Η υπουργός Γεωργίας Μαρία Παναγιώτου αναλύει στη δημοκρατία πώς αντιμετώπισε η Λευκωσία την επιδημία, όταν η ελληνική κυβέρνηση παραμένει θεατής στον αφανισμό της κτηνοτροφίας
Εξαγριωμένοι και «στα κάγκελα» δηλώνουν οι κτηνοτρόφοι της Λέσβου από τη χθεσινή συνάντηση «φιάσκο» στο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης. Το αποτυχημένο -όπως αποδείχτηκε- ντεμπούτο του Μαργαρίτη Σχοινά στο νέο του πόστο δεν έδωσε καμία λύση, παρά μόνο… λόγια που τεντώνουν ακόμα περισσότερο τις αντοχές των ήδη εξαντλημένων εκπροσώπων του νησιού.
- Γράφουν οι Βασίλης Γαλούπης, Ιωάννα Τσέφλιου
Οι αγωνιώδεις αναφορές τους σε μια γυναίκα κτηνοτρόφο η οποία αυτοτραυματίστηκε και βρίσκεται στο νοσοκομείο βαραίνουν ακόμα περισσότερο το κλίμα. Τα αίματα και τα υπολείμματα, που αφρίζουν και ξεβράζονται από λάκκο με θαμμένο ζώα σε μονάδα σφαγιασμένου κοπαδιού, όπως φαίνονται σε φωτογραφίες, μεγαλώνουν τους φόβους για εξάπλωση με διάσπαρτες υγειονομικές βόμβες σε διάφορα μέρη της Λέσβου.
Οσο η επιδημία αφθώδους πυρετού συνεχίζει να εξολοθρεύει το ζωικό κεφάλαιο και τις περιουσίες των εγκαταλειμμένων στη μοίρα τους οικογενειών στη Λέσβο το τελευταίο τρίμηνο, η Κύπρος παραδίδει μαθήματα σύγχρονου κράτους. Αν και επλήγη πρώτη από τη νόσο, έχει καταφέρει όχι μόνο να την περιορίσει, αλλά και να εξάγει τυροκομικά προϊόντα της στο εξωτερικό! Τα εμβόλια, η σειρά αποτελεσματικών μέτρων από την πρώτη στιγμή και οι ενέργειες για να μην πεταχτούν προϊόντα κρατούν όρθιους, στο μέτρο του δυνατού, τους Κύπριους κτηνοτρόφους.
Αντίθετα, η ελληνική κυβέρνηση, διά της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, αρνείται εμμονικά τους εμβολιασμούς, όπως έκανε και στην ευλογιά των αιγοπροβάτων, καθυστερεί να μοιράσει τις αποζημιώσεις για τα γαλακτοκομικά και δεν υπολογίζει καν όσους κτηνοτρόφους δεν μπόρεσαν να πουλήσουν κρέας το Πάσχα. «Εμείς εδώ κλαίμε κι αυτοί στο υπουργείο μασάνε τα λόγια τους» δήλωσαν κτηνοτρόφοι στη «δημοκρατία» μετά τη σύσκεψη.
Με αφορμή όσα συμβαίνουν στη Λέσβο, η «δημοκρατία» απευθύνθηκε στην Κύπρια υπουργό Γεωργίας Μαρία Παναγιώτου, η οποία απάντησε με σαφήνεια σε όσα ερωτήματα της θέσαμε. «Το εμβολιακό πρόγραμμα άρχισε από την πρώτη στιγμή που εμφανίστηκε το πρώτο κρούσμα τον Φεβρουάριο του 2026, με εμβόλιο για τον ορότυπο FMD-SAT-1» μας είπε μεταξύ άλλων (όπως θα δούμε αναλυτικά στη συνέχεια).
«Αρχικά διενεργήθηκε ο εμβολιασμός των βοοειδών εντός της ζώνης προστασίας (3 χλμ.) και στη ζώνη επιτήρησης (10 χλμ.), συνεχίστηκε ο εμβολιασμός των αιγοπροβάτων σε απόσταση 2 χλμ. γύρω από τα χοιροστάσια της ζώνης προστασίας (3 χλμ.) και της ζώνης επιτήρησης (10 χλμ.) και μετά εμβολιάστηκαν όλα τα αιγοπρόβατα στα 3 και 10 χλμ.» πρόσθεσε.
