Άμεση ήταν η αντίδραση της Δικαιοσύνης μετά το πρωτοφανές ολικό μπλακάουτ που σημειώθηκε στο FIR Αθηνών, προκαλώντας εκτεταμένο χάος στα ελληνικά αεροδρόμια και πολύωρες καθυστερήσεις πτήσεων.
Το σοβαρό περιστατικό, που άφησε για κρίσιμα λεπτά χωρίς ραδιοεπικοινωνία τον ελληνικό εναέριο χώρο, οδήγησε σε κατεπείγουσα εισαγγελική παρέμβαση, με στόχο τη διερεύνηση των αιτίων και τον καταλογισμό ευθυνών.
Κατεπείγουσα προκαταρκτική έρευνα για επικίνδυνες παρεμβάσεις
Ο προϊστάμενος της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Αθηνών, Αριστείδης Κορέας, έδωσε εντολή για τη διενέργεια κατεπείγουσας προκαταρκτικής εξέτασης, με αντικείμενο το αδίκημα των επικίνδυνων παρεμβάσεων στη συγκοινωνία αεροσκαφών. Η έρευνα αφορά άμεσα το black out στο FIR Αθηνών και τις σοβαρές επιπτώσεις που είχε στη λειτουργία των αεροδρομίων και στη διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας.
Τη διερεύνηση της υπόθεσης έχει αναλάβει το Τμήμα Ηλεκτρονικού Εγκλήματος της ΕΛ.ΑΣ., το οποίο καλείται να εξακριβώσει, μεταξύ άλλων, από πού προήλθαν οι παρεμβολές που έπληξαν σχεδόν το σύνολο των ραδιοσυχνοτήτων του FIR Αθηνών.
Τα κρίσιμα 40 λεπτά χωρίς επικοινωνία
Το περιστατικό εκδηλώθηκε λίγο πριν τις 09:00 το πρωί, όταν το Κέντρο Ελέγχου Περιοχής Αθηνών (ΚΕΠΑΘ) έχασε αιφνιδιαστικά κάθε δυνατότητα φωνητικής επικοινωνίας με τα πολιτικά αεροσκάφη που πετούσαν στον ελληνικό εναέριο χώρο. Παρότι τα αεροσκάφη εμφανίζονταν κανονικά στα ραντάρ, όλες οι ραδιοσυχνότητες είχαν τεθεί εκτός λειτουργίας.
«Τα βλέπαμε στις οθόνες, αλλά δεν μπορούσαμε να τους μιλήσουμε», περιγράφουν ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας που βρίσκονταν σε υπηρεσία, σκιαγραφώντας τη σοβαρότητα της κατάστασης. Για περίπου 40 κρίσιμα λεπτά, μέχρι να δοθεί η εντολή για πλήρη αποκλεισμό του FIR (zero-rate), ο ελληνικός εναέριος χώρος λειτουργούσε χωρίς φωνητική καθοδήγηση, γεγονός που χαρακτηρίζεται από αρμόδιες πηγές ως εξαιρετικά επικίνδυνο σενάριο.
Χάος στα αεροδρόμια και χιλιάδες εγκλωβισμένοι επιβάτες
Οι επιπτώσεις στο επιβατικό κοινό ήταν άμεσες και εκτεταμένες. Περίπου 2.800 επιβάτες παρέμειναν εγκλωβισμένοι επί ώρες στο αεροδρόμιο Ελευθέριος Βενιζέλος, στο αεροδρόμιο της Θεσσαλονίκης και σε άλλα μεγάλα αεροδρόμια της χώρας, καθώς το σύστημα επιτήρησης του FIR τέθηκε σε κατάσταση επιχειρησιακού συναγερμού.
Η αλυσίδα καθυστερήσεων επηρέασε τόσο πτήσεις εσωτερικού όσο και εξωτερικού, με την αποκατάσταση της ομαλής ροής να απαιτεί πολλές ώρες, ακόμη και μετά την τεχνική επαναφορά των συστημάτων.
Τεχνική βλάβη ή κυβερνοεπίθεση;
Επισήμως, το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών αποδίδει το περιστατικό σε τεχνική δυσλειτουργία. Ωστόσο, πηγές με γνώση της υπόθεσης επισημαίνουν ότι το εύρος, ο συγχρονισμός και η γεωγραφική έκταση των βλαβών γεννούν σοβαρά ερωτήματα, χωρίς να αποκλείεται κανένα ενδεχόμενο -ούτε αυτό της κυβερνοεπίθεσης.
Αιτία του προβλήματος φέρεται να ήταν σοβαρές παρεμβολές σε όλες τις κρίσιμες ραδιοσυχνότητες του ΚΕΠΑΘ σε Υμηττό, Πήλιο, Θάσο, Ακαρνανικά, Μοναστήρι και Γεράνεια, σε συνδυασμό με ταυτόχρονη κατάρρευση των εσωτερικών τηλεπικοινωνιών της Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας.
Ανοιχτά όλα τα ενδεχόμενα – Στο μικροσκόπιο και η ασφάλεια υποδομών
Στο παρασκήνιο της κρίσης εξετάστηκαν όλα τα σενάρια, ακόμη και αυτό της δολιοφθοράς. Παρότι μέχρι στιγμής η ΕΥΠ δεν έχει εντοπίσει σαφή στοιχεία κυβερνοεπίθεσης, η έρευνα παραμένει ανοιχτή.
Από την πλευρά του υπουργείου Εθνικής Άμυνας διευκρινίζεται ότι το περιστατικό δεν επηρέασε στρατιωτικές επιχειρήσεις, καθώς οι Ένοπλες Δυνάμεις διαθέτουν ανεξάρτητα συστήματα επικοινωνιών. Ωστόσο, το μέγεθος του συμβάντος και τα κενά που αποκαλύφθηκαν στη διαχείριση κρίσιμων πολιτικών υποδομών επαναφέρουν με ένταση το ζήτημα της ασφάλειας των αερομεταφορών.
«Σαν να πάτησε κάποιος ένα κουμπί»
Αίσθηση προκαλεί το γεγονός ότι, στις 17:00, όλες οι πληγείσες συχνότητες και οι τηλεπικοινωνίες της ΥΠΑ επανήλθαν αιφνιδίως σε κανονική λειτουργία. Ο πρόεδρος της Ένωσης Ηλεκτρονικών Μηχανικών και Ασφάλειας Εναέριας Κυκλοφορίας, Κωνσταντίνος Κανδεράκης, έκανε λόγο για εικόνα που έμοιαζε «σαν κάποιος να πάτησε ένα κουμπί».
Όπως σημείωσε, το πρόβλημα φαίνεται να προήλθε από εξωγενή παράγοντα και όχι από τα εσωτερικά συστήματα της ΥΠΑ, τα οποία -όπως τόνισε- άντεξαν τον τεράστιο όγκο παρεμβολών που δέχθηκαν.
