Το σκεπτικό της απόφασης για τις σοβαρές παραλείψεις του κρατικού μηχανισμού και τις αποζημιώσεις πολιτών για τη διαρροή e-mails αποδήμων
Μετά τη δικαστική απόφαση που άνοιξε τον δρόμο για αποζημιώσεις πολιτών στην υπόθεση της Αννας Μισέλ Ασημακοπούλου, με τη διαρροή e-mails αποδήμων, το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στο αναλυτικό σκεπτικό της, το οποίο φωτίζει τους λόγους για τους οποίους θεμελιώνεται η ευθύνη του Δημοσίου. Η απόφαση του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών, η οποία έχει ήδη δημοσιευτεί, δεν περιορίζεται στην επιδίκαση αποζημίωσης ύψους 3.000 ευρώ, αλλά καταγράφει με λεπτομέρεια τις σοβαρές παραλείψεις του κρατικού μηχανισμού στον τομέα της προστασίας προσωπικών δεδομένων.
Σύμφωνα με το σκεπτικό, το δικαστήριο δέχεται ότι υπήρξε παραβίαση προσωπικών δεδομένων εκλογέων του εξωτερικού, τα οποία τηρούνταν στο κεντρικό πληροφοριακό σύστημα ΟΣΥΕΔ του υπουργείο Εσωτερικών και υποβάλλονταν σε επεξεργασία αποκλειστικά για την άσκηση του εκλογικού δικαιώματος. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον «εγγενή κίνδυνο» της συγκεκριμένης επεξεργασίας, όπως η μη εξουσιοδοτημένη πρόσβαση από υπαλλήλους και η άνευ αδείας κοινολόγηση δεδομένων για σκοπούς ξένους προς την εκλογική διαδικασία.
Το δικαστήριο εξετάζει διεξοδικά τα μέτρα που επικαλέστηκε το Δημόσιο και καταλήγει ότι δεν αποδείχθηκε αν τα εκπαιδευτικά σεμινάρια για την ασφάλεια δεδομένων είχαν πραγματοποιηθεί πριν από τη διαρροή, ούτε αν τα είχε παρακολουθήσει το σύνολο του προσωπικού του ΥΠΕΣ.
Εξίσου αυστηρή είναι η κρίση και για τα τεχνικά μέτρα. Παρότι το ΥΠΕΣ επικαλέστηκε συστήματα ελέγχου πρόσβασης και κρυπτογράφησης, το δικαστήριο επισημαίνει ότι αυτά δεν παρείχαν επαρκείς εγγυήσεις για την αποτροπή μη εξουσιοδοτημένης χρήσης και εξαγωγής αρχείων. Ιδιαίτερα επιβαρυντικό θεωρείται το γεγονός ότι δεν υπήρχαν μηχανισμοί καταγραφής ενεργειών χρηστών ή ειδοποιήσεις σε περιπτώσεις μαζικής εξαγωγής δεδομένων, ούτε αποδείχθηκε ότι η διακίνηση αρχείων τελούσε υπό ουσιαστικούς περιορισμούς.
Στο σκεπτικό απορρίπτεται ρητά και ο ισχυρισμός ότι η ευθύνη του Δημοσίου αίρεται λόγω εμπλοκής τρίτων προσώπων. Οπως τονίζεται, το ΥΠΕΣ δεν απέδειξε την έλλειψη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ των παραλείψεών του και της ζημίας του ενάγοντος, ενώ μάλιστα δεν κατάφερε να εντοπίσει την πηγή της διαρροής. Παράλληλα, ξεκαθαρίζεται ότι η παραίτηση πολιτικών προσώπων, μεταξύ των οποίων και η κυρία Ασημακοπούλου, αφορά αποκλειστικά την πολιτική ευθύνη και δεν επηρεάζει την ευθύνη του Δημοσίου.
Τέλος, το δικαστήριο αναγνωρίζει ότι η ανησυχία για ενδεχόμενη περαιτέρω κοινολόγηση των προσωπικών δεδομένων συνιστά μη υλική ζημία, στοιχειοθετώντας ηθική βλάβη. Με αυτό το σκεπτικό, η απόφαση δεν λειτουργεί απλώς ως μεμονωμένη δικαίωση, αλλά ως οδηγός για δεκάδες αντίστοιχες αγωγές, ανοίγοντας ουσιαστικά τον δρόμο για ευρύτερες αποζημιώσεις πολιτών που επλήγησαν από την υπόθεση.
Την ίδια στιγμή ανοιχτό παραμένει και το ποινικό σκέλος της υπόθεσης, καθώς στις 17 Μαρτίου αναμένεται να βρεθούν στο εδώλιο η πρώην ευρωβουλευτής, καθώς και στελέχη του ΥΠΕΣ και της Ν.Δ., που αντιμετωπίζουν πλημμεληματικές κατηγορίες για παραβίαση υπηρεσιακού απορρήτου και παράβαση της νομοθεσίας περί προστασίας προσωπικών δεδομένων.
