«Δημιουργική ασάφεια» στις εξελίξεις που θα καθορίσουν το μέλλον της χώρας! Θα είναι και δεν… θα είναι το ΔΝΤ στο πρόγραμμα
Ρεπορτάζ
Μάριος Ροζάκος
«Ολική επαναφορά» του εφιάλτη της πλήρους αβεβαιότητας πάνω από την Ελλάδα προκάλεσε η φθινοπωρινή σύνοδος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ), καθώς όχι μόνο δεν βοήθησε να ξεκαθαρίσει το τοπίο αναφορικά με το χρέος και τον ρόλο του ΔΝΤ στο ελληνικό πρόγραμμα, αλλά, αντιθέτως, ανέδειξε το αγεφύρωτο χάσμα μεταξύ των Ευρωπαίων και του Ταμείου και περιέπλεξε την κατάσταση. Υψηλόβαθμο στέλεχος του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης δεν έκρυψε, μάλιστα, τον έντονο προβληματισμό του, επισημαίνοντας ότι, αν αυτά τα δύο αλληλένδετα ζητήματα δεν διευθετηθούν πριν από το τέλος του έτους, η Ελλάδα πιθανότατα θα χάσει το τρένο του προγράμματος αγοράς ομολόγων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) και δεν θα μπορέσει να προσελκύσει άμεσα επενδύσεις.
Σε κινούμενη άμμο
Η τριήμερη σύνοδος στην Ουάσινγκτον ολοκληρώθηκε χθες, αφήνοντας τη χώρα μας παγιδευμένη σε κινούμενη άμμο «δημιουργικής ασάφειας» για τις εξελίξεις που θα καθορίσουν την πορεία της τις επόμενες δεκαετίες. Από τη μία πλευρά, οι Ευρωπαίοι, πρωτοστατούντων των Γερμανών, εξακολουθούν να λένε ότι θέλουν να ενταχθεί πλήρως το ΔΝΤ στο ελληνικό πρόγραμμα, συμμετέχοντας και στη δανειακή στήριξη της χώρας μας, αλλά αρνούνται να βάλουν νερό στο κρασί τους ως προς την άμεση λήψη αποφάσεων για την ελάφρυνση του ελληνικού χρέους. «Σήμερα είναι πολύ νωρίς για να έχουμε νούμερα για την ελάφρυνση του χρέους» δήλωσε χαρακτηριστικά χθες ο πρόεδρος του Eurogroup Γερούν Ντάισελμπλουμ. Από την άλλη πλευρά, το ΔΝΤ διαμηνύει ότι για να συμμετάσχει στο ελληνικό πρόγραμμα θα πρέπει να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα του χρέους και να τεθούν ρεαλιστικοί δημοσιονομικοί στόχοι που θα συνοδεύονται από την αντίστοιχα (σκληρά) μέτρα.
Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό κλίμα, χθες το Reuters μετέδωσε ότι το ΔΝΤ τελικά δεν θα συνεισφέρει χρηματοδοτικά στο ελληνικό πρόγραμμα και θα αποδεχθεί έναν «ειδικό συμβουλευτικό ρόλο» με διευρυμένες, όμως, αρμοδιότητες σε σύγκριση με το σημερινό καθεστώς. Σύμφωνα με το ειδησεογραφικό πρακτορείο, οι αρμοδιότητες δεν έχουν ακόμα αποφασιστεί. «Δεν θα βάλουν χρήματα στο πρόγραμμα, αλλά δεν θα είναι απλά τεχνική βοήθεια. Πιθανότατα θα έχουν έναν ειδικό συμβουλευτικό ρόλο που θα δημιουργηθεί ειδικά για το ελληνικό πρόγραμμα» ανέφερε πηγή του Reuters.
