Στα κάγκελα οι άνθρωποι του πρωτογενούς τομές, ετοιμάζονται για κλιμάκωση των κινητοποιήσεών τους έως τις 28 Φεβρουαρίου! Δεν πείθει το αφήγημα της κυβέρνησης με τις κουτσουρεμένες πληρωμές
Μια Πρωτοχρονιά αλλιώτικη από τις άλλες βρέθηκαν να βιώνουν φέτος οι παραγωγοί του πρωτογενούς τομέα, που παραμένουν σταθερά και με ισχυρή παρουσία στα μπλόκα, επιμένοντας να περάσουν με σαφήνεια τα «θέλω» τους προς την κυβέρνηση, η οποία απαντά με εμπρηστικό και εκβιαστικό τρόπο στα αιτήματά τους.
Αντί για οικογενειακά τραπέζια και ρεβεγιόν, το νέο έτος βρήκε αγρότες και κτηνοτρόφους στους δρόμους, με το βλέμμα στραμμένο όχι σε υποσχέσεις και πλασματικά νούμερα αλλά στους τραπεζικούς τους λογαριασμούς. Εκεί όπου, για ακόμη μία φορά, αντίκρισαν λειψές πληρωμές, σ’ ένα γαϊτανάκι εμπαιγμού και κοροϊδίας με βασικό πρωταγωνιστή το κυβερνητικό επιτελείο και θύματα χιλιάδες αγρότες και κτηνοτρόφους. Αυτό ακριβώς το ζήτημα κυριαρχεί στις διαβουλεύσεις της Πανελλαδικής Σύσκεψης που είναι προγραμματισμένη να ξεκινήσει στις 12 το μεσημέρι στα Μάλγαρα, με τη συμμετοχή περισσότερων από 60 μπλόκων από όλη τη χώρα. Ολα δείχνουν ότι θα αποφασιστεί κλιμάκωση των κινητοποιήσεων με άγνωστο χρονικό ορίζοντα. Μάλιστα μπροστά στη σκλήρυνση της στάσης της κυβέρνησης, μια ισχυρή μερίδα αγροτοσυνδικαλιστών τάσσεται, σύμφωνα με πληροφορίες, υπέρ της γραμμής οι κινητοποιήσεις να διαρκέσουν τουλάχιστον ως τις 28 Φεβρουαρίου, που συμπληρώνονται τρία χρόνια από την τραγωδία των Τεμπών, ώστε να «συναντηθούν» τα δύο κινήματα.
Το ζήτημα των… κουτσουρεμένων καταβολών, και ειδικότερα της εξισωτικής αποζημίωσης, λειτουργεί ως πυροκροτητής της νέας έντασης και ξεχειλίζει το ποτήρι της αγανάκτησης και της κλιμάκωσης. Οπως αποκαλύπτει η «κυριακάτικη δημοκρατία», τα ποσά άρχισαν να πιστώνονται στους λογαριασμούς από το απόγευμα της Τετάρτης 31 Δεκεμβρίου, όμως το τελικό ύψος της καταβολής προκάλεσε ακόμα μία φορά διάχυτη απογοήτευση. Αντί για τον αρχικό σχεδιασμό των 236 εκατ. ευρώ, ο οποίος ήδη είχε «κουρευτεί» στα 218 εκατ., στους λογαριασμούς των δικαιούχων κατέληξαν τελικά μόλις 176-177 εκατ. ευρώ, γεγονός που παραδέχτηκε στην πρόσφατη ανακοίνωσή του και ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης.
Η διαφορά, όπως καταγγέλλουν οι ίδιοι οι αγροτοσυνδικαλιστές, δεν είναι λογιστική λεπτομέρεια, αλλά χαμένο πραγματικό εισόδημα που λείπει από ανθρώπους οι οποίοι εδώ και εβδομάδες βρίσκονται στους δρόμους, προσπαθώντας να επιβιώσουν σε ένα περιβάλλον αυξημένου κόστους και αβεβαιότητας. Το γεγονός ότι μένουν πάλι σοβαρά υπόλοιπα προς εκκαθάριση, τα οποία μάλιστα μετατίθενται χρονικά εντός του 2026, ενισχύει το αίσθημα αναξιοπιστίας που συνοδεύει σταθερά το αρμόδιο υπουργείο και το Μέγαρο Μαξίμου που, αντί να πράξει τα αυτονόητα, επιλέγει τη στρατηγική των εκβιασμών, του διχασμού και των επιθέσεων.
