Αγκάθια για το ουράνιο και τις κυρώσεις στις συνομιλίες Ουάσιγκτον – Τεχεράνης
Την στιγμή που αγορές, κυβερνήσεις και διεθνής διπλωματία παρακολουθούν με κομμένη την ανάσα τις εξελίξεις γύρω από το Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ, ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται να αλλάζει ξανά τον τόνο της αμερικανικής στρατηγικής, στέλνοντας μήνυμα ότι η Ουάσιγκτον δεν πρόκειται να βιαστεί για μια συμφωνία με την Τεχεράνη, παρά τα πρόσφατα σημάδια αποκλιμάκωσης.
Λίγες μόλις ώρες αφότου είχε αφήσει να εννοηθεί ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται κοντά σε μια διπλωματική διέξοδο, ο Αμερικανός πρόεδρος επανήλθε με νέα ανάρτηση στην πλατφόρμα Truth Social, ξεκαθαρίζοντας ότι ο ναυτικός αποκλεισμός ιρανικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνει σε ισχύ μέχρι να υπάρξει πλήρως ολοκληρωμένη συμφωνία.
«Και οι δύο πλευρές πρέπει να πάρουν τον χρόνο τους και να το κάνουν σωστά», έγραψε χαρακτηριστικά, επιχειρώντας να δείξει ότι η Ουάσιγκτον δεν σκοπεύει να προχωρήσει σε βιαστικές παραχωρήσεις, παρά την πίεση που ασκείται διεθνώς για άμεση αποκλιμάκωση.
Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, το βασικό πλαίσιο που βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση προβλέπει σε πρώτη φάση την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και τη σταδιακή άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, που έχει προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς ενεργειακές ροές και στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Παράλληλα, η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι η Τεχεράνη έχει αποδεχθεί «κατ’ αρχήν» να διαθέσει το απόθεμα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει, αν και παραμένει ασαφές το πώς ακριβώς θα εφαρμοστεί αυτή η διαδικασία στην πράξη.
Αμερικανικές πηγές αναφέρουν ότι τα ζητήματα γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν παραμένουν εξαιρετικά σύνθετα και πιθανόν να απαιτήσουν μεγαλύτερο χρονικό διάστημα διαπραγματεύσεων. Για τον λόγο αυτό, εξετάζεται ένα μεταβατικό πλαίσιο που θα μπορούσε να δώσει στις δύο πλευρές περιθώριο περίπου 60 ημερών ώστε να καταλήξουν σε τελική συμφωνία.
Τα αγκάθια στις διαπραγματεύσεις
Από την πλευρά της Τεχεράνης, διαρροές αφήνουν να εννοηθεί ότι υπάρχουν «εφικτές φόρμουλες» για τη διαχείριση του εμπλουτισμένου ουρανίου, ακόμη και μέσω διαδικασίας αραίωσης του υλικού υπό την εποπτεία της International Atomic Energy Agency.
Ωστόσο, τα αγκάθια στις διαπραγματεύσεις παραμένουν πολλά και κρίσιμα. Η ιρανική πλευρά απαιτεί άρση των αμερικανικών κυρώσεων, αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων και ουσιαστικό ρόλο στη διαχείριση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Αντίθετα, η αμερικανική κυβέρνηση εξακολουθεί να επιμένει ότι το Ιράν δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να αποκτήσει πυρηνικό όπλο.
Το ιρανικό πρακτορείο Tasnim News Agency μετέδωσε μάλιστα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να μπλοκάρουν βασικά σημεία της συμφωνίας, κυρίως σε ό,τι αφορά την αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων που παραμένουν παγωμένα στο εξωτερικό.
Την ίδια ώρα, στο εσωτερικό των ΗΠΑ, το ενδεχόμενο συμφωνίας προκαλεί ήδη πολιτικές αντιδράσεις. Επικριτές του Ντόναλντ Τραμπ, ανάμεσά τους και ο πρώην υπουργός Εξωτερικών Mike Pompeo, υποστηρίζουν ότι το πλαίσιο που διαμορφώνεται δεν απέχει ουσιαστικά από τη συμφωνία του 2015 με το Ιράν, από την οποία ο ίδιος ο Τραμπ είχε αποχωρήσει κατά την πρώτη του θητεία.
Ο Αμερικανός πρόεδρος επιχείρησε να απαντήσει στις επικρίσεις, δηλώνοντας ότι οποιαδήποτε συμφωνία υπάρξει θα είναι «καλή και σωστή», επιχειρώντας να διαφοροποιήσει τη σημερινή στρατηγική από εκείνη της κυβέρνησης Ομπάμα.
Η προοπτική μιας ενδεχόμενης συμφωνίας λειτούργησε πάντως καθησυχαστικά για τις διεθνείς αγορές, με το πετρέλαιο Brent να υποχωρεί κάτω από τα 100 δολάρια το βαρέλι για πρώτη φορά από τις αρχές Μαΐου.
Παρά τη σχετική αποκλιμάκωση, η κατάσταση στο Ορμούζ παραμένει εύθραυστη. Οι Islamic Revolutionary Guard Corps ανακοίνωσαν ότι μόλις 33 πλοία πέρασαν από τα Στενά το τελευταίο 24ωρο με άδεια της Τεχεράνης, αριθμός δραματικά χαμηλότερος από τα περίπου 140 πλοία ημερησίως που καταγράφονταν πριν από την έναρξη της κρίσης.