Η αρμόδια υπουργός της Κύπρου ανέλυσε βήμα προς βήμα ποια μέτρα πάρθηκαν από την αρχή, αλλά και τα διόλου ευκαταφρόνητα ποσά για τους πληγέντες, με πρώτη γενναία προκαταβολή ανακούφισης που μπορεί να φτάσει έως τα 50.000 ευρώ, ανάλογα με το μέγεθος της μονάδας. Κι όλα αυτά ενώ στο ελληνικό υπουργείο κοιτούν επί εβδομάδες μια ΚΥΑ για «περιορισμένη» μοιρασιά ενός ελάχιστου ποσού μόλις 8 εκατ. σε όλους όσοι έπαθαν ζημιά με τα γαλακτοκομικά προϊόντα, ενώ για το κρέας δεν έχουν ανακοινώσει ακόμα ούτε ευρώ. Η σύγκριση λειτουργεί καταλυτικά.
Το ελληνικό υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης βρίσκεται εδώ και μήνες στο επίκεντρο του πολιτικού σκανδάλου ΟΠΕΚΕΠΕ, που ταρακουνά την κυβέρνηση και σχεδόν όσους υπουργούς και υφυπουργούς κάθισαν επί Κυριάκου Μητσοτάκη στην «ηλεκτρική καρέκλα» και πρωταγωνιστών στις συνομιλίες των «κοριών» και τις λίστες της Κοβέσι. Οσο το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης αυτοδιασύρεται από τα σκάνδαλα, οι Ελληνες κτηνοτρόφοι αργοσβήνουν μέσα σε ένα πλέγμα ανικανότητας, αδιαφορίας και φρούδων υποσχέσεων.
Σύμφωνα με πληροφορίες που συλλέξαμε από την Κύπρο, η Κομισιόν, που έκανε μια πρώτη αξιολόγηση, διέγνωσε ότι η διαδικασία βαίνει ορθά βάσει των υποδείξεων και των κανονισμών. Τα πρώτα κρούσματα είχαν εντοπιστεί στη Λάρνακα και έχουν περιοριστεί στις μολυσμένες περιοχές, στις δύο επαρχίες Λάρνακας και Λευκωσίας. Ο στόχος να μην υπάρχουν εστίες εκτός των μολυσμένων περιοχών φαίνεται να επιτυγχάνεται έως τώρα. «Οι εξαγωγές μας στα ψημένα τυριά, όπως το χαλούμι, δεν έχουν σταματήσει, αφού, εφόσον κάποια προϊόντα υφίστανται επεξεργασία, δεν απαγορεύεται να εξάγονται» λένε, όταν στη Λέσβο έχουν μπει σε καραντίνα ακόμα και προϊόντα που έχουν παρασκευαστεί προ επιδημίας πυρετού!
Η εφαρμογή πολυεπίπεδου πλαισίου μέτρων και η στήριξη της Ε.Ε.
Μπορεί στην Ελλάδα η διαχείριση του αφθώδους πυρετού να έχει αποτύχει παταγωδώς, όπως συνέβη και με την ευλογιά των αιγοπροβάτων, ωστόσο η Κύπρος επέλεξε μια σαφώς πιο επιθετική, δομημένη κι εν τέλει επιτυχημένη στρατηγική. Η Κύπρια υπουργός Γεωργίας Μαρία Παναγιώτου περιγράφει στη «δημοκρατία» το πλαίσιο των παρεμβάσεων που εφαρμόστηκαν.
«Από την πρώτη στιγμή προχωρήσαμε σε σειρά ενεργειών για την προστασία του ζωικού κεφαλαίου. Στο πλαίσιο αυτό ζητήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή η αποστολή εμπειρογνωμόνων σωωτο νησί. Στη βάση της καθοδήγησής τους, εφαρμόστηκαν περιοριστικά μέτρα, αυξημένα μέτρα βιοασφάλειας, η θανάτωση όλων των ζώων σε μολυσμένες μονάδες και εμβολιασμοί του ζωικού κεφαλαίου».
Και προσθέτει: «Η παρουσία τόσο των Ευρωπαίων εμπειρογνωμόνων όσο και του επιτρόπου Υγείας των Ζώων Ολιβερ Βαρχέλι στην Κύπρο επιβεβαίωσε έμπρακτα πως η χώρα δεν είναι μόνη σε αυτή την προσπάθεια. Η στήριξη της Ε.Ε. αφορά όχι μόνο τη διαχείριση της κρίσης, αλλά και την επόμενη μέρα, με πρόνοιες για αποζημίωση των πληγέντων».
