό, όμως, η καμπάνια της εξόδου στρέφεται εναντίον των μεταναστών, εναντίον της εργατικής τάξης, ενώ είναι γεμάτη παλιά συντηρητική ρητορική. Ετσι, σίγουρα δεν θα κάνω καμπάνια υπέρ της εξόδου. Θεωρώ πως είναι καλύτερα να αποκτήσουμε μια ριζοσπαστική αριστερή κυβέρνηση, η οποία στη συνέχεια θα προκαλέσει την Ευρώπη να επανεξετάσει ένα ένα τα ζητήματα» καταλήγει, ενώ τίθεται υπέρ της αυτονομίας τόσο σε Σκοτία όσο και σε Καταλονία. Θεωρεί πιο πιθανή την παραμονή της Βρετανίας στην Ε.Ε., γιατί δεν υπάρχει στην πραγματικότητα αριστερή καμπάνια υπέρ του Brexit.
Για τον Σαντίκ Καν, τον πρώτο μουσουλμάνο δήμαρχο του Λονδίνου -γνωστό και ως ο Μπαράκ Ομπάμα της βρετανικής πρωτεύουσας-, ο Πολ Μέισον πιστεύει πως «είναι μεν ένας παραδοσιακός σοσιαλδημοκράτης και όχι ριζοσπαστικός. Γι’ αυτό και δεν θα “κυβερνήσει” το Λονδίνο με πολιτικές τύπου Podemos ή En Comu, οι οποίες έχουν υιοθετηθεί στη Μαδρίτη και τη Βαλένθια».
Ενοχη η Γερμανία για την κρίση αλλά και τη λιτότητα
Για τον Πολ Μέισον «ο κόσμος είναι σε εξέγερση» από εκείνον τον ελληνικό Δεκέμβριο του 2008 – τον πρώτο από τους σύγχρονες αγώνες. Ο δημοσιογράφος και συγγραφέας επιχείρησε να εξηγήσει στο ομώνυμο βιβλίο του γιατί τα τελευταία χρόνια σημαδεύτηκαν από ένα πρωτοφανές κύμα διαδηλώσεων και εξεγέρσεων. Δεν έμεινε όμως στις αιτίες, αναζήτησε και τις συνέπειες των μικρών και μεγάλων επαναστάσεων στο Κάιρο, στην Αθήνα, στη Μαδρίτη, στην Τεχεράνη, στο Λονδίνο. Γιατί, λοιπόν, «κλοτσά παντού» – φράση δανεική από τον τίτλο της πρωτότυπης έκδοσης του βιβλίου «Ο κόσμος σε εξέγερση»; Για τον Μέισον όλα συνέβησαν παντού σχεδόν ταυτόχρονα, εξαιτίας της κατάρρευσης του οικονομικού μοντέλου. Και δεν αναφέρεται μόνο στις οικονομικές συνέπειες της κρίσης, αλλά και στην κατάρρευση του «στόρι» γύρω από τον καπιταλισμό.
Για τον Βρετανό συγγραφέα ο κόσμος, αφού υπήρξε σε εξέγερση, βρίσκεται πλέον σε αναζήτηση μιας νέας οικονομικής θεώρησης μέσα από συνεργατικές μονάδες τρίτου τύπου, πέρα από τις αγορές, πέρα από το κράτος, τα οποία διαρκώς συρρικνώνονται. Οσο για τον ένοχο για την κρίση; Εχει επανειλημμένα αποδώσει ευθύνες στη Γερμανία.
Βασικές μορφές της μετακαπιταλιστικής οικονομίας
«Το τέλος του καπιταλισμού άρχισε». Με αυτόν τον τίτλο είχε παρουσιάσει η βρετανική εφημερίδα «Guardian» τον «Μετακαπιταλισμό» του Πολ Μέισον. Εκτοτε έχουν συμβεί αρκετά, που μάλλον ενισχύουν τη «μετακαπιταλιστική θεώρηση» του Βρετανού, που βρέθηκε για άλλη μια φορά στην Αθήνα, για να μας αφήσει «έναν οδηγό για το μέλλον».
Για τον Βρετανό δημοσιογράφο, συγγραφέα και πολιτικό αναλυτή, ο καπιταλισμός έπειτα από 500 χρόνια ύπαρξης πνέει τα λοίσθια.
Στο βιβλίο του υποστηρίζει ότι η έξοδος από αυτό το σύστημα δεν είναι ουτοπικό όραμα. Αντιθέτως, μπορούμε να δημιουργήσουμε μια πιο βιώσιμη και κοινωνικά πιο δίκαιη παγκόσμια οικονομία.
Οσο για τις βασικές μορφές της μετακαπιταλιστικής οικονομίας; Στο επίκεντρό της βρίσκονται οι τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών. Ο Μέισον μάς μιλά για την ανάδυση μιας οικονομίας τρίτου τύπου, μέσα από τη δημιουργία ενός μικρού τομέα της οικονομίας που βασίζεται στη συνεργασία και στις ανταλλαγές, με τη συμβολή της τεχνολογίας.
Ο Βρετανός αναλυτής προτείνει να αφεθούμε στη δύναμη της τεχνολογίας, ενώ παράλληλα θα τη χειραγωγούμε, δεδομένου ότι πλέον στον 21ο αιώνα οι περισσότεροι γνωρίζουν πως τα «εργαλεία» είναι δωρεάν! Και δεν αναφέρεται μόνο στα ψηφιακά εργαλεία. Ισως γι’ αυτό υπήρξαν αρκετοί που σχολίασαν τη μετακαπιταλιστική κοινωνία του Μέισον, την οποία περιγράφει το βιβλίο, ως ουτοπία.
