Σταθμοί από το 1975 έως σήμερα, η αφαίρεση προεδρικών αρμοδιοτήτων και η κατάργηση των βασιλικών «προνομίων»
Από την
Κατερίνα Κανάκη
Με τη συνταγματική αναθεώρηση που προωθεί η κυβέρνηση να είναι πρώτο θέμα στην ατζέντα προκαλώντας νέους σεισμούς στο πολιτικό σκηνικό, είναι αδήριτη ανάγκη να επιχειρηθεί μια μικρή αναδρομή στους βασικούς σταθμούς της μεταπολιτευτικής διαδρομής του καταστατικού χάρτη της χώρας.
Στις αρχές του Ιουνίου του 1975 ψηφίστηκε το Σύνταγμα του 1975, με το οποίο καθιερώθηκε ως πολίτευμα η Προεδρευόμενη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία. Το Σύνταγμα αυτό, που επανέφερε σε ισχύ μέρος του Συντάγματος του 1952 εκτός από τις διατάξεις για τον βασιλιά, ισχύει έως και σήμερα, με εξαίρεση τις αλλαγές που έγιναν κατά τις αναθεωρήσεις του 1986, του 2001 και του 2008.
Το 1986, στην πρώτη αναθεώρηση, αφαιρέθηκαν επί της ουσίας ορισμένες αρμοδιότητες από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Τότε ήταν που καταργήθηκαν οι «βασιλικές αρμοδιότητες», όπως η κύρωση των νόμων και η χορήγηση αμνηστίας, ενώ αρκετές από τις αρμοδιότητες του Προέδρου μεταφέρθηκαν στην κυβέρνηση, όπως λόγου χάρη η πρωτοβουλία για διεξαγωγή δημοψηφίσματος. Στη συνέχεια, στις 6 Απριλίου 2001 η χώρα ψήφισε τη νέα, και πολύ πιο διευρυμένη, αναθεώρηση του Συντάγματος. Η αναθεώρηση αυτή έχει μείνει στην Ιστορία ως «συναινετική», καθώς οι διατάξεις στη συντριπτική πλειονότητά τους αναθεωρήθηκαν από τα 4/5 του συνόλου των βουλευτών.
Σκοπός της αναθεώρησης ήταν να δημιουργηθεί το κατάλληλο «συνταγματικό έδαφος» για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Τη χρονιά εκείνη θεσπίστηκαν το δικαίωµα στην πληροφόρηση καθώς και το δικαίωµα συµµετοχής στην Κοινωνία της Πληροφορίας, ενώ θεσπίστηκαν και οι ανεξάρτητες Αρχές, καθώς και η αρχή της διαφάνειας. Ακόμη, τότε ήταν που διαμορφώθηκε όπως είναι σήμερα το άρθρο 86 περί ποινικής ευθύνης υπουργών, άρθρο το οποίο επιχειρείται να αναθεωρηθεί στην επικείμενη αναθεώρηση. Η τρίτη και τελευταία αναθεώρηση του Συντάγματος έγινε πριν από περίπου μία δεκαετία, το 2008. Αυτήν τη φορά, ο αριθμός των διατάξεων που άλλαξαν ήταν πιο περιορισμένος. Μεταξύ άλλων, καταργήθηκε το επαγγελματικό ασυμβίβαστο, ενώ προστέθηκαν κάποια άρθρα για την προστασία νησιωτικών και ορεινών περιοχών.
