Η εκκλησιαστική αυτονόμηση της Ουκρανίας και η απόδοση Τόμου Αυτοκεφαλίας στην τοπική Ορθόδοξη Εκκλησία από το Οικουμενικό Πατριαρχείο προκάλεσαν την Παρασκευή την πρώτη κλιμάκωση από τη Ρωσία……καθώς το Πατριαρχείο της Μόσχας κήρυξε πλέον ανοιχτό «πόλεμο» κατά της Κωνσταντινούπολης, απειλώντας με παύση μνημόνευσης του Οικουμενικού Πατριάρχη.
Το Φανάρι και η Μόσχα άρχισαν να αποκαλύπτουν σταδιακά τα «όπλα» τους και να αναπτύσσουν την επιχειρηματολογία τους. Μπορεί η «μάχη της Ουκρανίας» να μη δίνεται με συμβατικά όπλα, σφαίρες και βόμβες, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι Κωνσταντινούπολη και Πατριαρχείο Μόσχας στερούνται «οπλοστασίου».
Λίγες ώρες πριν από την κρίσιμη συνεδρίαση της Ιεράς Συνόδου του Πατριαρχείου Μόσχας ο επίσκοπος Χριστουπόλεως Μακάριος Γρινιεζάκης έδωσε στη δημοσιότητα ένα σύντομο κείμενο με ιστορικά, κανονικά και θεολογικά τεκμήρια, που αποδομούν πλήρως την επιχειρηματολογία της Μόσχας για το ότι της ανήκει εκκλησιαστικά η Ουκρανία.
«Με ποιο δικαίωμα η Ρωσία σήμερα και επί τη βάσει ποίων Ιερών Κανόνων διεκδικεί την εκκλησιαστική και διοικητική εξάρτηση της Μητροπόλεως Κιέβου από αυτήν; Η δικαιοδοσία της κάθε αυτοκέφαλης Εκκλησίας (εκτός των Πρεσβυγενών Πατριαρχείων και της Εκκλησίας Κύπρου, των οποίων τα όρια έχουν καθοριστεί από Οικουμενικές Συνόδους), είναι καθορισμένη και καταγεγραμμένη στον Τόμο που της παραχωρήθηκε από το Οικουμενικό Πατριαρχείο.
Αν λοιπόν ανατρέξουμε στο Χρυσόβουλο, το οποίο έλαβε το Πατριαρχείο της Μόσχας το 1590 από την Κωνσταντινούπολη, θα διαπιστώσουμε ότι μέσα στις δικαιοδοσίες της δεν συμπεριλαμβάνεται η Μητρόπολη Κιέβου» τονίζει χαρακτηριστικά ο κ. Μακάριος. Αυτή η ανάλυση αποδομεί τα επιχειρήματα του επίσημου ανακοινωθέντος της Μόσχας που εκδόθηκε αργά το απόγευμα της Παρασκευής, κατηγορώντας την Κωνσταντινούπολη για εισπήδηση σε κανονικό του έδαφος, όπως θεωρεί την Ουκρανία. Αντίθετα, στο ανακοινωθέν της η Μόσχα επανέλαβε την τυπική επιχειρηματολογία της, που βασίζεται στις επιστολές του Οικουμενικού Πατριάρχη Διονυσίου Δ΄ προς τους τσάρους Ιωάννη και Πέτρο και τον Πατριάρχη Μόσχας Ιωακείμ, το 1686.
Στο μεταξύ, το Φανάρι δημοσίευσε στην ιστοσελίδα του επιστολές του 1991 με τις υπογραφές από όλους τους μητροπολίτες και επισκόπους της Ουκρανίας που ζητούσαν αυτοκεφαλία της χώρας τους και είχαν σταλθεί, όπως προβλέπει το κανονικό δίκαιο, στη Μόσχα, η οποία όφειλε να τις διαβιβάσει στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. Μεταξύ των υπογραφών ξεχωρίζουν αυτές δύο πρωταγωνιστών της τωρινής διένεξης: Του σημερινού μητροπολίτη Κιέβου Ονουφρίου, ο οποίος τότε ήταν μητροπολίτης Τσερνόβσκι και Βουκουβίνας, και του -τώρα- αιρετικού «Πατριάρχη Κιέβου» Φιλαρέτου, που τότε ήταν ο επικεφαλής της Εκκλησίας στην Ουκρανία ως μητροπολίτης Κιέβου και Πάσης Ουκρανίας. Οπως σημειώνεται χαρακτηριστικά στο κείμενο που συνοδεύει τις επιστολές στην ιστοσελίδα του Οικουμενικού Πατριαρχείου, «…εάν η Μόσχα είχε δεχθεί τότε το αίτημα των Ουκρανών και το διεβίβαζε στο Φανάρι, ούτε σχίσμα θα ακολουθούσε ούτε σήμερα θα υπήρχαν προβλήματα και στενοχώριες».
Α. Τριανταφύλλου