Οπως εξηγεί, από τη στιγμή που καταγράφηκαν τα πρώτα κρούσματα τον Φεβρουάριο, εφαρμόστηκε πολυεπίπεδο πλαίσιο μέτρων. «Δημιουργήθηκαν σημεία ελέγχου και απολύμανσης σε όλες τις κτηνοτροφικές περιοχές και ζώνες παγκύπρια. Τα σημεία αυτά επανδρώνονται σε 24ωρη βάση με προσωπικό τόσο της Αστυνομίας που διενεργεί ελέγχους όσο και άλλων εμπλεκόμενων υπηρεσιών, που διενεργούν υποχρεωτικές απολυμάνσεις στα διερχόμενα οχήματα» τονίζει και συμπληρώνει: «Η διακίνηση από και προς τις κτηνοτροφικές περιοχές επιτρέπεται μόνο για απολύτως αναγκαίους σκοπούς στους έχοντες εργασία και κατόπιν έγκρισης της αρμόδιας Αρχής. Παράλληλα, δημιουργήθηκε ηλεκτρονικό σύστημα ελέγχου με χρήση QR code, που άρχισε να λειτουργεί πιλοτικά και αναμένεται να τεθεί σύντομα σε λειτουργία».
Το πλαίσιο συμπληρώνεται από ένα πλέγμα κανονιστικών παρεμβάσεων που καλύπτουν κάθε πτυχή της δραστηριότητας. «Εχουν επιβληθεί αυστηροί περιορισμοί που αφορούν, μεταξύ άλλων, τη διακίνηση ζώων, ζωοτροφών και εξοπλισμού, τη βόσκηση, τις συναθροίσεις σε μονάδες, καθώς και τη μεταφορά υλικών, όπως μαλλί και κοπριά. Τέθηκαν περιορισμοί και στις εισαγωγές ζώων» υπογραμμίζει, κάνοντας σαφές πως μέσα σε αυτό το αυστηρό πλαίσιο η ανθρώπινη διάσταση της κρίσης παραμένει στο επίκεντρο: «Πρόκειται για μια ιδιαίτερα δύσκολη συγκυρία για την κυπριακή κτηνοτροφία. Πίσω από κάθε μονάδα υπάρχουν οικογένειες, κόπος και αγωνία για την επόμενη μέρα. Γι’ αυτό και η διαχείριση δεν είναι μόνο επιστημονική, αλλά πιο βαθιά και απαιτεί υπευθυνότητα και συνέπεια».
Εμβολιασμοί από το πρώτο κρούσμα
Σε πλήρη αντίστιξη με την ελληνική πραγματικότητα της αδράνειας, η Κύπρος κινήθηκε με ταχύτητα τόσο στον εμβολιασμό όσο και στη στήριξη των κτηνοτρόφων. «Το εμβολιαστικό μας πρόγραμμα άρχισε από τη στιγμή που εμφανίστηκε το πρώτο κρούσμα τον Φεβρουάριο, με εμβόλιο για τον ορότυπο FMD-SAT-1» λέει στη «δημοκρατία» η Μαρία Παναγιώτου και εξηγεί: «Αρχικά διενεργήθηκε ο εμβολιασμός των βοοειδών εντός των ζωνών προστασίας και επιτήρησης, μετά σειρά πήρε ο εμβολιασμός των αιγοπροβάτων και μετά εμβολιάστηκαν όλα τα αιγοπρόβατα στις αντίστοιχες ζώνες. Ακολούθως, το εμβολιαστικό σχήμα εφαρμόστηκε με την ίδια σειρά και στις υπόλοιπες περιοχές σε παγκύπρια βάση».
Οπως τονίζει η υπουργός, στο παρόν στάδιο οι αρμόδιες υπηρεσίες έχουν προχωρήσει στον εμβολιασμό βοοειδών και αιγοπροβάτων με τη δεύτερη δόση του εμβολίου. «Η δεύτερη φάση του εμβολιασμού βοοειδών έφτασε στο 67% και στα αιγοπρόβατα στο 44% του ζωικού πληθυσμού αντίστοιχα. Οι χοίροι έχουν εμβολιαστεί μέχρι στιγμής στο 84% των μονάδων που βρίσκονται εντός των μολυσμένων περιοχών» συμπληρώνει.
