Συμπληρώνονται 86 χρόνια από τις 15 Αυγούστου 1940, όταν το ιταλικό υποβρύχιο «Ντελφίνο» τορπίλισε και βύθισε το εύδρομο καταδρομικό «Έλλη» του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού στο λιμάνι της Τήνου, εν μέσω των εορταστικών εκδηλώσεων για την Παναγία.
Το ιστορικό πλαίσιο και οι προηγούμενες επιθέσεις
Κατά τον δεύτερο χρόνο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, η φασιστική Ιταλία επιδίωκε την επικράτηση στη Μεσόγειο. Πριν από το επεισόδιο της Τήνου, είχαν καταγραφεί και άλλα πλήγματα κατά ελληνικών στόχων.
Στις 12 Ιουλίου 1940, ιταλικά αεροσκάφη επιτέθηκαν στο βοηθητικό πλοίο «Ωρίων» στη δυτική Κρήτη και στη συνέχεια στο αντιτορπιλικό «Ύδρα». Στις 30 Ιουλίου, αεροπορική επίθεση σημειώθηκε στο λιμάνι της Ναυπάκτου κατά των αντιτορπιλικών «Βασιλεύς Γεώργιος» και «Βασίλισσα Όλγα», καθώς και δύο υποβρυχίων.
Η εντολή και η επίθεση στο λιμάνι
Τη διαταγή για την επιχείρηση έδωσε ο Ιταλός διοικητής των Δωδεκανήσων, Τσέζαρε Μαρία Ντε Βέκι. Το υποβρύχιο «Ντελφίνο», με κυβερνήτη τον Τζουζέπε Αϊκάρντι, απέπλευσε από τη Λέρο με προορισμό την Τήνο και τη Σύρο.
Στις 08:30 το πρωί της 15ης Αυγούστου, ενώ στην προκυμαία της Τήνου είχε συγκεντρωθεί πλήθος προσκυνητών, το υποβρύχιο εκτόξευσε τρεις τορπίλες. Η μία έπληξε το «Έλλη» στο μηχανοστάσιο και τις δεξαμενές καυσίμων, προκαλώντας τη βύθισή του στις 09:45. Οι άλλες δύο τορπίλες εξερράγησαν στην προβλήτα.
Από την επίθεση στο πολεμικό πλοίο έχασε τη ζωή του ένας υπαξιωματικός και τραυματίστηκαν 29 μέλη του πληρώματος. Στην ξηρά, μία γυναίκα απεβίωσε από ανακοπή καρδιάς συνεπεία των εκρήξεων.
Η αποχώρηση και οι πολιτικές αντιδράσεις
Μετά την ενέργεια, το «Ντελφίνο» απομακρύνθηκε χωρίς να ταυτοποιηθεί άμεσα, πέρασε από τη Σύρο και επέστρεψε στη βάση του στη Λέρο. Ιστορικές αναφορές, όπως τα απομνημονεύματα του τότε υπουργού Εξωτερικών της Ιταλίας Γκαλεάτσο Τσιάνο, υποδεικνύουν ότι η πρωτοβουλία ανήκε στον Ντε Βέκι.
Στην Αθήνα, ο Ιωάννης Μεταξάς έδωσε εντολή να πραγματοποιηθεί κανονικά η λιτανεία της εικόνας. Στο διπλωματικό πεδίο, η ιταλική πλευρά υποστήριξε ότι η επίθεση ήταν βρετανική προβοκάτσια, ισχυρισμός που δεν έγινε αποδεκτός.
Τα χαρακτηριστικά του πλοίου
Το καταδρομικό «Έλλη» είχε εκτόπισμα 2.115 τόνων και έφερε το όνομα της ιστορικής ναυμαχίας του Α’ Βαλκανικού Πολέμου. Την ημέρα του τορπιλισμού, στο πλοίο επέβαινε πλήρωμα 232 ανδρών στο πλαίσιο της συμμετοχής στις εορταστικές εκδηλώσεις του νησιού.