Το Πεκίνο άδραξε την ευκαιρία και παρουσιάζει τις ΗΠΑ ως επικίνδυνες για τη διεθνή ασφάλεια, μια κατηγορία που συνήθως εκτοξεύεται προς τη δική της πλευρά
- Γράφει ο Ιωσήφ Δεμερτζής
Η Αμερική συναίνεσε να αρχίσει εκτεταμένες επιχειρήσεις κατά του Ιράν, χρησιμοποιώντας το επικοινωνιακό πλαίσιο ότι αυτό γίνεται για να μην περάσει το Ιράν το κατώφλι των περιορισμένων χωρών που διαθέτουν πυρηνικά όπλα.
Εχοντας ήδη στη διάθεσή του την τεχνογνωσία και τους καρπούς ενός εκτεταμένου και πολύχρονου προγράμματος ανάπτυξης και κατασκευής βαλλιστικών πυραύλων, η πιθανής ύπαρξη πυρηνικών κεφαλών στους ιρανικούς βαλλιστικούς θα σημάνει και την απαρχή μιας διαφορετικής αντιμετώπισης του από φίλους και εχθρούς.
Ο Αμερικανός πρόεδρος φέρεται ότι έχει πάρει αυτή την απόφαση έχοντας παραβλέψει τις εισηγήσεις του τεράστιου και ικανού μηχανισμού πληροφοριών του αμερικανικού κράτους και ακούγοντας ξένες σειρήνες, προκαλώντας ακόμα και την παραίτηση του διευθυντή του Εθνικού Κέντρου Αντιτρομοκρατίας των ΗΠΑ.
Ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν αποδεικνύεται ως ένα οικονομικό όπλο μαζικής καταστροφής, που ο αντίκτυπός του είναι πολύ μεγαλύτερος από όσο ένα πυρηνικό όπλο, με έναν αργό στραγγαλισμό μεγάλου μέρους του δυτικού κόσμου και όχι μόνο.
Αποδεικνύει περίτρανα δε πως ένας οικονομικός κόμπος πνιγμού μπορεί να απειλήσει σοβαρά τις διεθνείς δυνάμεις και σχηματισμούς που κρύβουν την απώλεια πραγματικής υψηλής στρατηγικής πίσω από έναν πολύπλοκο μανδύα δημόσιων σχέσεων και επίπλαστης πραγματικότητας.
Ενας από τους κερδισμένους στο γεωπολιτικό παιχνίδι που προκαλεί η παγκόσμια οικονομική αναταραχή είναι φυσικά η Κίνα. Με τη ναυτιλία δυτικών συμφερόντων να έχει παραλύσει όσον αφορά τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ λόγω ενός συνδυασμού ιρανικών απειλών και επιθέσεων, η ναυτιλία κινέζικων συμφερόντων συνεχίζει τη διέλευσή της ανενόχλητη.
Ο ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ προκαλεί μια πρόσκαιρη αναταραχή στην κινέζικη προμήθεια πολύ φτηνού πετρελαίου από το Ιράν, που εξάγει περίπου το 90% της παραγωγής του στην Κίνα, προκαλώντας τη δημόσια αντιπαράθεση της κινέζικης ηγεσίας με τις ΗΠΑ.
Υπόδειγμα σταθερότητας
Αυτό που είναι σημαντικό γεωστρατηγικά και σε βάθος χρόνου είναι η ευκαιρία που άδραξε η κινεζική διπλωματία να παρουσιάζει τις ΗΠΑ σε ένα επικοινωνιακό κάδρο όπου η υπερδύναμη και οι σύμμαχοί της παρουσιάζονται ως επικίνδυνοι για τη διεθνή ασφάλεια, μια κατηγορία που συνήθως εκτοξεύεται προς την Κίνα.
Η επικοινωνιακή αυτή εικόνα παίζει μεγάλο ρόλο για το μέλλον γιατί δίνει στην Κίνα πάτημα και μεγαλύτερες δυνατότητες επηρεασμού στον αναπτυσσόμενο παγκόσμιο Νότο και άλλες περιοχές ενδιαφέροντος παγκοσμίως, τοποθετώντας την Κίνα και τις επιλογές της ως υπόδειγμα σταθερότητας, φιλίας, ανάπτυξης και οτιδήποτε άλλου θα προωθήσει η κινεζική επικοινωνιακή στρατηγική.
Το Πεκίνο δεν έχει περιοριστεί όμως μόνο σε αυτό ως μέρος της γενικότερης στρατηγικής του όσον αφορά την ενεργειακή του ασφάλεια και την απρόσκοπτη λειτουργία της βιομηχανικής παραγωγής του. Η Κίνα διαθέτει το μεγαλύτερο απόθεμα πετρελαίου στον κόσμο για καταστάσεις ανάγκης, εξορύσσει τεράστιες ποσότητες άνθρακα και εισάγει τεράστιες ποσότητες φυσικού αερίου μέσω Ρωσίας και άλλων πηγών. Λαμβάνοντας υπ’ όψιν και την τεράστια κινεζική προσπάθεια «εξηλεκτρισμού» των συγκοινωνιών και άλλων δραστηριοτήτων χρήσιμων σε μια ακμάζουσα κοινωνία, τα προϊόντα της οποίας τα βλέπουμε να κυκλοφορούν στους ελληνικούς δρόμους, η Κίνα είναι σε πολύ καλή κατάσταση για να αντεπεξέλθει στο πάγωμα των ενεργειακών θαλάσσιων μεταφορών.