Kρίσιμο σκέλος
Η παρέμβαση, ωστόσο, δεν περιορίζεται στον εμβολιασμό, αλλά επεκτείνεται άμεσα και στο κρίσιμο σκέλος της οικονομικής στήριξης. «Η στήριξη των κτηνοτρόφων μας ενεργοποιείται άμεσα. Μετά τη θανάτωση των ζώων και εντός περίπου ενός μήνα, καταβάλλεται μια πρώτη ανακουφιστική δόση απώλειας εισοδήματος, η οποία ακολουθείται από αποζημίωση του γάλακτος και των ζωοτροφών που καταστράφηκαν και στη συνέχεια των ζώων που θανατώθηκαν» υπογραμμίζει, ενώ διευκρινίζει πως η στήριξη αποκτά πολυεπίπεδο χαρακτήρα, με στόχο όχι μόνο την αποζημίωση, αλλά και την ανθεκτικότητα του τομέα:
«Η Πολιτεία βρίσκεται δίπλα στους κτηνοτρόφους, με στόχο την άμεση ανακούφιση των πληγέντων και την ανασύσταση του ζωικού κεφαλαίου. Με απόφαση της κυβέρνησης δημιουργήθηκε Ειδική Συμβουλευτική Επιτροπή, η οποία καθορίζει ένα δίκαιο και τεκμηριωμένο πλαίσιο αποζημιώσεων, με βάση τα πραγματικά δεδομένα κάθε μονάδας. Οι πληγέντες λαμβάνουν μία πρώτη προκαταβολή ανακούφισης που μπορεί να φτάσει ως τα 50.000 ευρώ, ανάλογα με το μέγεθος της μονάδας τους».
Στη συνέχεια καταβάλλεται και ενίσχυση για την απώλεια εισοδήματος σε εξατομικευμένη βάση, ενώ προβλέπονται και παρεμβάσεις για όσους πλήττονται άμεσα ή έμμεσα από τα περιοριστικά μέτρα. Παράλληλα προωθούνται και επενδυτικά σχέδια για την αναβάθμιση των κτηνοτροφικών μονάδων που επλήγησαν. «Σε δεύτερο επίπεδο, ακριβώς γιατί θεωρούμε ότι η επόμενη μέρα πρέπει να είναι βιώσιμη και πιο ανθεκτική, συστάθηκε και Ειδική Επιστημονική Επιτροπή για τη συνολική ανασυγκρότηση κτηνοτροφικού τομέα» καταλήγει η υπουργός.
Φιάσκο η συνάντηση των εκπροσώπων της Λέσβου με τον Μαργαρίτη Σχοινά
Με άδεια χέρια έφυγαν οι εκπρόσωποι της Λέσβου από τη συνάντηση με την ηγεσία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης. Ο νέος υπουργός Μαργαρίτης Σχοινάς και ο υφυπουργός του Μακάριος Λαζαρίδης εμφανίστηκαν ανέτοιμοι για δράση. Ο Σχοινάς έκανε λόγο για ένα, θεωρητικό, σχέδιο μερικής διακίνησης τυριών που… τώρα ετοιμάζεται, κάτι που σημαίνει ότι θα απαιτηθεί κι άλλος χρόνος. Με μεγάλη καθυστέρηση πρόκειται να μεταβούν στο νησί 10 κτηνίατροι, ενώ τα 8 εκατ. ευρώ στα τυροκομεία, αν κι έχουν ανακοινωθεί τόσες εβδομάδες από την κυβέρνηση, είναι ακόμα στα λόγια και στις υπογραφές. Αντίθετα, για το κρέας δεν έχει υπάρξει καμία μέριμνα.
Στη σύσκεψη βρέθηκε, μεταξύ άλλων, και ο «γαλάζιος» περιφερειάρχης Β. Αιγαίου Κώστας Μουτζούρης, ο οποίος πριν από δύο μέρες είχε ασκήσει κριτική στην κυβέρνηση με δηλώσεις του στη «δημοκρατία». Μετά τη συνάντηση, μίλησε στην εφημερίδα μας ο Μπάμπης Δερεδίνης, αντιδήμαρχος του Δήμου Δυτικής Λέσβου και κτηνοτρόφος. «Ο κόσμος έχει εξαγριωθεί, είναι στα κάγκελα» μας είπε.