Οι αγρότες βλέπουν ένα μοτίβο να επαναλαμβάνεται, προϋπολογισμοί που ανακοινώνονται, αναθεωρούνται στην πορεία προς τα κάτω και τελικά καταλήγουν σε πληρωμές πολύ χαμηλότερες των προσδοκιών αλλά και των αναγκών, με την κυβερνητική ρητορική περί ομαλοποίησης και ολοκλήρωσης των πληρωμών να ηχεί σαν ανέκδοτο, αποκομμένη από την πραγματικότητα που βιώνουν χιλιάδες παραγωγοί.
Ιδιαίτερη δυσφορία προκαλεί και το γεγονός ότι οι λειψές καταβολές έρχονται έπειτα από μια χρονιά κατά την οποία το σύστημα πληρωμών του ΟΠΕΚΕΠΕ πέρασε -όπως λένε οι ίδιοι οι αγρότες- από σαράντα κύματα, εξαιτίας των «γαλάζιων» τερτιπιών. Για σχεδόν τέσσερις μήνες είχε κηρυχθεί στην πράξη στάση πληρωμών, στερώντας κρίσιμους πόρους από πραγματικούς δικαιούχους κι όμως, στο τέλος της χρονιάς, η εικόνα που επιχειρήθηκε να προβληθεί ήταν εκείνη ενός επιτυχημένου απολογισμού, με αυξημένα ποσά, την ώρα που δεκάδες προβλήματα παραμένουν ανοιχτά και χιλιάδες παραγωγοί δηλώνουν απλήρωτοι από τις άμεσες ενισχύσεις του 2025.
Στο ήδη βαρύ κλίμα προστίθενται και οι αποσπασματικές πιστώσεις μικρών ποσών από παλαιότερα καθεστώτα του ΠΑΑ -βιολογικά, εξισωτικές προηγούμενων ετών, απονιτροποίηση, Μέτρο 23- που περισσότερο θυμίζουν «μπαλώματα» παρά προσφέρουν ουσιαστική ανακούφιση. Παράλληλα, οι έλεγχοι στο ιδιοκτησιακό καθεστώς των αγροτεμαχίων εντείνουν την ανασφάλεια, ειδικά καθώς από το νέο έτος αναλαμβάνει και επίσημα ρόλο η ΑΑΔΕ.
Οι αγρότες επισημαίνουν ότι άλλο είναι η φιλοσοφία των ελέγχων του ΟΠΕΚΕΠΕ κι άλλο εκείνη της ΑΑΔΕ, φοβούμενοι μαζικούς καταλογισμούς και νέες εμπλοκές. Ιδιαίτερα προβληματικό θεωρείται το γεγονός ότι γίνονται έλεγχοι σε δηλώσεις παλαιότερων ετών με κριτήρια που τότε δεν ίσχυαν, όπως ΑΤΑΚ και ΚΑΕΚ. Το αποτέλεσμα είναι να χαρακτηρίζονται αχρεωστήτως καταβληθείσες ενισχύσεις, να ζητούνται επιστροφές χρημάτων και ταυτόχρονα, να προκύπτουν απεντάξεις από προγράμματα του ΠΑΑ, ακόμη και από κρίσιμες δράσεις, όπως οι Νέοι Αγρότες.
Ολα αυτά συνθέτουν το υπόβαθρο πάνω στο οποίο διεξάγεται η Πανελλαδική Σύσκεψη στα Μάλγαρα, με χιλιάδες αγρότες να δίνουν το «παρών» για να αποφασίσουν τα επόμενα βήματά τους, έχοντας ως κεντρικό ζήτημα όχι γενικές διακηρύξεις, αλλά το απλό και σκληρό ερώτημα: πώς θα ζήσουν με λειψές πληρωμές και διαρκή αβεβαιότητα.
Για την κυβέρνηση το μήνυμα είναι σαφές και όσο οι απαντήσεις περιορίζονται σε μισές καταβολές και μεταθέσεις ευθυνών, ο δρόμος της σύγκρουσης και της κλιμάκωσης είναι δεδομένος. Αλλωστε η δραματική εικόνα που βιώνουν οι παραγωγοί αποτυπώνεται και στα στοιχεία της Eurostat για το 2025, καθώς το επιχειρηματικό εισόδημα της ελληνικής γεωργίας κατέγραψε πτώση 12,5% σε σχέση με το 2024, την ώρα που στο σύνολο της Ε.Ε. σημείωσε αύξηση 17%. Η εξέλιξη αυτή διευρύνει δραματικά την ψαλίδα μεταξύ Ελλάδας και Ευρώπης, σε μια απόκλιση που αγγίζει σχεδόν το 30%.
Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η μακροχρόνια τάση για το ελληνικό αγροτικό εισόδημα, καθώς από το 7,3% του συνόλου της Ε.Ε. το 2005 έχει υποχωρήσει στο 3,8% σήμερα. Παρά τη μείωση των αγροτικών εκμεταλλεύσεων, το κατά κεφαλήν εισόδημα αυξάνεται με σαφώς βραδύτερους ρυθμούς από την υπόλοιπη Ευρώπη. Το φετινό «μείον 12,5%» έγινε αισθητό στην πράξη, βαραίνοντας τις τσέπες των αγροτών και λειτουργώντας ως καταλύτης για τις μελλοντικές εξελίξεις.
Με φόντο τα μπλόκα που παραμένουν σε όλη τη χώρα και τη μαζική συμμετοχή τους στην Πανελλαδική Σύσκεψη που διεξάγεται στα Μάλγαρα, οι αγρότες προσέρχονται με συγκεκριμένα, ενιαία και κοστολογημένα αιτήματα, απέναντι σε μια κυβέρνηση που απαντά σταθερά με αποποίηση ευθυνών και γενικόλογες αναφορές στους «κανόνες της αγοράς», την ΚΑΠ και τα δημοσιονομικά όρια. Η αντίθεση αυτή, όπως καταγγέλλουν οι ίδιοι οι συνδικαλιστές, αποκαλύπτει τον πυρήνα του εμπαιγμού που βιώνουν εδώ και μήνες. Στο ζήτημα του κόστους παραγωγής, που έχει εκτιναχθεί σε δυσθεώρητα επίπεδα, οι αγρότες ζητούν συγκεκριμένες λύσεις που αφορούν: πλαφόν στην τιμή του αγροτικού ρεύματος στα 7 λεπτά ανά κιλοβατώρα, κατάργηση του χρηματιστηρίου Ενέργειας και αφορολόγητο πετρέλαιο στην αντλία.
Η κυβερνητική απάντηση περιορίζεται σε αόριστες αναφορές περί «μείωσης της τιμής του ρεύματος», χωρίς όμως να διευκρινίζεται αν αυτή θα αφορά το σύνολο των αγροτών ή αν θα συνεχιστεί το καθεστώς των εξαιρέσεων που αφήνει τη συντριπτική πλειονότητα εκτός. Για το χρηματιστήριο Ενέργειας το επιχείρημα εξαντλείται στο ότι «υπάρχει σε όλες τις χώρες της Ε.Ε.», ενώ για το πετρέλαιο επανέρχεται η γνωστή συνταγή της επιστροφής ΕΦΚ, αυτή τη φορά «με ψηφιακά μέσα» και χωρίς συγκεκριμένες χρονικές δεσμεύσεις. Αντίστοιχα θολή είναι η εικόνα και για τον ΕΛΓΑ. Παρότι η αναθεώρηση του αναχρονιστικού κανονισμού εξαγγέλλεται για πολλοστή φορά, δεν υπάρχει καμία σαφής δέσμευση από πλευράς υπουργείου για επαρκή κρατική χρηματοδότηση. Οι αγρότες εκφράζουν ανοιχτά τον φόβο ότι για άλλη μία φορά το βάρος θα μετακυλιστεί στις πλάτες τους, μέσω αυξήσεων στις ασφαλιστικές εισφορές, χωρίς ουσιαστική βελτίωση των αποζημιώσεων.
Αγνοείται 1 δισ. ευρώ, λένε οι γεωργοί – «Φέρτε πίσω τα κλεμμένα»
Στο κρίσιμο ζήτημα της αναπλήρωσης του χαμένου εισοδήματος για το 2025, η απόσταση κυβέρνησης και αγροτών γίνεται ακόμη πιο εμφανής. Τα μπλόκα με ενιαίο τρόπο ζητούν η αναπλήρωση να αφορά όλα τα προϊόντα των οποίων οι τιμές έχουν καταρρεύσει κάτω από το κόστος παραγωγής. Αντίθετα, το κυβερνητικό επιτελείο μιλά για μια περιορισμένη ενίσχυση, με μόλις 160 εκατ. ευρώ που αφορούν μόνο συγκεκριμένες κατηγορίες παραγωγών.
Την ίδια στιγμή, πρόκειται για χρήματα που προέρχονται από παρακράτηση της βασικής ενίσχυσης, δηλαδή ποσά που έπρεπε ήδη -όπως τονίζουν στη «δημοκρατία»- να έχουν αποδοθεί στους παραγωγούς. Οι αγρότες ζητούν μετ’ επιτάσεως την επιστροφή όλων των «κλεμμένων», που, όπως υποστηρίζουν, αγγίζουν συνολικά το 1 δισ. ευρώ στα χρόνια διακυβέρνησης της Ν.Δ., τη στιγμή που η απάντηση της κυβέρνησης παραπέμπει ξανά στην ΚΑΠ, προειδοποιώντας μάλιστα με ισχυρή δόση κινδυνολογίας για «νομικά μη επιτρεπτές» λύσεις και «σοβαρούς δημοσιονομικούς κινδύνους» από την ενδεχόμενη ικανοποίηση αυτών των απαιτήσεων.