Συγκρίνοντας, δε, τον κινεζικό στρατηγικό σχεδιασμό με αυτόν της Ε.Ε., η δεύτερη δεν βρίσκεται απλώς να χωλαίνει αλλά και να βλάπτει σοβαρά την Ενωση με τις αποφάσεις που έχουν ληφθεί τα τελευταία χρόνια ή την ανυπαρξία αυτών.
Η ρητορική της Ε.Ε.
Η ρητορική της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και της Κάγια Κάλας μπορεί να είναι σύμφωνη με την ομογενοποίηση της πολιτικής κάστας εντός των χωρών της Ε.Ε., βαθύτατα επικοινωνιακών και λουστραρισμένων πολιτικών, αλλά και συνάμα ανίκανων να πάρουν αποφάσεις με πραγματικό στρατηγικό χαρακτήρα για το καλό της Ε.Ε. Τα πολλαπλά οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα μεταξύ των χωρών της Ε.Ε. πολλές φορές βαθύτατα αντικρουόμενα και το χάσμα στη σκέψη και τις ανάγκες ασφαλείας μεταξύ Βορρά και Νότου είναι μερικά από τα πολλά που εμποδίζουν τη στρατηγική σκέψη, με τον ασφυκτικό κεντρικό παρεμβατισμό των Βρυξελλών να αποτελεί φτωχό υποκατάστατο για το μέλλον της Ε.Ε.
Σε μια περίοδο όπου η Κίνα αποτελεί τον μεγαλύτερο εξαγωγέα πρώτων υλών και κρίσιμων πρώτων υλών στην Ε.Ε., απαραίτητων για την ευρωπαϊκή βιομηχανία, η Κίνα επίσης παρουσιάζει τον εαυτό της ως τη σταθερή, προβλέψιμη, μεγάλη δύναμη που αναζητεί συμμαχίες και φιλικές χώρες ανά την υδρόγειο.
Στις χώρες του Κόλπου, όπου η κινεζική διπλωματία και αντίστοιχες ενέργειες έχουν αρχίσει εδώ και πολύ καιρό, με ισχνό το αντίστοιχο ευρωπαϊκό αποτύπωμα, οι κινεζικές δηλώσεις περί τήρησης του Διεθνούς Δικαίου θα θύμιζαν σε άλλες εποχές τη δυτική ρητορική. Η Κίνα παράλληλα προσπαθεί να αναθερμάνει τις σχέσεις της με τον άλλον γεωπολιτικά κοιμώμενο γίγαντα και αντίπαλό της, την Ινδία, και γενικότερα να εδραιώσει την επιρροή της σε όλα τα σημεία της γης με γεωστρατηγικό ενδιαφέρον.
Η απάντηση της Ε.Ε. είναι η μετατροπή των εργοστασίων της γερμανικής βιομηχανίας αυτοκινήτων σε εργοστάσια παραγωγής πολεμικού υλικού, με διάσημες γερμανικές μάρκες να βρίσκονται σε δύσκολη οικονομική κατάσταση και τη γερμανική βιομηχανική τάξη να επιλέγει, όπως και άλλες φορές ιστορικά, τον στρατιωτικό επανεξοπλισμό ως λύση για την έξοδο από την επερχόμενη κρίση.
Η απρόσκοπτη προμήθεια πρώτων υλών, ενέργειας, έρευνας και ανάπτυξης και εκπαίδευσης του κατάλληλου προσωπικού θα επέλθουν ίσως όπως και άλλες φορές. Η ψηλάφηση της ανύπαρκτης πραγματικής στρατηγικής της Ε.Ε., πέραν του θολού πέπλου του επικοινωνιακού της μηχανισμού και της ομογενοποίησης των πολιτικών αρχόντων, αποτελεί ίσως τη μόνη πρέπουσα φιλοευρωπαϊκή στάση, πιστή στο όραμα και όχι στο σημερινό επικοινωνιακό καδράρισμα και αφήγημα.
Οσον αφορά την ελληνική εξωτερική πολιτική, με τα έντονα φοβικά χαρακτηριστικά και την υπερβολική προθυμία να αφήσει σε άλλους τις τύχες της χώρας, σε μια εποχή όπου, μεταξύ πολλών άλλων, ο Ουκρανός πρόεδρος αποτελεί μεγάλο επικοινωνιακό προαγωγό της Τουρκίας για την «ασφάλειά της», καλό θα είναι να ξανα-ανακαλύψει και να μορφωθεί με την παράδοση και τις λύσεις των επιτυχημένων χρόνων του Βυζαντίου.
Η επιτυχημένη γεωστρατηγική έχει λόγω της φύσης της στο στάδιο των στρατηγικών αποφάσεων παρόμοιες λύσεις σε όλες τις χρονικές περιόδους με τα εργαλεία που τις εφαρμόζουν να αλλάζουν. Η φύση, άλλωστε, απεχθάνεται το κενό.
*Ειδικός διεθνών σχέσεων, στρατηγικών και πολεμικών σπουδών