«Δεν μας είπε κάτι διαφορετικό ο υπουργός, κάτι από αυτά που περιμέναμε δηλαδή. Ούτε έδωσε κάποια λύση, ότι θα ανοίξουν κάποια στιγμή τα τυροκομεία κι ότι θα διορθωθεί η ΚΥΑ για να πληρωθεί το προηγούμενο 20ήμερο που είναι απλήρωτο στους τυροκόμους».
Πρόσθεσε ακόμα ότι «αυτό που μας είπαν είναι ότι θα δοθεί κάποια ενίσχυση για ζωοτροφές. Θα αποζημιωθούν εκείνοι που έχασαν τα ζώα τους, όπως είχε γίνει και στην ευλογιά. Εμείς περιμέναμε κάτι διαφορετικό, μία λύση στο ζήτημα. Ούτε άγγιξαν τα τυριά, έστω τα ώριμα, στάθηκαν πολύ στα μέτρα βιοασφάλειας. Τα 8 εκατομμύρια ευρώ που υπόσχονται είναι μέχρι τις 4 Απρίλη. Μετά το χάος. Είμαστε απογοητευμένοι, περιμέναμε κάτι καλύτερο. Για το κρέας δεν μας είπαν τίποτα. Και δεν είναι μόνο τα 70.000 αρνιά που έμειναν το Πάσχα. Ανεβαίνει συνεχώς ο αριθμός».
Αυτοτραυματισμός μιας κτηνοτρόφου στο νησί
Οι απελπισμένες φωνές των κτηνοτρόφων αποτυπώνουν με τον πιο ωμό τρόπο το χάσμα ανάμεσα στις κυβερνητικές εξαγγελίες και στην πραγματικότητα. Ο πρόεδρος της κοινότητας Λεπέτυμνου και κτηνοτρόφος Θέμης Καμμένος, που βρέθηκε στη σύσκεψη, κάνει λόγο για «χαρτογιακάδες» που με τις πρακτικές τους οδηγούν την κτηνοτροφία της Λέσβου στον αφανισμό και τους παραγωγούς στην απελπισία.
«Μία κτηνοτρόφος αυτοτραυματίστηκε στο νησί. Χρωστάει ο κόσμος, είναι υπερχρεωμένος. Ελπίζω σήμερα που γυρνάμε να έχουμε ζώα» ανέφερε στη «δημοκρατία» και συνέχισε: «Δεν πήραμε καμία απάντηση, ανακύκλωσε το υπουργείο όσα είχαν προηγηθεί. Θα ξεκινήσει μερική άρση της απαγόρευσης του τυριού, αλλά υπό προϋποθέσεις που έπρεπε να έχουν γίνει εδώ και έναν μήνα. Πρόκειται για πολύ χρονοβόρα διαδικασία».
Παράλληλα, οι απώλειες στο ζωικό κεφάλαιο επιτείνουν το αίσθημα αδιεξόδου. «Χθες δύο κοπάδια με 3.000 ζώα σφαγιάστηκαν. Εμείς εδώ κλαίμε. Κινδυνεύει να εξαφανιστεί το λεσβιακό πρόβατο. Ο,τι καλύτερο έχει η Ελλάδα σε ποιότητα προβάτου» ξεσπά ο κτηνοτρόφος, περιγράφοντας μια κατάσταση που έχει ξεφύγει από κάθε έλεγχο: «Δεν μπορούμε να πάμε στο νησί να αντικρίσουμε τους συναδέλφους». Ενταση προκαλεί και η άρνηση του υπουργείου για συζήτηση γύρω από τον εμβολιασμό.
«Δεν δέχονται με τίποτα. Τους είπαμε για την Κύπρο κι έλεγαν ότι πρόκειται για διαφορετική περίπτωση, απέφευγαν την συζήτηση». Σοβαρά ερωτήματα εγείρονται και για τα νεκρά ζώα. «Μας λένε πάρτε μέτρα και θάβουν τα ζώα δίπλα στον στάβλο. Αναβλύζει το αίμα από τα χαντάκια. Ετσι θα είμαστε ασφαλείς;» καταλήγει.
