Οι θάνατοι από τροχαία δυστυχήματα στην Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθούν να μειώνονται με ρυθμό σημαντικά χαμηλότερο από εκείνον που απαιτείται για την επίτευξη του ευρωπαϊκού στόχου μείωσης των θανάτων και των σοβαρών τραυματισμών κατά 50% έως το 2030, σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του δείκτη επιδόσεων οδικής ασφάλειας (Road Safety Performance Index) που δημοσιεύεται από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ασφάλειας Μεταφορών.
Η Ελλάδα αποτελεί μία από τις πιο αξιοσημείωτες περιπτώσεις προόδου. Μετά από χρόνια στασιμότητας, η χώρα μας κατέγραψε το 2025 ιστορική μείωση-ρεκόρ κατά 22% στους θανάτους από τροχαία δυστυχήματα, με 517 θύματα έναντι 665 το 2024, επιτυγχάνοντας την καλύτερη επίδοση από το 1963.
Το 2025, περίπου 19.500 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στους δρόμους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ περισσότεροι από 100.000 τραυματίστηκαν σοβαρά. Στα μισά της διαδρομής της δεκαετίας 2021-2030, οι θάνατοι έχουν μειωθεί μόλις κατά 15% σε σχέση με το έτος βάσης, όταν η αναγκαία μείωση, ώστε η Ευρώπη να βρίσκεται εντός τροχιάς επίτευξης του στόχου, θα έπρεπε ήδη να ανέρχεται στο 31%. Κατά το προηγούμενο έτος, η μείωση σε ευρωπαϊκό επίπεδο διαμορφώθηκε μόλις στο 2%.
Για την επίτευξη του στόχου του 2030, απαιτούνταν μέση ετήσια μείωση 6,1%. Πλέον, καθώς η Ευρώπη βρίσκεται σημαντικά εκτός τροχιάς, ο απαιτούμενος ρυθμός μείωσης για το υπόλοιπο της δεκαετίας πρέπει να ανέλθει περίπου στο 10% ετησίως, δηλαδή πέντε φορές πάνω από τον σημερινό ρυθμό προόδου.
Ο Δείκτης Road Safety Performance Index καλύπτει 31 χώρες: τα 27 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και τη Νορβηγία, την Ελβετία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Σερβία. Παρά τη συνολική υστέρηση της Ευρώπης, ορισμένες χώρες αποδεικνύουν ότι ο στόχος παραμένει εφικτός, όταν υπάρχει σταθερή πολιτική δέσμευση, τεκμηριωμένη στρατηγική και συνεπής εφαρμογή μέτρων.
Ιδιαίτερα σημαντική πρόοδος καταγράφεται σε χώρες που κατά το παρελθόν συγκαταλέγονταν μεταξύ των λιγότερο ασφαλών στην Ευρώπη. Από το 2019, η Πολωνία σημείωσε τη μεγαλύτερη μείωση στην Ευρώπη, περιορίζοντας τους θανάτους κατά 43%. Παράλληλα, χώρες με μακρά παράδοση στην οδική ασφάλεια, όπως η Δανία και το Βέλγιο, συνεχίζουν να κινούνται σταθερά προς την κατεύθυνση των ευρωπαϊκών στόχων, με μείωση 32% και 31% αντίστοιχα από το 2019.
Στην κορυφή της ευρωπαϊκής κατάταξης παραμένουν η Νορβηγία και η Σουηδία, με μόλις 19 θανάτους ανά εκατομμύριο κατοίκων, όταν ο μέσος όρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης ανέρχεται σε 43 θανάτους ανά εκατομμύριο κατοίκων. Με 50 θανάτους ανά εκατομμύριο κατοίκων, η Ελλάδα δεν συγκαταλέγεται πλέον στους ουραγούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης και προσεγγίζει με ταχύτερο ρυθμό τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η πρόοδος αυτή συνδέεται, μεταξύ άλλων, με την εντατικοποίηση των ελέγχων για κρίσιμες παραβάσεις, όπως η μη χρήση κράνους και η οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ, με παρεμβάσεις στις υποδομές, καθώς και με την εφαρμογή ενός αυστηρότερου πλαισίου μέσω του νέου Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας.
Ωστόσο, η θετική αυτή εικόνα δεν επιτρέπει εφησυχασμό. Ιδιαίτερη ανησυχία εξακολουθούν να προκαλούν οι θάνατοι στο επαρχιακό οδικό δίκτυο, οι συγκρούσεις που συνδέονται με την υπερβολική ταχύτητα, καθώς και η αυξημένη συμμετοχή των ευάλωτων χρηστών του οδικού δικτύου (μοτοσικλετιστών, πεζών, ποδηλατών και χρηστών μέσων μικροκινητικότητας) στα σοβαρά τροχαία συμβάντα.
Στον αντίποδα, η Ολλανδία αποτελεί τη μοναδική μεγάλη ευρωπαϊκή χώρα όπου οι θάνατοι ανά εκατομμύριο κατοίκων είναι σήμερα υψηλότεροι από ό,τι πριν από μία δεκαετία. Η εκτεταμένη χρήση ποδηλάτου καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη για ισχυρότερες πολιτικές προστασίας των ευάλωτων χρηστών του οδικού δικτύου, στόχος ο οποίος, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, δεν έχει ακόμη επιτευχθεί στον απαιτούμενο βαθμό.
Την ίδια στιγμή, οι σοβαροί τραυματισμοί σε ολόκληρη την Ευρώπη μειώνονται με σαφώς βραδύτερο ρυθμό σε σχέση με τους θανάτους, αφήνοντας κάθε χρόνο περισσότερους από 100.000 ανθρώπους με βαριές και μακροχρόνιες συνέπειες.
