Η επιστημονική πρόταση για πιο αποτελεματική και πιο φθηνή αντιμετώπιση των πυρκαγιών στα δάσηΤελευταίο μέρος
Ερευνα:
Μαρία Παναγιώτου,
Ντίνα Ιωακειμίδου

Οι δασικές πυρκαγιές της Μεσογείου δεν μπορούν να εξαλειφθούν, το πιθανότερο μάλιστα είναι ότι θα αυξηθούν, ως απόρροια της κλιματικής αλλαγής, αλλά και των αλλαγών χρήσεων της γης. Το βεβαιώνουν οι επιστήμονες, αλλά μπορεί φυσικά να το κατανοήσει και ο κοινός νους.

Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασαν στη Βουλή ο Νικόλας Γρηγοριάδης, πρόεδρος της Ελληνικής Δασολογικής Εταιρίας και δρ Δασοκομίας – Οικολογίας, και ο Γαβριήλ Ξανθόπουλος, δασολόγος – ερευνητής και δρ πυρκαλιολόγος, χωρίς πρόληψη, όπως είναι η επιστημονική διαχείριση του δάσους, το αποτέλεσμα πρόσκαιρης επιτυχίας στην καταστολή θα συνεπάγεται «συσσώρευση βιομάζας κι επομένως αύξηση κινδύνου για το μέλλον».

Τα περισσότερα δάση της Ελλάδας, όπως εξηγούν οι επιστήμονες, είναι μεσογειακού τύπου. Αυτό σημαίνει ότι, αν δεν υπάρχει διαχείριση που να εξασφαλίζει την απομάκρυνση της πλεονάζουσας βιομάζας, είναι δεδομένο πως, αργά ή γρήγορα, θα καούν. Κι όταν λέμε «βιομάζα», εννοούμε όλη εκείνη τη βλάστηση που αυξάνεται χωρίς να τη σταματά τίποτα.

Εν ολίγοις, όσο δεν καθαρίζονται τα δάση, η φωτιά θα επιστρέφει και μάλιστα πιο δυνατή, ενώ αντιστοίχως θα αυξάνονται και τα κονδύλια που χρειάζονται για την καταπολέμησή της. Αρα, η φωτιά θα επανέρχεται ακόμη πιο «δαπανηρή».

Σήμερα, ελάχιστα είναι τα κονδύλια για την πρόληψη, κι αυτά κατακερματίζονται μεταξύ Δασικής Υπηρεσίας, δήμων, Περιφερειών και κεντρικού κράτους. Μάλιστα, είναι πολύ πιθανό κάποια εξ αυτών να μην αξιοποιούνται ποτέ, αλλά να πηγαίνουν σε άλλες δαπάνες.

Ειδικότερα στην Ελλάδα, κάποιες από τις σοβαρότερες αιτίες πυρκαγιάς, εκτός του εμπρησμού, είναι οι ανεξέλεγκτες χωματερές και η έλλειψη συντήρησης των δικτύων της ΔΕΗ. Το πρόβλημα ξεκινά από τις πληθυσμιακές αλλαγές που έγιναν τις τελευταίες δεκαετίες στη χώρα μας.

«Ολα ξεκινούν από τη διαχείριση της υπαίθρου, που και σε εμάς είχε την πορεία που έχει ακολουθήσει και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, καθώς ο κόσμος έφυγε μαζικά για τις πόλεις. Οι άνθρωποι της υπαίθρου απομάκρυναν την καύσιμη ύλη, γιατί τη χρησιμοποιούσαν για να ζεσταθούν ή να μαγειρέψουν. Ολα αυτά συντελούσαν στην απομάκρυνση του κινδύνου και ταυτόχρονα ο κόσμος είχε οικονομικό όφελος. Ετσι διαχειρίζονταν οι άνθρωποι ιστορικά τον χώρο τους. Δεν αποτελούσε η φωτιά πρόβλημα έως το 1970, γιατί οι άνθρωποι ζούσαν έτσι και διαχειρίζονταν τη βιομάζα» θα μας εξηγήσει ο κ. Ξανθόπουλος.

Το 1998 η αρμοδιότητα της δασοπυρόσβεσης, όπως εξηγήσαμε και στις αρχές της έρευνάς μας, πέρασε από τη Δασική Υπηρεσία στην Πυροσβεστική. Εκτότε, «το κόστος δασοπυρόσβεσης είναι τρεις φορές πάνω, γιατί βασίζεται στα εναέρια μέσα, τα οποία είναι πολύ ακριβά» θα συμπληρώσει ο κ. Ξανθόπουλος. Σύμφωνα με τον ίδιο, όμως, ακόμη και η ίδια η διαχείριση των εναέριων μέσων θα μπορούσε να γίνει με τέτοιον τρόπο, ώστε να εξοικονομηθούν πόροι. Κάποια ελικόπτερα, για παράδειγμα, καίνε πολλά καύσιμα. «Θα έπρεπε να ανεφοδιάζονται πάντα κοντά στον χώρο της φωτιάς. Να μην επιστρέφει το ελικόπτερο στην Ανδραβίδα ή στην Ελευσίνα. Αν θέλει μισή ώρα να πάει και μισή ώρα να γυρίσει, έχεις συμπληρώσει μία ώρα πανάκριβης πτήσης. Με αυτά και μόνο τα κονδύλια θα μπορούσαμε να κάνουμε σεμινάρια στους πυροσβέστες ή να τους δώσουμε σωστό εξοπλισμό».

