H Milliyet βάζει φρένο στη Χάλκη
Η τουρκική εφημερίδα Milliyet, μέσω άρθρου του Özay Şendir, επιχειρεί να χαμηλώσει… τον πυρετό των προσδοκιών, που δημιουργήθηκαν για την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν πρόκειται να ξεκινήσουν μαθήματα τον ερχόμενο Σεπτέμβριο.
Το ζήτημα επανήλθε στο προσκήνιο, μετά τις δηλώσεις του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου στην Αθήνα. Ο Πατριάρχης ανέφερε ότι οι εργασίες ανακαίνισης στο συγκρότημα ολοκληρώνονται και ότι τον Σεπτέμβριο θα πραγματοποιηθεί τελετή για το άνοιγμα της Σχολής. Πολλά μέσα ερμήνευσαν τα λόγια του ως σαφή ένδειξη ότι η Χάλκη, κλειστή εδώ και δεκαετίες, θα λειτουργήσει ξανά ως εκπαιδευτικό ίδρυμα.
Ωστόσο, η Milliyet δίνει μια διαφορετική εικόνα. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, τον Σεπτέμβριο θα ολοκληρωθούν οι εργασίες στο κτίριο και θα γίνει μια ειδική θρησκευτική τελετή, χωρίς όμως να σηματοδοτεί την επανέναρξη της θεολογικής εκπαίδευσης. Το τουρκικό μέσο κάνει σαφή διάκριση ανάμεσα στο συμβολικό άνοιγμα του χώρου και στην πραγματική λειτουργία της Σχολής ως ανώτατου εκπαιδευτικού ιδρύματος.
Η διάκριση αυτή είναι σημαντική, καθώς η Χάλκη παραμένει ένα από τα πιο ευαίσθητα θέματα στις σχέσεις Άγκυρας και Οικουμενικού Πατριαρχείου. Η Σχολή στα Πριγκηπόννησα έκλεισε για εκπαιδευτική λειτουργία το 1971, μετά τις νομοθετικές αλλαγές για τα ιδιωτικά ανώτατα ιδρύματα στην Τουρκία.
Για το Φανάρι, η επαναλειτουργία της Χάλκης δεν αφορά μόνο ένα ιστορικό κτίριο. Αποτελούσε για δεκαετίες το κύριο κέντρο εκπαίδευσης κληρικών του Πατριαρχείου και η επαναλειτουργία της φέρει βαρύ εκκλησιαστικό και συμβολικό φορτίο.
Αντίθετα, η Άγκυρα αντιμετωπίζει το θέμα καθαρά πολιτικά και θεσμικά. Δεν αναγνωρίζει διεθνή «οικουμενικό» ρόλο στο Πατριαρχείο και θεωρεί τη Χάλκη ζήτημα που αφορά το τουρκικό εκπαιδευτικό σύστημα, τις μειονότητες και την κρατική εποπτεία. Γι’ αυτό και κάθε συζήτηση συνοδεύεται από κρίσιμα ερωτήματα: με ποιο νομικό καθεστώς θα λειτουργήσει, ποιος θα την εποπτεύει, αν θα ενταχθεί σε πανεπιστημιακή δομή και αν θα μπορεί να εκπαιδεύει κληρικούς.
Η ανακαίνιση του κτιρίου, όσο σημαντική κι αν είναι, δεν απαντά από μόνη της σε αυτά τα ερωτήματα. Το άρθρο της Milliyet αντανακλά ακριβώς αυτή την τουρκική επιφυλακτικότητα, τονίζοντας ότι η τελετή του Σεπτεμβρίου δεν πρέπει να εκληφθεί ως αυτόματη επαναλειτουργία της Σχολής. Χωρίς θεσμική απόφαση για πρόγραμμα σπουδών, εγγραφές και μαθήματα, η Χάλκη μπορεί να ανοίξει ως χώρος ιστορικής μνήμης και συμβολισμού, αλλά όχι ως ενεργή θεολογική σχολή.
Το βασικό ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι κατά πόσον η Άγκυρα ετοιμάζει ουσιαστικό βήμα για την επαναλειτουργία της Χάλκης ή απλώς μια ελεγχόμενη συμβολική κίνηση. Μέχρι να υπάρξει επίσημη απόφαση, οι τουρκικές επιφυλάξεις δείχνουν ότι ο δρόμος προς την πλήρη και ουσιαστική επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης παραμένει ακόμη πολιτικά δύσκολος και διπλωματικά φορτισμένος.
