Σε μια δραματική έκκληση για «άμεση παύση των εχθροπραξιών» προχώρησε ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, καθώς η κλιμάκωση της βίας μεταξύ Πακιστάν και Αφγανιστάν απειλεί πλέον με γενικευμένη ανάφλεξη ολόκληρη την περιοχή. Ο εκπρόσωπος του Γενικού Γραμματέα, Στεφάν Ντουζαρίκ, μετέφερε τη βαθιά ανησυχία του κ. Γκουτέρες για τον αντίκτυπο στον άμαχο πληθυσμό, τονίζοντας ότι 22 εκατομμύρια Αφγανοί βρίσκονται στο χείλος της ανθρωπιστικής καταστροφής, εξαρτώμενοι αποκλειστικά από τη διεθνή βοήθεια.
Η κατάσταση βρίσκεται στο «κόκκινο» μετά την επίσημη κήρυξη «ανοιχτού πολέμου» από το Ισλαμαμπάντ κατά των Ταλιμπάν. Το Πακιστάν εξαπέλυσε σφοδρούς αεροπορικούς βομβαρδισμούς και επιθέσεις με drones εντός της αφγανικής επικράτειας, σε απάντηση για επιθέσεις που δέχθηκε στα σύνορά του. Σύμφωνα με τον πακιστανικό στρατό, οι επιχειρήσεις, που διεξάγονται κατόπιν εντολής του πρωθυπουργού Σεχμπάζ Σαρίφ, έχουν ήδη οδηγήσει στον θάνατο 274 μαχητών των Ταλιμπάν και την καταστροφή 22 στρατιωτικών στόχων.
Πυρηνική απειλή και ανισορροπία δυνάμεων
Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα, κυρίως λόγω της πυρηνικής ιδιότητας του Πακιστάν. Με ένα οπλοστάσιο 170 πυρηνικών κεφαλών και 660.000 στρατιώτες, το Πακιστάν διαθέτει συντριπτική υπεροχή έναντι των 172.000 ανδρών του αφγανικού στρατού, ο οποίος στερείται αεροπορίας και πυρηνικής ικανότητας. «Δεν θα γίνει κανένας συμβιβασμός στην κυριαρχία μας», διεμήνυσε ο Σαρίφ, προειδοποιώντας ότι ο στρατός του είναι έτοιμος να «συντρίψει κάθε επιθετική πρόθεση», πολεμώντας με «εθνικό ζήλο».
Η ανισορροπία αυτή είναι χαοτική: το Πακιστάν παρατάσσει 465 μαχητικά αεροσκάφη και χιλιάδες σύγχρονα τεθωρακισμένα, ενώ το Αφγανιστάν βασίζεται σε παρωχημένο σοβιετικό οπλισμό και ελαφρά όπλα. Ωστόσο, η Καμπούλ προειδοποιεί για «ισχυρή αντίδραση», έχοντας ήδη προκαλέσει απώλειες στις πακιστανικές δυνάμεις κατά τη διάρκεια νυχτερινών συγκρούσεων στα σύνορα.
Ο ρόλος των Πακιστανών Ταλιμπάν (TTP)
Στο ήδη εκρηκτικό σκηνικό προστέθηκε η ανακοίνωση του ηγέτη των Πακιστανών Ταλιμπάν (TTP), Νουρ Ουάλι Μεχσούντ. Ο Μεχσούντ κήρυξε ένα νέο «κύμα επιθέσεων» κατά των πακιστανικών δυνάμεων ασφαλείας, επίσημα πλέον στο πλευρό του αφγανικού καθεστώτος. Η κίνηση αυτή δεν είναι μόνο στρατηγική αλλά και βαθιά ιδεολογική, καθώς η TTP επιδιώκει την ανατροπή της κυβέρνησης του Ισλαμαμπάντ και την επιβολή της Σαρία.
Αναλυτές προειδοποιούν ότι η «επισημοποίηση» αυτής της συμμαχίας μπορεί να προκαλέσει ανεξέλεγκτη αποσταθεροποίηση στο εσωτερικό του Πακιστάν. Η TTP εκμεταλλεύεται την εθνοτική συγγένεια των Παστούν εκατέρωθεν των συνόρων και την κοινή επιθυμία για την εκδίωξη κάθε δυτικής επιρροής, μετατρέποντας τη μεθόριο σε μια απέραντη ζώνη πυρός. Η στρατηγική τους περιλαμβάνει όχι μόνο ένοπλες επιθέσεις αλλά και την πολιτική πίεση προς το πακιστανικό κράτος, την ώρα που αυτό αντιμετωπίζει σοβαρά εσωτερικά προβλήματα.
Διπλωματικός μαραθώνιος για τη μεσολάβηση
Ενώ τα drones χτυπούν πακιστανικές πόλεις όπως το Αμποταμπάντ και οι Ταλιμπάν καταγγέλλουν τον θάνατο αμάχων από τους πακιστανικούς βομβαρδισμούς, η διεθνής διπλωματία επιχειρεί να ανακόψει την πορεία προς την άβυσσο.
Η Τεχεράνη, μέσω του Υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, προσέφερε τη βοήθειά της για τη διευκόλυνση του διαλόγου, καλώντας τις δύο πλευρές να σεβαστούν την εδαφική ακεραιότητα αλλήλων.
Το Πεκίνο εξέφρασε «βαθιά ανησυχία» και μεσολαβεί ήδη μέσω των δικών του καναλιών, ενώ η Μόσχα δήλωσε έτοιμη να παρέμβει εάν της ζητηθεί.
Τουρκία και Κατάρ παραμένουν οι πιο αξιόπιστοι μεσολαβητές, έχοντας επιτύχει στο παρελθόν προσωρινές καταπαύσεις του πυρός μέσω συνομιλιών στην Ντόχα.
Η Καμπούλ, αν και δηλώνει de facto ότι επιθυμεί αποκλιμάκωση, φαίνεται να αναζητά νέες συμμαχίες, ακόμη και με την Ινδία —στρατηγικό αντίπαλο του Πακιστάν— για να εξισορροπήσει την πίεση. Η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη, καθώς ο επικεφαλής των ανθρωπίνων δικαιωμάτων του ΟΗΕ, Βόλκερ Τουρκ, προειδοποιεί για την «απότομη αύξηση των απωλειών αμάχων». Ο κίνδυνος ενός πυρηνικού ατυχήματος ή μιας γενικευμένης σύγκρουσης σε μια περιοχή που ήδη φλέγεται, θέτει σε δοκιμασία τις αντοχές της παγκόσμιας ασφάλειας.