Η ασφάλεια του σπιτιού με ένα «κλικ»

Εάν θέλετε να ενημερωθείτε για το ποσοστό κινδύνου που εμφανίζει το σπίτι σας, εφόσον βρίσκεται κοντά σε δασική βλάστηση, μπορείτε να επισκεφτείτε τη σελίδα του Ινστιτούτου Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων και Δασικών Προϊόντων, και να απαντήσετε στη φόρμα που έχει δημιουργηθεί, στην εξής ηλεκτρονική διεύθυνση:
http://www.fria.gr/prolipsi/ergaleia_prolipsis.html.

Τι προσφέρουν η Πολιτική Προστασία και η ενημέρωση

«Είμαστε σε μια κατάσταση παγκοσμίως όπου ενισχύεται συνεχώς η Πολιτική Προστασία. Αδυνατούν να δουν τις αιτίες των προβλημάτων και προσπαθούν να τα αντιμετωπίσουν μέσω της καταστολής.

Η Πολιτική Προστασία, που ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του ’70, δυνάμωσε μέσα στην Ε.Ε. και επεκτάθηκε και στις πυρκαγιές. Σταδιακά, πολλές ευρωπαϊκές χώρες απενεργοποίησαν τη Δασική Υπηρεσία από την αντιμετώπιση της φωτιάς» εξηγεί ο κ. Ξανθόπουλος και διευκρινίζει: «Το σύστημα, όμως, πρέπει να τους έχει μέσα όλους, και καθένας να έχει τον ρόλο του. Δυστυχώς, υπάρχει ένας πλούτος στα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά κέντρα, αλλά η συνεργασία δεν επιτυγχάνεται με αγαστό τρόπο. Ελάχιστοι αξιωματούχοι απευθύνονται σε εμάς. H πρόληψη είναι μεγάλο θέμα, γιατί η καταστολή έχει τα όριά της. Και, όταν ξεπερνιέται η δυνατότητα καταστολής, έχουμε τις μεγάλες καταστροφικές πυρκαγιές, όπως αυτή στην Πορτογαλία».

Σχεδόν σίγουρη απειλή

Κομμάτι της πρόληψης είναι, βεβαίως, και οι εθελοντές, αλλά και οι ίδιοι οι πολίτες, που πρέπει να ενημερώνονται για να κάνουν τα σπίτια τους πιο ασφαλή. Οπως εξηγούν οι επιστήμονες, με τη συχνότητα των πυρκαγιών τα τελευταία χρόνια είναι σχεδόν σίγουρο ότι οι άνθρωποι που έχουν σπίτι κοντά σε δασική βλάστηση θα δουν κάποια στιγμή τη φωτιά στην πόρτα τους, το πιθανότερο μέσα στα επόμενα 10-15 χρόνια.

Ο κίνδυνος δεν είναι αμελητέος. Τι πρέπει να γίνει, λοιπόν; «Πρέπει να δεις εάν το σπίτι σου είναι ασφαλές. Κι αν δεν είναι, να εξακριβώσεις εάν μπορεί να γίνει. Εάν το σπίτι σου είναι έτοιμο να καεί, λογικό είναι ότι πρέπει να φύγεις. Αλλά αυτό σημαίνει ότι έχεις ένα πλάνο στο μυαλό σου. Υπάρχουν σπίτια που είναι στο πουθενά κι έχουν έναν δρόμο, μια έξοδο διαφυγής. Εάν έρθει η φωτιά και σε κλείσει, τότε… αντίο. Σημαντικό είναι να έχεις βασικές γνώσεις πυρόσβεσης, να μην εκτεθείς στα θερμά αέρια της φλόγας. Οι περισσότεροι θάνατοι συμβαίνουν όταν η φωτιά σε πιάσει σε ανοιχτό χώρο, γιατί σε καίνε τα θερμά αέρια από απόσταση. Αν είναι ευαίσθητο το σπίτι σου, ζήτησε να μπεις σε κάποιου διπλανού, εφόσον αυτό είναι πιο ασφαλές» θα συμβουλεύσει για το τέλος ο κ. Ξανθόπουλος.