Οι δύο έξαρχοι που έστειλε το Φανάρι και η αντίδραση του Μόσχας ΚυρίλλουΡεπορτάζ
Αντώνης Τριανταφύλλου
Εξαρχία στην Ουκρανία εν όψει της απόδοσης αυτοκεφαλίας στέλνει το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Την ίδια ώρα το Πατριαρχείο της Μόσχας καλλιεργεί κλίμα διχασμού, με στενούς συνεργάτες του Πατριάρχη Κυρίλλου να αμφισβητούν εμμέσως τον συντονιστικό ρόλο και τις αρμοδιότητες της πρωτόθρονης Εκκλησίας της Κωνσταντινούπολης, κάτι που όχι μόνο συντηρεί και εντείνει φυγόκεντρες τάσεις στο εσωτερικό της Ορθόδοξης Εκκλησίας, αλλά εγείρει και ζητήματα κανονικής τάξης.
Χθες το Φανάρι ανακοίνωσε ότι ονόμασε εξάρχους στο Κίεβο τον Αρχιεπίσκοπο Παμφίλου Δανιήλ και τον επίσκοπο Edmonton Ιλαρίωνα. Και οι δύο είναι Ουκρανοί ορθόδοξοι επίσκοποι υπό το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Εξαρχος στους βυζαντινούς χρόνους ήταν ο προσωπικός απεσταλμένος του Πατριάρχη ή του αυτοκράτορα σε διπλωματικές αποστολές. Σήμερα ο τίτλος του εξάρχου δίνεται σε μητροπολίτες υπερόριων μητροπόλεων του Οικουμενικού Θρόνου και μπορεί να υποδηλώνει τη δικαιοδοσία και την υπεροχή έναντι των άλλων επισκόπων πάνω σε μία περιοχή του μητροπολίτη που φέρει τον συγκεκριμένο τίτλο.
Οδηγίες
Οι δύο έξαρχοι θα λάβουν οδηγίες από το Οικουμενικό Πατριαρχείο, προκειμένου να φέρουν εις πέρας την αποστολή που θα τους ανατεθεί εντός του πλαισίου της προετοιμασίας της αποφασισθείσας απονομής αυτοκέφαλου καθεστώτος στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας.
Λίγες ημέρες μετά την επίσκεψή του στην Κωνσταντινούπολη, σε ένα καλά σκηνοθετημένο βίντεο που κυκλοφορεί στο YouTube, ο Πατριάρχης Μόσχας Κύριλλος προειδοποιεί ευθέως ότι «τα πράγματα είναι αβέβαια για την Ορθοδοξία. Η ενότητα της Αγίας Ρωσίας είναι στόχος πολλών που προσκυνούν το κακό. Πρέπει να υπερασπιστούμε την ενότητά μας με όλη μας τη δύναμη». Την ίδια ώρα ο εκπρόσωπος του Πατριάρχη Κυρίλλου π. Αλέξανδρος Βόλκοφ, που είναι ελληνομαθής, υποστηρίζει ότι «οι δηλώσεις του Πατριάρχη Βαρθολομαίου περί μοναδικότητας στην επίλυση των προβλημάτων στον ορθόδοξο κόσμο προκάλεσαν σοβαρή παρανόηση στην Εκκλησία της Ρωσίας».
Το Πατριαρχείο Μόσχας αμφισβητεί ευθέως το κύρος του Οικουμενικού Πατριαρχείου, υποστηρίζοντας ότι το Φανάρι δεν είχε δικαιοδοσία να παρεμβαίνει σε εκκλησιαστικά θέματα στην Ουκρανία. Υπενθυμίζεται ότι στην πρόσφατη σύναξη των ιεραρχών ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος τόνισε ότι το Οικουμενικό Πατριαρχείο έχει την ευθύνη να θέσει τα πράγματα σε εκκλησιαστική και κανονική ευταξία, «διότι μόνον αυτό έχει τα τε κανονικά προνόμια και την ευχήν και ευλογίαν της Εκκλησίας και των Οικουμενικών Συνόδων να επιτελή το υψηλόν και εξαιρετικόν τούτο χρέος ως φιλόστοργος Μήτηρ και αρχή των Εκκλησιών».
Η αντίληψη του π. Αλέξανδρου Βόλκοφ ότι οι δηλώσεις του Πατριάρχη Βαρθολομαίου «προκάλεσαν σε εμάς τουλάχιστον αμηχανία και έκπληξη και σε μεγαλύτερο βαθμό σοβαρή παρεξήγηση» δημιουργεί σοβαρά κανονικά και εκκλησιολογικά ερωτήματα. Και αυτό διότι ένα σημαίνον στέλεχος του Πατριαρχείου της Μόσχας αμφισβητεί ευθέως τα κανονικά και δικαιοδοσιακά δικαιώματα, τις υποχρεώσεις και τον συντονιστικό ρόλο της Εκκλησίας της Κωνσταντινούπολης, όπως ακριβώς έχουν διατυπωθεί στα κείμενα Οικουμενικών Συνόδων.
