Σε μια κίνηση υψηλού πολιτικού ρίσκου που αναμένεται να κλονίσει τις σχέσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να προχωρήσει στην προσωρινή εφαρμογή της αμφιλεγόμενης εμπορικής συμφωνίας με το μπλοκ της Mercosur. Η απόφαση, την οποία ανακοίνωσε η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, βάζει σε τροχιά υλοποίησης μια ζώνη ελεύθερων συναλλαγών που περιλαμβάνει συνολικά 720 εκατομμύρια ανθρώπους, αγνοώντας επί της ουσίας το «μπλόκο» που είχε επιχειρήσει να θέσει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Η κίνηση αυτή της Κομισιόν χαρακτηρίζεται από αναλυτές ως εξαιρετικά προκλητική, καθώς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όχι μόνο δεν έχει δώσει το πράσινο φως, αλλά μόλις τον προηγούμενο μήνα είχε ψηφίσει υπέρ της παραπομπής της συμφωνίας στο Δικαστήριο της ΕΕ. Η συγκεκριμένη νομική ενέργεια είχε ως στόχο την επανεξέταση της συμφωνίας, «παγώνοντας» ουσιαστικά κάθε διαδικασία οριστικής επικύρωσής της για τα επόμενα δύο χρόνια.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Politico, η απόφαση της Κομισιόν αποτελεί μια πρωτοφανή κίνηση, καθώς έχει περάσει πάνω από μία δεκαετία από την τελευταία φορά που η Επιτροπή προχώρησε στην προσωρινή εφαρμογή εμπορικής συμφωνίας χωρίς την πρότερη ενημέρωση ή έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Παρά τις αντιδράσεις, η πρόεδρος της Κομισιόν υπεραμύνθηκε της στρατηγικής της επιλογής, εστιάζοντας στη γεωπολιτική αναγκαιότητα. Η κ. Φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι η Ευρώπη δεν έχει την πολυτέλεια να παραμείνει αδρανής σε έναν κόσμο έντονου ανταγωνισμού. «Η συμφωνία δίνει στην Ευρώπη ένα στρατηγικό πλεονέκτημα πρώτου παίκτη (first-mover advantage) σε ένα παγκόσμιο περιβάλλον με περιορισμένους ορίζοντες. Αυτό το πλεονέκτημα πρέπει να υλοποιηθεί τώρα», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, ο Επίτροπος Εμπορίου της ΕΕ, Μάρος Σέφτσοβιτς, επιχείρησε να αποσείσει την ευθύνη από την Επιτροπή, δηλώνοντας πως η «παράκαμψη» του Κοινοβουλίου δεν ήταν επιλογή της Κομισιόν, αλλά συνέπεια της στάσης των ευρωβουλευτών. «Δεν στερούμε το δικαίωμα ψήφου. Εσείς αποφασίσατε να παραπέμψετε τη συμφωνία στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, κάτι που εμείς σεβόμαστε απόλυτα. Θα μπορούσατε να έχετε ψηφίσει επί της συμφωνίας», απάντησε.
Εσωτερικό μέτωπο και διπλωματικές τριβές
Η απόφαση έχει προκαλέσει ρήγμα και ανάμεσα στα κράτη-μέλη. Χώρες όπως η Γαλλία και η Πολωνία, που τηρούν στάση επιφυλακτικότητας ή και πλήρους αντίθεσης, βρίσκονται πλέον σε τροχιά σύγκρουσης με τις Βρυξέλλες. Υπήρξαν προσπάθειες από το Παρίσι και άλλες πρωτεύουσες να «μπλοκάρουν» την προσωρινή εφαρμογή μέσω επίσημης δήλωσης που θα ανάγκαζε την Επιτροπή να αναμένει τη συγκατάθεση του Ευρωκοινοβουλίου, ωστόσο η προσπάθεια αυτή απέτυχε όταν η Κύπρος, που ασκεί την προεδρία του Συμβουλίου, εγκατέλειψε το σχετικό κείμενο μετά από διπλωματικές διαβουλεύσεις.
Στον αντίποδα, η Ιταλία χαιρέτισε την απόφαση. Ο υπουργός Εξωτερικών, Αντόνιο Ταγιάνι, εξέφρασε την ικανοποίησή του, αναφέροντας πως πρόκειται για «θετική ώθηση για τις εξαγωγές μας, οι οποίες συνεχίζουν να συμβάλλουν στην οικονομική ανάπτυξη της Ιταλίας».
