Ακυρώνει το κείμενο διαπίστωσης κινδύνου που συντάχτηκε επί Ομπάμα και αφορά την προστασία από τις εκπομπές ρύπων
- Από τον Γιώργο Τραπεζιώτη
Σε μια κίνηση που θυμίζει περισσότερο αυτοκρατορική διαταγή του τραμπικού imperium, παρά προεδρική απόφαση ειλημμένη σε ένα πολιτικό πλαίσιο που αναγνωρίζει την απειλή της κλιματικής κρίσης και αγωνιά για το μέλλον του πλανήτη, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε από το Οβάλ Γραφείο την ακύρωση του κειμένου διαπίστωσης κινδύνου, του γνωστού στις ΗΠΑ και ως Endangerment Finding του 2009.
Πρόκειται για επιστημονικό έγγραφο που υιοθετήθηκε επί προεδρίας Μπαράκ Ομπάμα και αποτέλεσε τον ακρογωνιαίο λίθο της μάχης που έδιναν και οι Αμερικανοί κατά της κλιματικής αλλαγής, καθώς σε αυτό αποτυπώνονταν οι απαραίτητες νομικές ρυθμίσεις που έθεταν περιορισμούς στις εκπομπές ρύπων στα οχήματα και κυρίως στη βιομηχανία και στους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής.
Το Endangerment Finding εκδόθηκε από την Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος (Environmental Protection Agency, EPA), στηριζόμενο στην απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ που έκρινε ότι τα αέρια του θερμοκηπίου μπορούν να ρυθμίζονται βάσει του Clean Air Act. Με τη διαπίστωση λοιπόν ότι οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα και άλλων ρύπων «απειλούν τη δημόσια υγεία και ευημερία», άνοιξε ο δρόμος για να τεθούν αυστηρά όρια και περιορισμοί που αφορούσαν τη λειτουργία των εργοστασίων ηλεκτροπαραγωγής αλλά και να δημιουργηθεί ένα πλέγμα ομοσπονδιακών κανονισμών που διαμόρφωσαν την αμερικανική κλιματική πολιτική επί σχεδόν μία δεκαπενταετία.
Η εξαγγελία Τραμπ, ωστόσο, δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με κατάργηση. Μια τέτοια ανατροπή απαιτεί νέα διοικητική διαδικασία, επιστημονική τεκμηρίωση και είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα προσβληθεί δικαστικά. Νομικοί εκτιμούν ήδη ότι η μάχη θα φτάσει εκ νέου στο Ανώτατο Δικαστήριο, ανοίγοντας έτσι κι έναν νέο γύρο πολιτικής αντιπαράθεσης στις ΗΠΑ.
Ο Τραμπ πάντως παρουσίασε την κίνησή του ως «τη μεγαλύτερη μεταρρύθμιση στην αμερικανική Ιστορία», υποστηρίζοντας ότι θα μειώσει το κόστος παραγωγής και στην αυτοκινητοβιομηχανία, γεγονός που θα οδηγήσει σε φθηνότερα αυτοκίνητα. Στελέχη του επιτελείου του μάλιστα μιλούν για εξοικονόμηση έως και 2.400 δολαρίων ανά όχημα, εφόσον χαλαρώσουν τα πρότυπα εκπομπών ρύπων. Μόνο που οι περιβαλλοντικές οργανώσεις αντιτείνουν ότι το κόστος για τη δημόσια υγεία θα είναι πολλαπλάσιο. Μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Science» εκτίμησε ότι την περίοδο 1999-2020 περίπου 460.000 πρόωροι θάνατοι στις ΗΠΑ συνδέονται με σωματίδια PM2.5 που εκπέμπονται από σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής που καίνε άνθρακα. Οι ίδιες έρευνες καταδεικνύουν ότι τα σωματίδια που προέρχονται από τον άνθρακα είναι δυσανάλογα επιβαρυντικά σε σχέση με άλλες πηγές ρύπανσης.
Παράλληλα, τα οικονομικά δεδομένα της αγοράς ενέργειας έχουν μεταβληθεί δραστικά. Σύγχρονες εκτιμήσεις για το ισοσταθμισμένο κόστος παραγωγής δείχνουν ότι η αιολική και η ηλιακή ενέργεια είναι σε πολλές περιπτώσεις ανταγωνιστικότερες από νέες μονάδες άνθρακα, ιδίως αν συνυπολογιστούν οι δαπάνες συντήρησης και συμμόρφωσης με τα περιβαλλοντικά πρότυπα. Το επιχείρημα λοιπόν περί «διάσωσης» μιας στρατηγικής βιομηχανίας όχι απλώς είναι σαθρό, αλλά προσκρούει ακόμη και στα στοιχεία που αφορούν την απασχόληση: ο τομέας εξόρυξης άνθρακα απασχολεί δεκάδες χιλιάδες εργαζομένους, όταν ο ευρύτερος κλάδος καθαρής ενέργειας αριθμεί πλέον εκατομμύρια θέσεις εργασίας.
Οι αντιδράσεις ήταν άμεσες και σε πολιτικό επίπεδο. Ο Μπαράκ Ομπάμα προειδοποίησε ότι η αποδυνάμωση του πλαισίου θα καταστήσει τη χώρα «λιγότερο ασφαλή και λιγότερο υγιή», ενώ ο κυβερνήτης της Καλιφόρνιας Γκάβιν Νιούσομ προανήγγειλε δικαστική προσφυγή. Σε μια περίοδο κατά την οποία τα ακραία καιρικά φαινόμενα επιβαρύνουν ολοένα περισσότερο τις οικονομίες και τα δημόσια ταμεία, η σύγκρουση για το Endangerment Finding δεν αφορά απλώς μόνο κανονισμούς. Αφορά τον ίδιο τον ορισμό της ευθύνης ενός κράτους απέναντι στην επιστήμη, στην οικονομία και κυρίως απέναντι στις επόμενες γενιές.