Αντίστοιχα, στο αίτημα για κατώτατες εγγυημένες τιμές που να καλύπτουν το κόστος παραγωγής και να εξασφαλίζουν βιώσιμο εισόδημα επανέρχεται το γνωστό αφήγημα της «ελεύθερης αγοράς», με το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης να επικαλείται ευρωπαϊκούς κανόνες που «δεν επιτρέπουν εγγυημένες τιμές», παραπέμποντας στις ενισχύσεις-εργαλεία που, όπως καταγγέλλουν οι αγρότες, αξιοποιούνται τελικά από τους βιομηχάνους για να συμπιέζουν ακόμη περισσότερο τις τιμές εις βάρος τους.
Στον πολύπαθο τομέα της κτηνοτροφίας και την αντιμετώπιση της ευλογιάς, τα αιτήματα είναι και σ’ αυτή την περίπτωση κρυστάλλινα, αλλά δίχως να βρίσκουν ανταπόκριση. Οι παραγωγοί ζητούν εμβολιασμό, πλήρεις αποζημιώσεις, αναπλήρωση εισοδήματος και δωρεάν ανασύσταση των κοπαδιών τους που θανατώθηκαν.
Η κυβερνητική απάντηση περιορίζεται στην παροχή των 80 εκατ. ευρώ, ποσό που οι ίδιοι χαρακτηρίζουν «σταγόνα στον ωκεανό», ενώ αποκλείεται ρητά εκ νέου κάθε συζήτηση για εμβολιασμό, με επίκληση οδηγιών της Ε.Ε. και των εξαγωγών φέτας. Ιδιαίτερη ένταση προκαλεί και το ζήτημα της ένταξης του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ, με τους παραγωγούς να προειδοποιούν ότι στόχος είναι να «μπει χέρι» στις επιδοτήσεις για χρέη προς Εφορία, τράπεζες και οργανισμούς, σε μια εικόνα που θυμίζει έντονα τις «αμαρτωλές» μέρες του παρελθόντος, με πρωταγωνιστή το κυβερνών κόμμα, που χαρακτηρίζει το αίτημα των παραγωγών «μη διαπραγματεύσιμο», την ώρα που οι πρόσφατες δεσμεύσεις λογαριασμών από τον ΕΛΓΑ επιβεβαιώνουν τους διατυπωμένους φόβους τους.
Επίσης, στα αιτήματα για περιορισμό των αθρόων εισαγωγών και των «ελληνοποιήσεων» που καταγγέλλουν αγρότες και κτηνοτρόφοι, η απάντηση εξαντλείται στον κανόνα της «προσφοράς και ζήτησης», ενώ για τον διπλασιασμό των αγροτικών συντάξεων η κυβέρνηση επικαλείται το δημοσιονομικό κόστος, την ίδια στιγμή που -όπως σημειώνουν οι αγρότες- συνεχίζονται οι ενισχύσεις και οι φοροαπαλλαγές προς τους ημετέρους. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι αγρότες επιμένουν και σε μια σειρά πρόσθετων διεκδικήσεων που έχουν ασφαλώς τη δική τους σημασία.
Οι κυβερνητικές απειλές και οι εκβιασμοί ακόμη και για… αγροτοδικεία ρίχνουν λάδι στη φωτιά της σύγκρουσης, με τους αγρότες να απαιτούν να σταματήσει αυτή η εμπρηστική ρητορική και να προχωρήσουν άμεσα τα αναγκαία έργα υποδομής. Ειδικότερα, ζητούν να συνδεθούν οι επιδοτήσεις με την πραγματική παραγωγή, να καταργηθούν ΑΤΑΚ και ΚΑΕΚ σε μικρά αγροτεμάχια, να πληρωθούν όλοι οι δεσμευμένοι ΑΦΜ και να μη μειωθούν οι πόροι της ΚΑΠ.
Οπως εύκολα αντιλαμβάνεται κανείς, το χάσμα παραμένει τεράστιο ανάμεσα σε αγρότες και κυβέρνηση και ο δρόμος της κλιμάκωσης των κινητοποιήσεων μοιάζει, όπως οι ίδιοι διαμηνύουν, με μονόδρομο, καθώς, αντί για λύσεις, βλέπουν μια λογική καρότου και μαστιγίου ανάλογα με τις κυβερνητικές διαθέσεις, τη στιγμή που η υπομονή στον αγροτικό κόσμο έχει εξαντληθεί προ πολλού.