Εντούτοις, λίγες ώρες αργότερα, ο εκπρόσωπος του ΔΝΤ Τζέρι Ράις εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία διέψευσε το τηλεγράφημα. «Παραμένουμε πλήρως προσηλωμένοι με απώτερο στόχο την επίτευξη συμφωνίας για τη δημιουργία ενός προγράμματος, το οποίο θα μπορεί να στηριχθεί από το Ταμείο μέσω μιας νέας συμφωνίας» τόνισε ο κ. Ράις και πρόσθεσε: «Το Ταμείο έχει την πρόθεση να στηρίξει την Ελλάδα όχι μόνο συμβουλευτικά αλλά και χρηματοδοτικά, δεδομένου, όμως, ότι πρόγραμμα θα στηριχθεί το δίπτυχο μεταρρυθμίσεις και βιωσιμότητα του χρέους». Το ίδιο μήνυμα είχε μεταφέρει η επικεφαλής του ΔΝΤ Κριστίν Λαγκάρντ στον υπουργό Οικονομικών Ευκλείδη Τσακαλώτο κατά την προχθεσινή συνάντησή τους στην Ουάσινγκτον.
Το νέο κρεσέντο αβεβαιότητας έχει προκαλέσει έκδηλη ανησυχία στην κυβέρνηση. Κορυφαίο στέλεχος του υπουργείου Οικονομικών ανέφερε ότι τα σενάρια είναι τρία: «Είτε να ενταχθεί πλήρως το ΔΝΤ στο πρόγραμμα, είτε να μην ενταχθεί ή να μη ληφθεί απόφαση, που είναι και το χειρότερο ενδεχόμενο, γιατί θα παραταθεί η αβεβαιότητα και διότι έπονται τρεις εκλογικές αναμετρήσεις σε ευρωπαϊκά κράτη (Ολλανδία, Γαλλία, Γερμανία)».
Και εκβιασμός ενόψει για να αρχίσει η συζήτηση για το χρέος
Προτού καν κλείσει ο εκβιασμός για την ολοκλήρωση των προαπαιτούμενων μέτρων της εκκρεμούς υποδόσης ύψους 2,8 δισ. ευρώ, νέος εκβιασμός φαίνεται ότι βρίσκεται στα σκαριά, προκειμένου να αρχίσει η πολυπόθητη συζήτηση για το ελληνικό χρέος.
Σύμφωνα με πληροφορίες από τις Βρυξέλλες, οι Ευρωπαίοι δανειστές της χώρας μας επεξεργάζονται σχέδιο που προβλέπει ότι στο Eurogroup της 5ης Δεκεμβρίου θα τεθεί προς συζήτηση κοστολογημένη πρόταση για το ελληνικό χρέος, την οποία θα έχουν συντάξει από κοινού το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) και η Ε.Ε. Ωστόσο, η πρόταση θα πέσει στο τραπέζι υπό μία βασική προϋπόθεση που έχουν συμφωνήσει μεταξύ τους ΔΝΤ και Ευρωπαίοι: Οτι η Ελλάδα θα έχει ολοκληρώσει μέχρι τότε το 75%-80% της δεύτερης αξιολόγησης του Μνημονίου, συμπεριλαμβανομένων οπωσδήποτε των επώδυνων αλλαγών στα εργασιακά.
Ο σχεδιασμός-ευχολόγιο της ελληνικής κυβέρνησης προβλέπει την ολοκλήρωση της δεύτερης αξιολόγησης εντός του Νοεμβρίου, ώστε στο Eurogroup του Δεκεμβρίου η Ελλάδα να έχει το δικαίωμα να ανοίξει το θέμα του χρέους. Με δεδομένο, όμως, ότι η αξιολόγηση θα αρχίσει στις 18 Οκτωβρίου και ότι περιλαμβάνει πολλά ακανθώδη ζητήματα, με αιχμή τα εργασιακά, είναι αμφίβολο ότι θα μπορέσει να κλείσει μέσα σε λιγότερο από ενάμιση μήνα.
Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, το ΔΝΤ φέρεται ότι θέτει τρεις επιπρόσθετες προϋποθέσεις για να προχωρήσει το σχέδιο για το χρέος τον Δεκέμβριο: (α) να αποπληρωθεί το Ταμείο για τα δάνεια προς την Ελλάδα το αργότερο ως το 2020, (β) να αποπληρωθούν κατά προτεραιότητα δόσεις της Ελλάδας προς το ΔΝΤ, εφόσον η χώρα βγει στις αγορές, (γ) να διασφαλίσουν οι Ευρωπαίοι την καταβολή των τοκοχρεολυσίων προς το Ταμείο.
Στο υπ. Οικονομικών βλέπουν (με τρόμο) ότι η ελάφρυνση αργεί
Ορθάνοιχτο αφήνουν στο υπουργείο Οικονομικών το ενδεχόμενο να συνεχίσουν να… περιμένουν στο ακουστικό τους για την ελάφρυνση του ελληνικού χρέους, παρότι θεωρούν πως πλέον «είναι περισσότεροι οι παίκτες που θέλουν λύση για τη δεύτερη αξιολόγηση και το χρέος από εκείνους που δεν θέλουν».
Κορυφαίο στέλεχος του υπουργείου ανέφερε, μετά τις επαφές του υπουργού Ευκλείδη Τσακαλώτου και του αναπληρωτή υπουργού Γιώργου Χουλιαράκη στην Ουάσινγκτον, στο περιθώριο της φθινοπωρινής συνόδου του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ): «Εμείς πρέπει να κάνουμε τη δουλειά μας για τις μεταρρυθμίσεις και ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε θα τα βρει με την επικεφαλής του ΔΝΤ Κριστίν Λαγκάρντ χωρίς απομείωση του χρέους, κάτι πάντως που δεν προκύπτει από τις μέχρι τώρα τοποθετήσεις των πρωταγωνιστών». Επίσης, καταλόγισε στον κ. Σόιμπλε «νομικίστικη» ερμηνεία της απόφασης του Eurogroup του περασμένου Μαΐου για το χρέος και τον ρόλο του ΔΝΤ στο ελληνικό πρόγραμμα.
Αντιδράσεις
Είχε προηγηθεί η αιχμηρή επισήμανση του κ. Τσακαλώτου σε συνέντευξη στο πρακτορείο Bloomberg: «Ο κ. Σόιμπλε δεν μπορεί να τα έχει και τα τρία: Συμμετοχή του ΔΝΤ στο πρόγραμμα, πρόγραμμα που βγαίνει, αποφυγή μεγάλης ελάφρυνσης χρέους». Στην ίδια συνέντευξη χαρακτήρισε τον Γερμανό ομόλογό του επιδέξιο, χρησιμοποιώντας το επίθετο «wily», το οποίο όμως στα αγγλικά έχει και τις έννοιες του ύπουλου και του πονηρού, με αποτέλεσμα να προκληθούν αρχικά αντιδράσεις.
Από την πλευρά του, ο κ. Σόιμπλε δήλωσε αισιόδοξος για τη συμμετοχή του ΔΝΤ στο ελληνικό πρόγραμμα.
Παρά την απόλυτη αβεβαιότητα που επικρατεί για τον ρόλο του Ταμείου και για την ελάφρυνση του χρέους, η κυβέρνηση εξακολουθεί να θέτει και ζήτημα μείωσης των στόχων για τα πρωτογενή πλεονάσματα μετά το 2018. «Κάποια υποχώρηση θα πρέπει να γίνει» ώστε να επιτευχθεί συμβιβασμός, σχολίασε υψηλόβαθμη πηγή του υπουργείου Οικονομικών και συμπλήρωσε ότι σε πρώτη φάση ο στόχος για 3,5% του ΑΕΠ μετά το 2018 θα πρέπει να μειωθεί στο 2,5% και αργότερα στο 2%, «για να δημιουργηθεί δημοσιονομικός χώρος, να μειωθούν οι φορολογικοί συντελεστές και να ανεβούν οι δαπάνες».
